<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X22n0427">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 427 阿彌陀經疏鈔演義</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 427 阿彌陀經疏鈔演義</title>
			<author>明 古德法師演義　慈航智願定本</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>4卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">427</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-03-28 14:18:32 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">阿彌陀經疏鈔演義</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB00267">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00267</charName>
				<mapping cb:dec="983307" type="PUA">U+F010B</mapping>
			<mapping type="unicode">U+408E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[矛*贊]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB00671">
				<charName>CBETA CHARACTER CB00671</charName>
				<mapping cb:dec="983711" type="PUA">U+F029F</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3DC0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>煢</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[煢-(冗-几)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB01926">
				<charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName>
				<mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping>
			<mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB02494">
				<charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName>
				<mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping>
			<mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB04647">
				<charName>CBETA CHARACTER CB04647</charName>
				<mapping cb:dec="987687" type="PUA">U+F1227</mapping>
			<mapping type="unicode">U+3B22</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>曦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[日*義]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB11237">
				<charName>CBETA CHARACTER CB11237</charName>
				<mapping cb:dec="994277" type="PUA">U+F2BE5</mapping>
			<mapping type="unicode">U+2D3DF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>墟</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[壉-豕+丘]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15131">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName>
				<mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping>
			<charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB15431">
				<charName>CBETA CHARACTER CB15431</charName>
				<mapping cb:dec="998471" type="PUA">U+F3C47</mapping>
			<mapping type="unicode">U+24C76</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>畎</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[畝-久+犬]</value></charProp></char>
<char xml:id="CB16199">
				<charName>CBETA CHARACTER CB16199</charName>
				<mapping cb:dec="999239" type="PUA">U+F3F47</mapping>
			<mapping type="unicode">U+221AF</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[糸-八]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-06-28T14:44:54">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0704a" n="0704a"/>
<lb ed="X" n="0704a01"/>
<cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">彌陀經疏鈔演義定本</cb:mulu>
<lb ed="X" n="0704a02"/><cb:docNumber>No. 427</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0704a03"/><lb ed="R033" n="0529a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>彌陀經疏鈔演義定本卷一</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0704a04"/>
<lb ed="X" n="0704a05"/><lb ed="R033" n="0529a02"/><byline cb:type="author">雲棲　古德法師　演義</byline>
<lb ed="X" n="0704a06"/><lb ed="R033" n="0529a03"/><byline cb:type="other">門人　慈帆智願　定本</byline>
<lb ed="X" n="0704a07"/><lb ed="R033" n="0529a04"/><p xml:id="pX22p0704a0701">題義。</p><p xml:id="pX22p0704a0703" cb:place="inline">開卷。佛說等八字是法題。後學等十二字是
<lb ed="X" n="0704a08"/><lb ed="R033" n="0529a05"/>人題。</p>
<lb ed="X" n="0704a09"/><lb ed="R033" n="0529a06"/><p xml:id="pX22p0704a0901">法題下。自細釋。今入文之先。理應略陳總一。題中約
<lb ed="X" n="0704a10"/><lb ed="R033" n="0529a07"/>有四對。一通別一對。通則經之一字。別則佛說等五
<lb ed="X" n="0704a11"/><lb ed="R033" n="0529a08"/>字。二能所一對。能是能詮。卽經之一字。所卽所詮。卽
<lb ed="X" n="0704a12"/><lb ed="R033" n="0529a09"/>上五字。三敎理一對。佛說經是敎。阿彌陀卽是理。四
<lb ed="X" n="0704a13"/><lb ed="R033" n="0529a10"/>人法一對。佛說卽是人。阿彌陀卽是法。</p>
<lb ed="X" n="0704a14"/><lb ed="R033" n="0529a11"/><p xml:id="pX22p0704a1401">首佛字。卽釋迦牟尼佛。從兜率降生王宮。爲悉達太
<lb ed="X" n="0704a15"/><lb ed="R033" n="0529a12"/>子。出家苦行六年。成等正覺者。若釋其義。則佛字是
<lb ed="X" n="0704a16"/><lb ed="R033" n="0529a13"/>梵語。此翻覺者。謂覺了性相之者。具有三義。一自覺。
<lb ed="X" n="0704a17"/><lb ed="R033" n="0529a14"/>覺知自心本無生滅。二覺他。覺一切法無不是如。三
<lb ed="X" n="0704a18"/><lb ed="R033" n="0529a15"/>覺滿。二覺理圓稱之爲滿。若準起信。亦彰三義。一始
<lb ed="X" n="0704a19"/><lb ed="R033" n="0529a16"/>覺。卽能證智。二本覺。卽所證理。三究竟覺。卽智與理
<lb ed="X" n="0704a20"/><lb ed="R033" n="0529a17"/>冥。始本不二。今經所云佛者。乃是三覺俱圓。釋迦世
<lb ed="X" n="0704a21"/><lb ed="R033" n="0529a18"/>尊也。又佛地論。說佛有其十義。天台六卽。華嚴十身。
<lb ed="X" n="0704a22"/><lb ed="R033" n="0529b01"/>詳具後文。</p>
<lb ed="X" n="0704a23"/><lb ed="R033" n="0529b02"/><p xml:id="pX22p0704a2301">說者。以宣演得名。暢悅爲義。四無礙辯爲體。暢則暢
<lb ed="X" n="0704a24"/><lb ed="R033" n="0529b03"/>出世之本懷。悅則悅衆生之獲益。今以如來久修久
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0704b" n="0704b"/>
<lb ed="X" n="0704b01"/><lb ed="R033" n="0529b04"/>證念佛三昧。蘊之在懷。適得機宜。隨以四辨宣演。暢
<lb ed="X" n="0704b02"/><lb ed="R033" n="0529b05"/>悅本懷。令隨機獲益。故云說也。</p>
<lb ed="X" n="0704b03"/><lb ed="R033" n="0529b06"/><p xml:id="pX22p0704b0301">阿彌陀。是梵語。此云無量。以功德智慧身相光明一
<lb ed="X" n="0704b04"/><lb ed="R033" n="0529b07"/>切皆悉無量故。是無量佛往昔因中。爲法藏比丘時。
<lb ed="X" n="0704b05"/><lb ed="R033" n="0529b08"/>發四十八願。今在西方。攝念佛人。歸于淨土。故釋迦
<lb ed="X" n="0704b06"/><lb ed="R033" n="0529b09"/>如來爲衆宣揚也。</p>
<lb ed="X" n="0704b07"/><lb ed="R033" n="0529b10"/><p xml:id="pX22p0704b0701">經者。釋有多種。不出常法貫攝四義。常者三世不易。
<lb ed="X" n="0704b08"/><lb ed="R033" n="0529b11"/>一切諸佛皆如是說故云常。法者十界同軌。四聖六
<lb ed="X" n="0704b09"/><lb ed="R033" n="0529b12"/>凡由之解脫故云法。貫者貫穿所應知義。若無文字。
<lb ed="X" n="0704b10"/><lb ed="R033" n="0529b13"/>無以貫穿義理。煥然可觀故云貫。攝者攝持一切衆
<lb ed="X" n="0704b11"/><lb ed="R033" n="0529b14"/>生。若無語言。不能開曉衆生出生死海故云攝。千葉
<lb ed="X" n="0704b12"/><lb ed="R033" n="0529b15"/>良規。百靈常軌。詮眞利物。目爲經也。</p>
<lb ed="X" n="0704b13"/><lb ed="R033" n="0529b16"/><p xml:id="pX22p0704b1301">又此經。唐譯爲稱讚淨土佛攝受經。今爲此名者。以
<lb ed="X" n="0704b14"/><lb ed="R033" n="0529b17"/>佛名人所樂聞。又一切功德。言佛便周故。</p>
<lb ed="X" n="0704b15"/><lb ed="R033" n="0529b18"/><p xml:id="pX22p0704b1501">疏者。疎也。通也。謂經中義理甚深微妙。未易窺測故。
<lb ed="X" n="0704b16"/><lb ed="R033" n="0530a01"/>以疏疎通。使無疑滯也。又亦疏理之義。古云。人有髮
<lb ed="X" n="0704b17"/><lb ed="R033" n="0530a02"/>兮。旦旦疏理。身有心兮。胡不如是。今乃疏理經中奧
<lb ed="X" n="0704b18"/><lb ed="R033" n="0530a03"/>理。使人得開通心地也。</p>
<lb ed="X" n="0704b19"/><lb ed="R033" n="0530a04"/><p xml:id="pX22p0704b1901">鈔者。抄略也。隨順本疏略加解釋。使經疏妙義渙然
<lb ed="X" n="0704b20"/><lb ed="R033" n="0530a05"/>冰釋也。</p>
<lb ed="X" n="0704b21"/><lb ed="R033" n="0530a06"/><p xml:id="pX22p0704b2101">卷者。卷懷之義。一軸之中包含無盡義理。無量法門
<lb ed="X" n="0704b22"/><lb ed="R033" n="0530a07"/>故。</p>
<lb ed="X" n="0704b23"/><lb ed="R033" n="0530a08"/><p xml:id="pX22p0704b2301">人題中。學者。效也。後覺者。必效先覺之所爲。故古人
<lb ed="X" n="0704b24"/><lb ed="R033" n="0530a09"/>有大徹之後。乃終身居學地者。今大師自稱後學。亦
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0704c" n="0704c"/>
<lb ed="X" n="0704c01"/><lb ed="R033" n="0530a10"/>此意也。</p><p xml:id="pX22p0704c0104" cb:place="inline">古杭。古稱杭州。南宋建都更名臨安。今曰
<lb ed="X" n="0704c02"/><lb ed="R033" n="0530a11"/>杭州復古也。雲捿寺名。在五雲山之麓。先是山之巓。
<lb ed="X" n="0704c03"/><lb ed="R033" n="0530a12"/>有五色瑞雲盤旋其上。因以名山<anchor xml:id="nkr_note_add_0704c0301" n="0704c0301"/><anchor xml:id="beg0704c0301" n="0704c0301"/>已<anchor xml:id="end0704c0301"/>。而五雲飛集山
<lb ed="X" n="0704c04"/><lb ed="R033" n="0530a13"/>西隖中。經久不散。時人異之。號爲雲棲隖。宋時有志
<lb ed="X" n="0704c05"/><lb ed="R033" n="0530a14"/>逢禪師建寺。號曰<name role="" type="person">雲棲寺</name>。歲久蕪廢。大師愛其岑寂。
<lb ed="X" n="0704c06"/><lb ed="R033" n="0530a15"/>趺坐其間。時人爲之搆室。寺復興焉。</p><p xml:id="pX22p0704c0615" cb:place="inline">沙門。此云勤
<lb ed="X" n="0704c07"/><lb ed="R033" n="0530a16"/>息。勤修戒定慧。息滅貪瞋癡也。有勝道。說道。活道。汙
<lb ed="X" n="0704c08"/><lb ed="R033" n="0530a17"/>道四種不同。勝卽佛菩薩等。說謂說正法者。活謂修
<lb ed="X" n="0704c09"/><lb ed="R033" n="0530a18"/>善品者。汙謂諸邪行者。</p><p xml:id="pX22p0704c0910" cb:place="inline">袾宏。是法諱。號蓮池。仁和
<lb ed="X" n="0704c10"/><lb ed="R033" n="0530b01"/>人。從性天和尙祝髮。徧參知識。於笑巖處有所契入。
<lb ed="X" n="0704c11"/><lb ed="R033" n="0530b02"/>遂結茅深谷主張淨土。僧臘五旬。世壽八十。化緣旣
<lb ed="X" n="0704c12"/><lb ed="R033" n="0530b03"/>畢。念佛而逝。</p><p xml:id="pX22p0704c1206" cb:place="inline">述者。傳述也。樂記云。知禮樂之情能
<lb ed="X" n="0704c13"/><lb ed="R033" n="0530b04"/>作。識禮樂之文能述。作者謂之聖。述者謂之賢。此經
<lb ed="X" n="0704c14"/><lb ed="R033" n="0530b05"/>雖有古疏數家行世。詞雖切而太簡。理微露而不彰。
<lb ed="X" n="0704c15"/><lb ed="R033" n="0530b06"/>今茲疏鈔。合天台。賢首。會性相二宗。事理雙融。宗說
<lb ed="X" n="0704c16"/><lb ed="R033" n="0530b07"/>兼暢。言先聖之欲言。發前賢之未發。可謂千古獨創。
<lb ed="X" n="0704c17"/><lb ed="R033" n="0530b08"/>今言述者。乃謙詞也。</p>
<lb ed="X" n="0704c18"/><lb ed="R033" n="0530b09"/><p xml:id="pX22p0704c1801">科分。</p><p xml:id="pX22p0704c1803" cb:place="inline">科中通序大意者含二義。一通序一經大意
<lb ed="X" n="0704c19"/><lb ed="R033" n="0530b10"/>以明性贊經。二科發揮自性彌陀。唯心淨土。爲修持
<lb ed="X" n="0704c20"/><lb ed="R033" n="0530b11"/>之本。然後依解起行。執持名號。求願往生。其鈍根者。
<lb ed="X" n="0704c21"/><lb ed="R033" n="0530b12"/>單由事相。專持名號亦得往生。三根普被。上下兼收。
<lb ed="X" n="0704c22"/><lb ed="R033" n="0530b13"/>作末法最後方便。爲一經大旨也。二通序作疏大意。
<lb ed="X" n="0704c23"/><lb ed="R033" n="0530b14"/>以感時述意。二科明此一經。事理雙融。性相通備。時
<lb ed="X" n="0704c24"/><lb ed="R033" n="0530b15"/>機執性執相。各滯一邊。至令廣大法門。迷而不覺。故
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0705a" n="0705a"/>
<lb ed="X" n="0705a01"/><lb ed="R033" n="0530b16"/>竭思累載。數易韋編。作此疏鈔也。</p>
<lb ed="X" n="0705a02"/><lb ed="R033" n="0530b17"/><p xml:id="pX22p0705a0201">開章者。是別開章段。卽總啓十門是。釋文者。是消釋
<lb ed="X" n="0705a03"/><lb ed="R033" n="0530b18"/>經文。卽別釋文義是。大意雖明。本文未委。故別開章
<lb ed="X" n="0705a04"/><lb ed="R033" n="0531a01"/>段。銷釋經文。使一經玄文委悉詳盡。人人曉了也。</p>
<lb ed="X" n="0705a05"/><lb ed="R033" n="0531a02"/><p xml:id="pX22p0705a0501">結釋呪意者。呪本不可釋。而呪意可釋。呪意者。拔業
<lb ed="X" n="0705a06"/><lb ed="R033" n="0531a03"/>根生淨土也。此呪本不附經。而今歸結於此爲之解
<lb ed="X" n="0705a07"/><lb ed="R033" n="0531a04"/>釋者。正顯此淨土法門。顯密圓通事理無礙也。又見
<lb ed="X" n="0705a08"/><lb ed="R033" n="0531a05"/>此持名念佛。是大神呪。大明呪。無上無等等呪也。</p>
<lb ed="X" n="0705a09"/><lb ed="R033" n="0531a06"/><p xml:id="pX22p0705a0901">序正流通三分者。晉道安法師。判釋東流一代時敎。
<lb ed="X" n="0705a10"/><lb ed="R033" n="0531a07"/>爲序正流通三分。序者端緖也。如絲之得緖。能盡一
<lb ed="X" n="0705a11"/><lb ed="R033" n="0531a08"/>繭之絲。經之得序。能知一經之旨。又序者東西牆也。
<lb ed="X" n="0705a12"/><lb ed="R033" n="0531a09"/>如觀牆序。則知堂奧之淺深。觀首序。則明全經之妙
<lb ed="X" n="0705a13"/><lb ed="R033" n="0531a10"/>義。正宗者。一經正所宗尙。如法華之唯有一乘法。無
<lb ed="X" n="0705a14"/><lb ed="R033" n="0531a11"/>二亦無三。楞嚴之發明常住眞心。專修圓照三昧。此
<lb ed="X" n="0705a15"/><lb ed="R033" n="0531a12"/>經之依正淸淨。信願往生是也。前之序。正序此。後之
<lb ed="X" n="0705a16"/><lb ed="R033" n="0531a13"/>流通。正流通此也。流者無住。通者無塞。使此妙法。自
<lb ed="X" n="0705a17"/><lb ed="R033" n="0531a14"/>此界以及他方。由現在以及未來。無有留礙。名爲流
<lb ed="X" n="0705a18"/><lb ed="R033" n="0531a15"/>通。</p><p xml:id="pX22p0705a1802" cb:place="inline">爲順者。言剖出經心。方挈出塵之端緖。故通序
<lb ed="X" n="0705a19"/><lb ed="R033" n="0531a16"/>順序分。隨文入觀。方知大道之攸歸。故開章順正宗
<lb ed="X" n="0705a20"/><lb ed="R033" n="0531a17"/>分。拔業障根。自然流入淸淨海。故結釋順流通分。</p>
<lb ed="X" n="0705a21"/><lb ed="R033" n="0531a18"/><p xml:id="pX22p0705a2101">淨業者。業居苦之先。煩惱之後。十法界不同。皆由所
<lb ed="X" n="0705a22"/><lb ed="R033" n="0531b01"/>作之業不同。古云。假使百千劫。所作業不忘。又云。佛
<lb ed="X" n="0705a23"/><lb ed="R033" n="0531b02"/>十力中。業力甚深。又云。十方諸國土。皆依業力生。故
<lb ed="X" n="0705a24"/><lb ed="R033" n="0531b03"/>業不可不淨。信者不疑之謂。於淨土妙理。深信不疑。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0705b" n="0705b"/>
<lb ed="X" n="0705b01"/><lb ed="R033" n="0531b04"/>行者趨造之謂。於彌陀名號。念念明了。願者樂欲之
<lb ed="X" n="0705b02"/><lb ed="R033" n="0531b05"/>謂。於<name role="" type="person">極樂世界</name>心心向往。此淨土三資糧也。</p><p xml:id="pX22p0705b0218" cb:place="inline">亦順
<lb ed="X" n="0705b03"/><lb ed="R033" n="0531b06"/>者。契其大端。自能深忍。故通序順信資。善讀經者。隨
<lb ed="X" n="0705b04"/><lb ed="R033" n="0531b07"/>文入觀。故開章順行資。識所攸歸。無不向慕。故結釋
<lb ed="X" n="0705b05"/><lb ed="R033" n="0531b08"/>順願資。</p>
<lb ed="X" n="0705b06"/><lb ed="R033" n="0531b09"/><p xml:id="pX22p0705b0601">初明性者。性卽常住眞心。全體是<name role="" type="person">極樂世界</name>阿彌陀
<lb ed="X" n="0705b07"/><lb ed="R033" n="0531b10"/>佛。初明者。恐人認阿彌陀佛在自性之外。故古云。若
<lb ed="X" n="0705b08"/><lb ed="R033" n="0531b11"/>認他是佛。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0705b0801" n="0705b0801"/><anchor xml:id="beg0705b0801" n="0705b0801"/>己<anchor xml:id="end0705b0801"/>却成魔。又云。求人不如求自<anchor xml:id="nkr_note_add_0705b0802" n="0705b0802"/><anchor xml:id="beg0705b0802" n="0705b0802"/>己<anchor xml:id="end0705b0802"/>。但以
<lb ed="X" n="0705b09"/><lb ed="R033" n="0531b12"/>無始暗動。障此靜明。故託彼名號。顯我自心耳。然西
<lb ed="X" n="0705b10"/><lb ed="R033" n="0531b13"/>方亦實有阿彌陀佛。而卽此西方佛。亦不在自心外。
<lb ed="X" n="0705b11"/><lb ed="R033" n="0531b14"/>卽事卽理。卽理卽事。大師恐狂愚錯認。故首明也。</p>
<lb ed="X" n="0705b12"/><lb ed="R033" n="0531b15"/><p xml:id="pX22p0705b1201">二贊經者。經卽佛說阿彌陀經。讚者。以此經是一大
<lb ed="X" n="0705b13"/><lb ed="R033" n="0531b16"/>藏中第一方便故。是十方諸佛同所贊歎故。以四字
<lb ed="X" n="0705b14"/><lb ed="R033" n="0531b17"/>名號。普接三根。直通五敎故。以依經執持能顯自性
<lb ed="X" n="0705b15"/><lb ed="R033" n="0531b18"/>於一生中。可從博地。直登十地故。</p>
<lb ed="X" n="0705b16"/><lb ed="R033" n="0532a01"/><p xml:id="pX22p0705b1601">三感時者。時。卽今末法之時。感者。以時丁末法。根多
<lb ed="X" n="0705b17"/><lb ed="R033" n="0532a02"/>淺薄。法門中人非愚卽狂。故微妙法門。或攘臂排爲
<lb ed="X" n="0705b18"/><lb ed="R033" n="0532a03"/>小敎。或大笑斥作權乘。又或終日唯動數珠。或窮年
<lb ed="X" n="0705b19"/><lb ed="R033" n="0532a04"/>但數黃荳。大師婆心甚切。能不爲之傷心也。</p>
<lb ed="X" n="0705b20"/><lb ed="R033" n="0532a05"/><p xml:id="pX22p0705b2001">四述意者。意卽大師作疏之意。述。陳也。與前述字解
<lb ed="X" n="0705b21"/><lb ed="R033" n="0532a06"/>稍異。大師本意。全在兼利。欲發起衆生之眞信。故極
<lb ed="X" n="0705b22"/><lb ed="R033" n="0532a07"/>論念佛之宏功爾。蓋欲以一句彌陀。徧引羣生出於
<lb ed="X" n="0705b23"/><lb ed="R033" n="0532a08"/>苦海。那容不饒舌耶。</p>
<lb ed="X" n="0705b24"/><lb ed="R033" n="0532a09"/><p xml:id="pX22p0705b2401">五請加者。加是三寶加被。請者。祈請也。佛滅度後。凡
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0705c" n="0705c"/>
<lb ed="X" n="0705c01"/><lb ed="R033" n="0532a10"/>有著述。皆皈三寶冥希加被。良以自<anchor xml:id="nkr_note_add_0705c0101" n="0705c0101"/><anchor xml:id="beg0705c0101" n="0705c0101"/>己<anchor xml:id="end0705c0101"/>一人心力有
<lb ed="X" n="0705c02"/><lb ed="R033" n="0532a11"/>限。而佛具無緣大慈。能令精誠祈請者。自得勝智。故
<lb ed="X" n="0705c03"/><lb ed="R033" n="0532a12"/>請加也。</p>
<lb ed="X" n="0705c04"/><lb ed="R033" n="0532a13"/><p xml:id="pX22p0705c0401">通序。</p><p xml:id="pX22p0705c0403" cb:place="inline">靈明二句是純眞。非濁二句是絕妄。靈明是
<lb ed="X" n="0705c05"/><lb ed="R033" n="0532a14"/>照洞徹。言此照體橫徧十方。湛寂是寂常恒。言此寂
<lb ed="X" n="0705c06"/><lb ed="R033" n="0532a15"/>體豎窮三際。卽楞嚴所謂。常住妙明不動周圓也。</p>
<lb ed="X" n="0705c07"/><lb ed="R033" n="0532a16"/><p xml:id="pX22p0705c0701">修證卽不無。染汚卽不得故非濁。一切浮塵相。無非
<lb ed="X" n="0705c08"/><lb ed="R033" n="0532a17"/>妙覺體故非淸。迷時似背。而此本不屬迷故無背。悟
<lb ed="X" n="0705c09"/><lb ed="R033" n="0532a18"/>時似向。而此本不屬悟故無向。卽圓覺所謂。一切衆
<lb ed="X" n="0705c10"/><lb ed="R033" n="0532b01"/>生本來成佛。生死涅槃猶如昨夢也。</p>
<lb ed="X" n="0705c11"/><lb ed="R033" n="0532b02"/><p xml:id="pX22p0705c1101">大哉。是贊詞。以非幻不滅。故云眞體。見猶離見。見不
<lb ed="X" n="0705c12"/><lb ed="R033" n="0532b03"/>能及。有何可思。三世諸佛。到此口挂壁上。有何可議。
<lb ed="X" n="0705c13"/><lb ed="R033" n="0532b04"/>其唯者。歸結之辭。</p>
<lb ed="X" n="0705c14"/><lb ed="R033" n="0532b05"/><p xml:id="pX22p0705c1401">註。</p><p xml:id="pX22p0705c1402" cb:place="inline">此經以自性爲宗者。自性謂衆生性德之佛。非
<lb ed="X" n="0705c15"/><lb ed="R033" n="0532b06"/>自非他。非因非果。卽是圓常大覺之體。而此經所談
<lb ed="X" n="0705c16"/><lb ed="R033" n="0532b07"/>行法。正爲顯此之覺體。蓋以據乎心性。稱彼名號。名
<lb ed="X" n="0705c17"/><lb ed="R033" n="0532b08"/>號可彰。託彼名號。觀于心性。心性易發也。又復經中
<lb ed="X" n="0705c18"/><lb ed="R033" n="0532b09"/>一切依正。皆彰我自心。無量光卽自性照。無量壽卽
<lb ed="X" n="0705c19"/><lb ed="R033" n="0532b10"/>自性寂。觀音卽自性悲。勢至卽自性智。聲聞卽自性
<lb ed="X" n="0705c20"/><lb ed="R033" n="0532b11"/>眞。菩薩卽自性俗。種種莊嚴。卽自性萬德萬行。若一
<lb ed="X" n="0705c21"/><lb ed="R033" n="0532b12"/>毫法從心外生。則不名爲大乘法也。</p>
<lb ed="X" n="0705c22"/><lb ed="R033" n="0532b13"/><p xml:id="pX22p0705c2201">問。全彰自性。乃屬華嚴。降此以還。何得有此。答。華嚴
<lb ed="X" n="0705c23"/><lb ed="R033" n="0532b14"/>乃諸經王。諸經皆華嚴眷屬。今經以華嚴性海爲宗。
<lb ed="X" n="0705c24"/><lb ed="R033" n="0532b15"/>旣宗華嚴。何妨約性。又諸經從法華開顯之後。不論
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0706a" n="0706a"/>
<lb ed="X" n="0706a01"/><lb ed="R033" n="0532b16"/>何經。總皆<g ref="#CB16199">𢆯</g>妙。皆可稱性故。</p>
<lb ed="X" n="0706a02"/><lb ed="R033" n="0532b17"/><p xml:id="pX22p0706a0201">諸經不離自性者。三乘十二分敎。敎敎皆歸妙性。言
<lb ed="X" n="0706a03"/><lb ed="R033" n="0532b18"/>言盡攝眞如。若離自性。皆爲魔境故。</p>
<lb ed="X" n="0706a04"/><lb ed="R033" n="0533a01"/><p xml:id="pX22p0706a0401">靈覺者。不同木石之無心。虗空之頑冥。明顯者。體露
<lb ed="X" n="0706a05"/><lb ed="R033" n="0533a02"/>堂堂。無遮無障。</p><p xml:id="pX22p0706a0507" cb:place="inline">不得稱靈者。日以陽明照晝。月以
<lb ed="X" n="0706a06"/><lb ed="R033" n="0533a03"/>淸涼照夜。雖有光明。而不顯靈覺。彼旣不自顯。人自
<lb ed="X" n="0706a07"/><lb ed="R033" n="0533a04"/>不得稱也。</p><p xml:id="pX22p0706a0705" cb:place="inline">無緣而照。勿慮而知。謂之神解。大地莫
<lb ed="X" n="0706a08"/><lb ed="R033" n="0533a05"/>能識其端。至聖猶未窮其頂。謂之不測。</p><p xml:id="pX22p0706a0816" cb:place="inline">不照覆盆
<lb ed="X" n="0706a09"/><lb ed="R033" n="0533a06"/>者。以日月之光屬相。不屬性故。</p><p xml:id="pX22p0706a0913" cb:place="inline">輝天地透金石者。
<lb ed="X" n="0706a10"/><lb ed="R033" n="0533a07"/>以心光徧乎法界。一切諸法無非佛法故。</p><p xml:id="pX22p0706a1017" cb:place="inline">靡所不
<lb ed="X" n="0706a11"/><lb ed="R033" n="0533a08"/>徹者。若通與隔對。是通還成隔。非對隔說通之徹。乃
<lb ed="X" n="0706a12"/><lb ed="R033" n="0533a09"/>眞徹也。</p>
<lb ed="X" n="0706a13"/><lb ed="R033" n="0533a10"/><p xml:id="pX22p0706a1301">不染者。從來不與染法相應。不與諸塵作對。不搖者。
<lb ed="X" n="0706a14"/><lb ed="R033" n="0533a11"/>萬古如如。無有變異。不得稱湛者。大地雖常自寂然。
<lb ed="X" n="0706a15"/><lb ed="R033" n="0533a12"/>而土石諸山穢惡充滿不湛也。</p><p xml:id="pX22p0706a1513" cb:place="inline">如淨琉璃。內外瑩
<lb ed="X" n="0706a16"/><lb ed="R033" n="0533a13"/>徹。謂之瑩淨。寸絲不挂。纖塵不立。謂之無滓。</p><p xml:id="pX22p0706a1618" cb:place="inline">難逃
<lb ed="X" n="0706a17"/><lb ed="R033" n="0533a14"/>壞劫者。以三災到時。劫火洞然。須彌七金。悉爲<g ref="#CB01926">灰</g>燼
<lb ed="X" n="0706a18"/><lb ed="R033" n="0533a15"/>故。</p><p xml:id="pX22p0706a1802" cb:place="inline">推之無始。引之無終者。以眞如自體。非前際生。
<lb ed="X" n="0706a19"/><lb ed="R033" n="0533a16"/>非後際滅。畢竟常恒。不斷不異故。</p><p xml:id="pX22p0706a1914" cb:place="inline">無恒不恒者。恒
<lb ed="X" n="0706a20"/><lb ed="R033" n="0533a17"/>外有不恒。此恒亦非恒。恒不恒二邊俱遣。乃眞恒也。
<lb ed="X" n="0706a21"/><lb ed="R033" n="0533a18"/>云有。不受一塵者。濁者。有也。具足諸法。方謂之有。今
<lb ed="X" n="0706a22"/><lb ed="R033" n="0533b01"/>自性離一切法差別之相。所謂非有相。非無相。非雙
<lb ed="X" n="0706a23"/><lb ed="R033" n="0533b02"/>亦相。非雙非相。非一相。非異相。非非一非異相。非一
<lb ed="X" n="0706a24"/><lb ed="R033" n="0533b03"/>異俱相。是不立一塵非有也。何濁之有。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0706b" n="0706b"/>
<lb ed="X" n="0706b01"/><lb ed="R033" n="0533b04"/><p xml:id="pX22p0706b0101">云無。不捨一法者。淸者。無也。不立一塵。方謂之無。今
<lb ed="X" n="0706b02"/><lb ed="R033" n="0533b05"/>自性滿足一切功德。所謂有大智慧光明義故。徧照
<lb ed="X" n="0706b03"/><lb ed="R033" n="0533b06"/>法界義故。眞實識知義故。常樂我淨義故。乃至滿足
<lb ed="X" n="0706b04"/><lb ed="R033" n="0533b07"/>無有所少義故。名爲如來藏。是不捨一法非無也。何
<lb ed="X" n="0706b05"/><lb ed="R033" n="0533b08"/>淸之有。</p>
<lb ed="X" n="0706b06"/><lb ed="R033" n="0533b09"/><p xml:id="pX22p0706b0601">捨此而有所去。方可謂之背。今則匪離跬步。湧現寶
<lb ed="X" n="0706b07"/><lb ed="R033" n="0533b10"/>華。不出戶庭。圍繞行樹。雖欲縱之。將去何所故無背。
<lb ed="X" n="0706b08"/><lb ed="R033" n="0533b11"/>迎之而有自來。方可謂之向。今則無行無住。如是而
<lb ed="X" n="0706b09"/><lb ed="R033" n="0533b12"/>來。不動不起。如是而來。若欲迎之。從何所迎故無向。
<lb ed="X" n="0706b10"/><lb ed="R033" n="0533b13"/>意該善惡凡聖等者。孟子道性善。天台說性惡。一則
<lb ed="X" n="0706b11"/><lb ed="R033" n="0533b14"/>就事造邊說。一則就理具邊說。今則如實空中。善旣
<lb ed="X" n="0706b12"/><lb ed="R033" n="0533b15"/>不立。惡亦何存。祖云。廓然無聖非聖也。經云。凡夫者。
<lb ed="X" n="0706b13"/><lb ed="R033" n="0533b16"/>卽非凡夫非凡也。有無如上。性無前際非生也。性無
<lb ed="X" n="0706b14"/><lb ed="R033" n="0533b17"/>後際非滅也。本自具足。無法可增非增也。本無一物。
<lb ed="X" n="0706b15"/><lb ed="R033" n="0533b18"/>無法可減非減也。染淨千差非一也。一味平等非異
<lb ed="X" n="0706b16"/><lb ed="R033" n="0534a01"/>也。以一切言說假名無實。但隨妄念不可得故。</p>
<lb ed="X" n="0706b17"/><lb ed="R033" n="0534a02"/><p xml:id="pX22p0706b1701">當體得名者。常言大者。對小之稱。今則不然。直指性
<lb ed="X" n="0706b18"/><lb ed="R033" n="0534a03"/>體。名之曰大。具常徧二義者。涅槃云。所言大者。名之
<lb ed="X" n="0706b19"/><lb ed="R033" n="0534a04"/>爲常。此明體無變易。又言大者。其性廣博。猶若虗空。
<lb ed="X" n="0706b20"/><lb ed="R033" n="0534a05"/>此明體性周徧。無法可比者。世間最大。莫若虗空。經
<lb ed="X" n="0706b21"/><lb ed="R033" n="0534a06"/>云。迷妄有虗空。空乃有始。此法無始。又云。一人發眞
<lb ed="X" n="0706b22"/><lb ed="R033" n="0534a07"/>歸元。十方虗空悉皆消殞。空乃有終。此法無終。是豎
<lb ed="X" n="0706b23"/><lb ed="R033" n="0534a08"/>窮無法可比也。又云。十方虗空生汝心內。猶如片雲
<lb ed="X" n="0706b24"/><lb ed="R033" n="0534a09"/>點太淸裏。空乃有際。此法無際。是橫徧無法可比也。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0706c" n="0706c"/>
<lb ed="X" n="0706c01"/><lb ed="R033" n="0534a10"/>喩金喩月。亦復如是無可比也。</p>
<lb ed="X" n="0706c02"/><lb ed="R033" n="0534a11"/><p xml:id="pX22p0706c0201">三界虗僞。唯此眞實者。虗者不實。如空中華。本無所
<lb ed="X" n="0706c03"/><lb ed="R033" n="0534a12"/>有。僞者不眞。如鍮似金。畢竟非金。所謂太山有崩裂。
<lb ed="X" n="0706c04"/><lb ed="R033" n="0534a13"/>大海有枯竭。一切榮華。皆有衰謝。一切眷屬。皆有別
<lb ed="X" n="0706c05"/><lb ed="R033" n="0534a14"/>離也。唯有眞如諸法中實。所謂有物先天地。無形本
<lb ed="X" n="0706c06"/><lb ed="R033" n="0534a15"/>寂寥。能爲萬象主。不逐四時彫是也。</p>
<lb ed="X" n="0706c07"/><lb ed="R033" n="0534a16"/><p xml:id="pX22p0706c0701">非幻不滅。出圓覺經。經云。幻身滅故。幻心亦滅。幻心
<lb ed="X" n="0706c08"/><lb ed="R033" n="0534a17"/>滅故。幻塵亦滅。幻塵滅故。幻滅亦滅。幻滅滅故。非幻
<lb ed="X" n="0706c09"/><lb ed="R033" n="0534a18"/>不滅。蓋謂此性無有變異。畢竟常住。不同諸幻終消
<lb ed="X" n="0706c10"/><lb ed="R033" n="0534b01"/>滅也。</p>
<lb ed="X" n="0706c11"/><lb ed="R033" n="0534b02"/><p xml:id="pX22p0706c1101">不可破壞。出起信論。論云。從本以來。離諸名相。畢竟
<lb ed="X" n="0706c12"/><lb ed="R033" n="0534b03"/>平等。不可破壞。蓋謂此性在染不破。法身不壞。不同
<lb ed="X" n="0706c13"/><lb ed="R033" n="0534b04"/>有爲可破壞也。</p>
<lb ed="X" n="0706c14"/><lb ed="R033" n="0534b05"/><p xml:id="pX22p0706c1401">萬法不出一心之體者。謂一切萬法皆吾心體。非離
<lb ed="X" n="0706c15"/><lb ed="R033" n="0534b06"/>萬法別有心體。起信云。心眞如者。卽是一法界大總
<lb ed="X" n="0706c16"/><lb ed="R033" n="0534b07"/>相法門體。楞嚴云。此見及緣。元是菩提。妙淨明體。又
<lb ed="X" n="0706c17"/><lb ed="R033" n="0534b08"/>云。一切浮塵諸幻化相。其性眞爲妙覺明體。所謂撲
<lb ed="X" n="0706c18"/><lb ed="R033" n="0534b09"/>落非他物。縱橫不是塵。山河及大地。全露法王身也。
<lb ed="X" n="0706c19"/><lb ed="R033" n="0534b10"/>體該相用名之爲體者。起信云。一者體大。謂一切法
<lb ed="X" n="0706c20"/><lb ed="R033" n="0534b11"/>眞如平等不增減故。二者相大。謂如來藏具足無量
<lb ed="X" n="0706c21"/><lb ed="R033" n="0534b12"/>性功德故。三者用大。能生一切世間出世間善因果
<lb ed="X" n="0706c22"/><lb ed="R033" n="0534b13"/>故。今則若相若用。俱歸此體爲眞體也。</p>
<lb ed="X" n="0706c23"/><lb ed="R033" n="0534b14"/><p xml:id="pX22p0706c2301">不可思議者下。是先合解。心言路絕。謂從本以來。離
<lb ed="X" n="0706c24"/><lb ed="R033" n="0534b15"/>言說相。離心緣相。一切法不可說。不可念。名爲眞如
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0707a" n="0707a"/>
<lb ed="X" n="0707a01"/><lb ed="R033" n="0534b16"/>故。</p>
<lb ed="X" n="0707a02"/><lb ed="R033" n="0534b17"/><p xml:id="pX22p0707a0201">不可思者下。是次分解。法無相想。謂有相可思。無相
<lb ed="X" n="0707a03"/><lb ed="R033" n="0534b18"/>難思。汝暫擧心。塵勞先起。是思之有過也。思亦徒勞。
<lb ed="X" n="0707a04"/><lb ed="R033" n="0535a01"/>是思之無功也。心欲緣而慮亡者。擧心欲緣。思慮先。
<lb ed="X" n="0707a05"/><lb ed="R033" n="0535a02"/>亡。以眞如無相想。卽心絕故。</p>
<lb ed="X" n="0707a06"/><lb ed="R033" n="0535a03"/><p xml:id="pX22p0707a0601">理圓者。理性圓融。不可分析。如一多交徹。大小互融。
<lb ed="X" n="0707a07"/><lb ed="R033" n="0535a04"/>眞妄交參。染淨不二等。言偏者。如言一則遺多。言大
<lb ed="X" n="0707a08"/><lb ed="R033" n="0535a05"/>則失小。談眞則違俗。說染則違淨等。所謂開口成雙
<lb ed="X" n="0707a09"/><lb ed="R033" n="0535a06"/>橛。揚眉落二三也。是言之有過也。言不能盡。是言之
<lb ed="X" n="0707a10"/><lb ed="R033" n="0535a07"/>無功也。口欲談而詞喪者。開口欲談。言謂先喪。以至
<lb ed="X" n="0707a11"/><lb ed="R033" n="0535a08"/>理絕言。無容措口故。如善天女者。華嚴云。自在天王
<lb ed="X" n="0707a12"/><lb ed="R033" n="0535a09"/>有天<anchor xml:id="nkr_note_add_0707a1201" n="0707a1201"/><anchor xml:id="beg0707a1201" n="0707a1201"/>采<anchor xml:id="end0707a1201"/>女名曰善口。於其口中出一音聲。則與百千
<lb ed="X" n="0707a13"/><lb ed="R033" n="0535a10"/>種樂而共相應等。</p>
<lb ed="X" n="0707a14"/><lb ed="R033" n="0535a11"/><p xml:id="pX22p0707a1401">至理極名者。如名眞如。則可以不妄不變思議。或名
<lb ed="X" n="0707a15"/><lb ed="R033" n="0535a12"/>圓覺。則可以滿足虗靈思議。或名佛性。則可以離過
<lb ed="X" n="0707a16"/><lb ed="R033" n="0535a13"/>絕非思議。皆非至理極名。今名不可思議。則至理之
<lb ed="X" n="0707a17"/><lb ed="R033" n="0535a14"/>極名無以加也。</p>
<lb ed="X" n="0707a18"/><lb ed="R033" n="0535a15"/><p xml:id="pX22p0707a1801">法性佛性者。智度論云。佛名曰覺。法名不覺。是乃以
<lb ed="X" n="0707a19"/><lb ed="R033" n="0535a16"/>智爲佛。以理爲法。賢首據此。故云無情無知覺。指其
<lb ed="X" n="0707a20"/><lb ed="R033" n="0535a17"/>性爲法性。有情有知覺。指其性爲佛性。然二性雖分
<lb ed="X" n="0707a21"/><lb ed="R033" n="0535a18"/>屬情與無情。法性亦可通有情。以衆生乃諸法中之
<lb ed="X" n="0707a22"/><lb ed="R033" n="0535b01"/>一法故。故曰。兼無情分中謂之法性。佛性唯局有情。
<lb ed="X" n="0707a23"/><lb ed="R033" n="0535b02"/>不通無情。以木石等無知覺故。故曰。獨有情分中謂
<lb ed="X" n="0707a24"/><lb ed="R033" n="0535b03"/>之佛性。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0707b" n="0707b"/>
<lb ed="X" n="0707b01"/><lb ed="R033" n="0535b04"/><p xml:id="pX22p0707b0101">且指佛性而言者。自性實通二種。如華嚴云。若人欲
<lb ed="X" n="0707b02"/><lb ed="R033" n="0535b05"/>識眞空理。心內眞如還徧外。情與無情同一體。處處
<lb ed="X" n="0707b03"/><lb ed="R033" n="0535b06"/>皆同眞法界。今云爾者。但以此經重一心念佛求願
<lb ed="X" n="0707b04"/><lb ed="R033" n="0535b07"/>往生。乃借彼佛境顯我自心故。且指有情佛性也。</p>
<lb ed="X" n="0707b05"/><lb ed="R033" n="0535b08"/><p xml:id="pX22p0707b0501">性而曰自。自有二義。一自然之自。二自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0501" n="0707b0501"/><anchor xml:id="beg0707b0501" n="0707b0501"/>己<anchor xml:id="end0707b0501"/>之自。</p><p xml:id="pX22p0707b0519" cb:place="inline">法
<lb ed="X" n="0707b06"/><lb ed="R033" n="0535b09"/>爾如然非作得者。妙性天然。不因修得。迷時無失。悟
<lb ed="X" n="0707b07"/><lb ed="R033" n="0535b10"/>時無得。有物渾成。本自如如故。此自然之自也。是我
<lb ed="X" n="0707b08"/><lb ed="R033" n="0535b11"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0801" n="0707b0801"/><anchor xml:id="beg0707b0801" n="0707b0801"/>己<anchor xml:id="end0707b0801"/>非屬他者。以外道或計自然。或計因緣。或計虗
<lb ed="X" n="0707b09"/><lb ed="R033" n="0535b12"/>空。或計天與。不一而足。此皆迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b0901" n="0707b0901"/><anchor xml:id="beg0707b0901" n="0707b0901"/>己<anchor xml:id="end0707b0901"/>爲物所轉。不知此
<lb ed="X" n="0707b10"/><lb ed="R033" n="0535b13"/>性本非天降。不屬地生。亦非人與。乃當人自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b1001" n="0707b1001"/><anchor xml:id="beg0707b1001" n="0707b1001"/>己<anchor xml:id="end0707b1001"/>不屬
<lb ed="X" n="0707b11"/><lb ed="R033" n="0535b14"/>於他故。此自<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b1101" n="0707b1101"/><anchor xml:id="beg0707b1101" n="0707b1101"/>己<anchor xml:id="end0707b1101"/>之自也。</p><p xml:id="pX22p0707b1110" cb:place="inline">對萬法曰本心。對始覺曰
<lb ed="X" n="0707b12"/><lb ed="R033" n="0535b15"/>本覺。無知之知謂眞知。無識之識謂眞識。無有虗妄。
<lb ed="X" n="0707b13"/><lb ed="R033" n="0535b16"/>無有變異。名爲眞如。</p>
<lb ed="X" n="0707b14"/><lb ed="R033" n="0535b17"/><p xml:id="pX22p0707b1401">若就當經下是解。釋序文<anchor xml:id="nkr_note_add_0707b1401" n="0707b1401"/><anchor xml:id="beg0707b1401" n="0707b1401"/>已<anchor xml:id="end0707b1401"/>竟下。復配屬諸經。今先
<lb ed="X" n="0707b15"/><lb ed="R033" n="0535b18"/>就當經配光壽也。絕待交融者。光與壽似對待法。而
<lb ed="X" n="0707b16"/><lb ed="R033" n="0536a01"/>其實擧光則融壽。擧壽則融光。原非二物。有何對待。</p>
<lb ed="X" n="0707b17"/><lb ed="R033" n="0536a02"/><p xml:id="pX22p0707b1701">一切功德。謂無漏性功德無量者。具足圓滿不可
<lb ed="X" n="0707b18"/><lb ed="R033" n="0536a03"/>思議也。而以此句。當非濁非淸二句者。以但有淸濁
<lb ed="X" n="0707b19"/><lb ed="R033" n="0536a04"/>向背。卽有對待不融通。便不是性功德。便非無量。今
<lb ed="X" n="0707b20"/><lb ed="R033" n="0536a05"/>無淸濁向背。是一切功德皆無量也。</p><p xml:id="pX22p0707b2015" cb:place="inline">全體是當人
<lb ed="X" n="0707b21"/><lb ed="R033" n="0536a06"/>者。謂梵語阿彌陀。此云無量壽。無量光。而自性寂。卽
<lb ed="X" n="0707b22"/><lb ed="R033" n="0536a07"/>是無量壽。自性照。卽是無量光。寂照不二。卽是光壽
<lb ed="X" n="0707b23"/><lb ed="R033" n="0536a08"/>交融。則阿彌陀佛。豈不卽是當人自性。</p>
<lb ed="X" n="0707b24"/><lb ed="R033" n="0536a09"/><p xml:id="pX22p0707b2401">又初句明無下。配三大也。用大者。謂衆生心具有無
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0707c" n="0707c"/>
<lb ed="X" n="0707c01"/><lb ed="R033" n="0536a10"/>邊妙用。論云。三者用大。能生一切世間出世間善因
<lb ed="X" n="0707c02"/><lb ed="R033" n="0536a11"/>果故。今此靈明無所不照。卽是能生一切世出世善
<lb ed="X" n="0707c03"/><lb ed="R033" n="0536a12"/>因果也。相大者。謂衆生心具有如來智慧德相。論云。
<lb ed="X" n="0707c04"/><lb ed="R033" n="0536a13"/>二者相大。謂如來藏具足無量性功德故。今此湛寂
<lb ed="X" n="0707c05"/><lb ed="R033" n="0536a14"/>無所不含。卽是具足無量性功德也。體大者。謂衆生
<lb ed="X" n="0707c06"/><lb ed="R033" n="0536a15"/>心是一法界大總相法門體。論云。一者體大。謂一切
<lb ed="X" n="0707c07"/><lb ed="R033" n="0536a16"/>法眞如平等不增減故。今此靈心絕待。迥絕二邊。卽
<lb ed="X" n="0707c08"/><lb ed="R033" n="0536a17"/>是不增不減一味平等也。</p><p xml:id="pX22p0707c0811" cb:place="inline">卽三卽一。雙泯雙存者。
<lb ed="X" n="0707c09"/><lb ed="R033" n="0536a18"/>體非相用。乃至用非體相卽三也。而又離體無相用。
<lb ed="X" n="0707c10"/><lb ed="R033" n="0536b01"/>離相無體用等卽一也。一卽三則一泯。三卽一則三
<lb ed="X" n="0707c11"/><lb ed="R033" n="0536b02"/>泯雙泯也。而又一卽三則三存。三卽一則一存雙存
<lb ed="X" n="0707c12"/><lb ed="R033" n="0536b03"/>也。存時卽泯。泯時卽存。非泯非存。不可思議。</p>
<lb ed="X" n="0707c13"/><lb ed="R033" n="0536b04"/><p xml:id="pX22p0707c1301">又初句言照下配三德。智慧光明徧照法界名爲般
<lb ed="X" n="0707c14"/><lb ed="R033" n="0536b05"/>若。離一切染得大自在名爲解脫。心體離念法界一
<lb ed="X" n="0707c15"/><lb ed="R033" n="0536b06"/>相名爲法身。是三種皆具常樂我淨四德。故皆云德。
<lb ed="X" n="0707c16"/><lb ed="R033" n="0536b07"/>然有果上修成三德。因中性具三德。今指因中性具
<lb ed="X" n="0707c17"/><lb ed="R033" n="0536b08"/>而言也。</p>
<lb ed="X" n="0707c18"/><lb ed="R033" n="0536b09"/><p xml:id="pX22p0707c1801">又以四法界下配四法界。</p><p xml:id="pX22p0707c1811" cb:place="inline">法者。軌則也。界有性分
<lb ed="X" n="0707c19"/><lb ed="R033" n="0536b10"/>二義。事法界界字是分義。以衆生色心等法。一一差
<lb ed="X" n="0707c20"/><lb ed="R033" n="0536b11"/>別各有分劑故。理法界界字是性義。以衆生色心等
<lb ed="X" n="0707c21"/><lb ed="R033" n="0536b12"/>法。雖有差別同一體性故。事理無礙法界者。理由事
<lb ed="X" n="0707c22"/><lb ed="R033" n="0536b13"/>顯。事得理成。理事互融。性分交徹故。事事無礙法界
<lb ed="X" n="0707c23"/><lb ed="R033" n="0536b14"/>者。一切分齊事法稱性融通。一多相卽。大小互融。重
<lb ed="X" n="0707c24"/><lb ed="R033" n="0536b15"/>重無盡故。</p><p xml:id="pX22p0707c2405" cb:place="inline">不可思議。配事事無礙者。以前三法界。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0708a" n="0708a"/>
<lb ed="X" n="0708a01"/><lb ed="R033" n="0536b16"/>同敎一乘。猶可思議。後一唯華嚴別敎一乘。不可思
<lb ed="X" n="0708a02"/><lb ed="R033" n="0536b17"/>議也。</p><p xml:id="pX22p0708a0203" cb:place="inline">分攝於圓者。或曰。事事無礙。唯屬華嚴。今經
<lb ed="X" n="0708a03"/><lb ed="R033" n="0536b18"/>何得有此。故曰。一大時敎。唯華嚴爲圓。圓爲能攝一
<lb ed="X" n="0708a04"/><lb ed="R033" n="0537a01"/>切。故諸經無不攝歸華嚴。今此經有少分事事無礙。
<lb ed="X" n="0708a05"/><lb ed="R033" n="0537a02"/>故得分攝於圓也。</p>
<lb ed="X" n="0708a06"/><lb ed="R033" n="0537a03"/><p xml:id="pX22p0708a0601">然通序大意先明性者。一切法門全歸自性。千經所
<lb ed="X" n="0708a07"/><lb ed="R033" n="0537a04"/>演無有餘因。今此念佛往生。必先明自性彌陀爲本。
<lb ed="X" n="0708a08"/><lb ed="R033" n="0537a05"/>然後一心稱名求願往生。必於寶刹速證無生。直入
<lb ed="X" n="0708a09"/><lb ed="R033" n="0537a06"/>聖階度生亦廣。所謂先悟毗盧法界。後修普賢行門
<lb ed="X" n="0708a10"/><lb ed="R033" n="0537a07"/>也。設使不明性體。罔意造修。縱得往生。祗成末品。先
<lb ed="X" n="0708a11"/><lb ed="R033" n="0537a08"/>明自性意在斯乎。</p>
<lb ed="X" n="0708a12"/><lb ed="R033" n="0537a09"/><p xml:id="pX22p0708a1201">序。</p><p xml:id="pX22p0708a1202" cb:place="inline">澄濁二句。先叙工夫。三祇二句。次贊超勝。</p><p xml:id="pX22p0708a1218" cb:place="inline">澄
<lb ed="X" n="0708a13"/><lb ed="R033" n="0537a10"/>濁而淸者。以佛名號投于亂心。亂心不得不淨。如水
<lb ed="X" n="0708a14"/><lb ed="R033" n="0537a11"/>淸珠投于濁水。濁水不得不淸也。返背而向者。一向
<lb ed="X" n="0708a15"/><lb ed="R033" n="0537a12"/>流落他鄕。不思故國。今則迴神寶刹將覲慈尊也。一
<lb ed="X" n="0708a16"/><lb ed="R033" n="0537a13"/>念是智。片言是境。越僧祇謂智超勝。齊諸聖是境妙
<lb ed="X" n="0708a17"/><lb ed="R033" n="0537a14"/>圓。僧祇者。無數劫也。</p>
<lb ed="X" n="0708a18"/><lb ed="R033" n="0537a15"/><p xml:id="pX22p0708a1801">問。三祇行滿。卽坐道場成正覺。今念佛者。縱得往生
<lb ed="X" n="0708a19"/><lb ed="R033" n="0537a16"/>尙未得佛。何乃便越三祇耶。</p><p xml:id="pX22p0708a1912" cb:place="inline">答。今三祇是約信解。
<lb ed="X" n="0708a20"/><lb ed="R033" n="0537a17"/>以三昧功成之人。雖功行未滿。而法身<anchor xml:id="nkr_note_add_0708a2001" n="0708a2001"/><anchor xml:id="beg0708a2001" n="0708a2001"/>已<anchor xml:id="end0708a2001"/>明。三祇極
<lb ed="X" n="0708a21"/><lb ed="R033" n="0537a18"/>果以解了故。亦可言超也。此約解言。不論功行。</p><p xml:id="pX22p0708a2119" cb:place="inline">又
<lb ed="X" n="0708a22"/><lb ed="R033" n="0537b01"/>越僧祇是實語。不必但約。解說。以三祇行滿。方得成
<lb ed="X" n="0708a23"/><lb ed="R033" n="0537b02"/>佛。此是藏敎果頭佛。今經是圓頓敎。但得上生卽登
<lb ed="X" n="0708a24"/><lb ed="R033" n="0537b03"/>初地。而果頭佛上與圓敎七信齊。豈不是越僧祇于
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0708b" n="0708b"/>
<lb ed="X" n="0708b01"/><lb ed="R033" n="0537b04"/>一念。</p>
<lb ed="X" n="0708b02"/><lb ed="R033" n="0537b05"/><p xml:id="pX22p0708b0201">妙用有二。在如來說經。是利生之妙用。以四字徧引
<lb ed="X" n="0708b03"/><lb ed="R033" n="0537b06"/>衆生出於苦海。豈非至妙。在衆生持名。是自利之妙
<lb ed="X" n="0708b04"/><lb ed="R033" n="0537b07"/>用。以四字直使初心登乎智地。又豈非至妙。</p>
<lb ed="X" n="0708b05"/><lb ed="R033" n="0537b08"/><p xml:id="pX22p0708b0501">註。</p><p xml:id="pX22p0708b0502" cb:place="inline">畢竟平等者。論云。一切諸法。從本以來離諸名
<lb ed="X" n="0708b06"/><lb ed="R033" n="0537b09"/>相。畢竟平等。唯是一心。今寂照之體。無有淸濁向背。
<lb ed="X" n="0708b07"/><lb ed="R033" n="0537b10"/>正是等同一味。唯一眞如。故云畢竟平等。唯是一心
<lb ed="X" n="0708b08"/><lb ed="R033" n="0537b11"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0708b09"/><lb ed="R033" n="0537b12"/><p xml:id="pX22p0708b0901">約生滅門者。上明性一科。是約眞如門說。今讚經。是
<lb ed="X" n="0708b10"/><lb ed="R033" n="0537b13"/>約生滅門說也。論云。依一心法有二種門。一者心眞
<lb ed="X" n="0708b11"/><lb ed="R033" n="0537b14"/>如門。二者心生滅門。心眞如者。卽是一法界大總相
<lb ed="X" n="0708b12"/><lb ed="R033" n="0537b15"/>法門體。心生滅者。依如來藏故。有生滅心。所謂不生
<lb ed="X" n="0708b13"/><lb ed="R033" n="0537b16"/>不滅。與生滅和合。非一非異。名爲阿黎耶識云云。此
<lb ed="X" n="0708b14"/><lb ed="R033" n="0537b17"/>卽生滅門也。</p>
<lb ed="X" n="0708b15"/><lb ed="R033" n="0537b18"/><p xml:id="pX22p0708b1501">以不如實知。不覺有其念者。論云。阿黎耶識有二種
<lb ed="X" n="0708b16"/><lb ed="R033" n="0538a01"/>義。一者覺義。二者不覺義。所言覺義者。謂心體離念。
<lb ed="X" n="0708b17"/><lb ed="R033" n="0538a02"/>卽是如來平等法身。所言不覺義者。謂不如實知眞
<lb ed="X" n="0708b18"/><lb ed="R033" n="0538a03"/>如法一故。不覺心起而有其念。<note place="inline">今釋</note>不知眞如法一。
<lb ed="X" n="0708b19"/><lb ed="R033" n="0538a04"/>謂不了如理一味也。得見心性。心卽常住。名如實知。
<lb ed="X" n="0708b20"/><lb ed="R033" n="0538a05"/>卽此不知。卽是根本無明。心起有念。卽是業相。論云。
<lb ed="X" n="0708b21"/><lb ed="R033" n="0538a06"/>依不覺故。心動說名爲業也。然此雖動念而極微細。
<lb ed="X" n="0708b22"/><lb ed="R033" n="0538a07"/>緣起一相能所不分。卽當黎耶自體分也。</p>
<lb ed="X" n="0708b23"/><lb ed="R033" n="0538a08"/><p xml:id="pX22p0708b2301">無明所覆。失本流末者。無明。卽根本無明。卽不如實
<lb ed="X" n="0708b24"/><lb ed="R033" n="0538a09"/>知也。覆。謂覆葢眞性。本卽眞性。末謂三細六麤。旣失
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0708c" n="0708c"/>
<lb ed="X" n="0708c01"/><lb ed="R033" n="0538a10"/>本自流末。</p><p xml:id="pX22p0708c0105" cb:place="inline">渾亂眞體者。如楞嚴云。譬如淸水。淸潔
<lb ed="X" n="0708c02"/><lb ed="R033" n="0538a11"/>本然。有諸世人。取彼土塵。投於淸水。水亡淸潔。容貌
<lb ed="X" n="0708c03"/><lb ed="R033" n="0538a12"/>汩然。名之曰濁。</p><p xml:id="pX22p0708c0307" cb:place="inline">復使淨潔者。楞嚴云。如澄濁水。貯
<lb ed="X" n="0708c04"/><lb ed="R033" n="0538a13"/>於淨器。靜深不動。沙土自沈。淸水現前。名爲初伏客
<lb ed="X" n="0708c05"/><lb ed="R033" n="0538a14"/>塵煩惱。去泥純水。名爲永斷根本無明。</p>
<lb ed="X" n="0708c06"/><lb ed="R033" n="0538a15"/><p xml:id="pX22p0708c0601">無明所引等。此無明。亦卽根本無明。覺卽本覺。塵卽
<lb ed="X" n="0708c07"/><lb ed="R033" n="0538a16"/>三細六麤。由無明生業相。乃至造業受報。是漸遠眞
<lb ed="X" n="0708c08"/><lb ed="R033" n="0538a17"/>如之覺。隨逐境界之塵。如窮子捨父逃逝。故名曰背。</p>
<lb ed="X" n="0708c09"/><lb ed="R033" n="0538a18"/><p xml:id="pX22p0708c0901">返其去路者。謂不須別尋歸路。卽就路還家。便得
<lb ed="X" n="0708c10"/><lb ed="R033" n="0538b01"/>返身見父。先破執取計名。空其人執。次破相續智相。
<lb ed="X" n="0708c11"/><lb ed="R033" n="0538b02"/>蕩其法執。次破三細賴耶。歸於覺體。斯之謂向也。</p>
<lb ed="X" n="0708c12"/><lb ed="R033" n="0538b03"/><p xml:id="pX22p0708c1201">修證卽不無者。南岳讓禪師參六祖。祖問甚處來。讓
<lb ed="X" n="0708c13"/><lb ed="R033" n="0538b04"/>云嵩山。祖云。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0708001" n="0708001"/>恁麼物。恁麼來。讓云。說似一物卽不中。
<lb ed="X" n="0708c14"/><lb ed="R033" n="0538b05"/>祖云。還假修證否。云。修證卽不無。染汚卽不得。今謂
<lb ed="X" n="0708c15"/><lb ed="R033" n="0538b06"/>且就衆生一期修證。似有澄返之蹟。修證卽不無也。
<lb ed="X" n="0708c16"/><lb ed="R033" n="0538b07"/>而於自性實無得失增損。染汚卽不得也。</p>
<lb ed="X" n="0708c17"/><lb ed="R033" n="0538b08"/><p xml:id="pX22p0708c1701">不退有四。以未斷煩惱。生同居土。爲願不退。破見思。
<lb ed="X" n="0708c18"/><lb ed="R033" n="0538b09"/>生方便土。爲行不退。破塵沙。分破無明。生實報土。爲
<lb ed="X" n="0708c19"/><lb ed="R033" n="0538b10"/>智不退。破三惑盡。生寂光土。爲位不退。則不退名同。
<lb ed="X" n="0708c20"/><lb ed="R033" n="0538b11"/>而淺深自別。</p>
<lb ed="X" n="0708c21"/><lb ed="R033" n="0538b12"/><p xml:id="pX22p0708c2101">力用力字。內含三義。一者本性功德力。二者行人念
<lb ed="X" n="0708c22"/><lb ed="R033" n="0538b13"/>力。三者彌陀願力。本性如舟船。念力如櫓棹。願力如
<lb ed="X" n="0708c23"/><lb ed="R033" n="0538b14"/>順風。三力周圓。必登彼岸故。</p>
<lb ed="X" n="0708c24"/><lb ed="R033" n="0538b15"/><p xml:id="pX22p0708c2401">三藏。謂經律論。又佛藏。菩薩藏。聲聞藏。十二部謂修
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0709a" n="0709a"/>
<lb ed="X" n="0709a01"/><lb ed="R033" n="0538b16"/>多羅。重頌。授記。孤起。無問自說。因緣。譬喩。本事。本生。
<lb ed="X" n="0709a02"/><lb ed="R033" n="0538b17"/>方廣。未曾有。論議。</p>
<lb ed="X" n="0709a03"/><lb ed="R033" n="0538b18"/><p xml:id="pX22p0709a0301">用從體相而出者。佛證平等眞如恒沙性德。然後流
<lb ed="X" n="0709a04"/><lb ed="R033" n="0539a01"/>出報化之用演說此經。是如來之用。固從體相而出。
<lb ed="X" n="0709a05"/><lb ed="R033" n="0539a02"/>今衆生依經念佛。頓超卽證。亦以本有眞如。本具性
<lb ed="X" n="0709a06"/><lb ed="R033" n="0539a03"/>德。方有如是力用。故云從體相而出也。</p>
<lb ed="X" n="0709a07"/><lb ed="R033" n="0539a04"/><p xml:id="pX22p0709a0701">稱性而談指華嚴。正直而說指法華。方便未彰者。以
<lb ed="X" n="0709a08"/><lb ed="R033" n="0539a05"/>華嚴唯談性海圓融。緣起無礙。相卽相入。帝網重重。
<lb ed="X" n="0709a09"/><lb ed="R033" n="0539a06"/>六相十玄四種法界等。二乘賢聖。尙如聾啞。末法下
<lb ed="X" n="0709a10"/><lb ed="R033" n="0539a07"/>凡。豈能修證。故方便未彰。法華正直捨方便。但說無
<lb ed="X" n="0709a11"/><lb ed="R033" n="0539a08"/>上道。開方便門。示眞實相。開權顯實。會三歸一。皆不
<lb ed="X" n="0709a12"/><lb ed="R033" n="0539a09"/>明示進修方便。故亦方便未彰。浩博難持。如廣修萬
<lb ed="X" n="0709a13"/><lb ed="R033" n="0539a10"/>行等。幽深罔措。如直悟一心等。</p>
<lb ed="X" n="0709a14"/><lb ed="R033" n="0539a11"/><p xml:id="pX22p0709a1401">卽方便成圓頓者。稱彼名號方便法也。上品上生卽
<lb ed="X" n="0709a15"/><lb ed="R033" n="0539a12"/>登初地。豈非圓頓。爲通<g ref="#CB16199">𢆯</g>祕訣。換骨神丹。如後文所
<lb ed="X" n="0709a16"/><lb ed="R033" n="0539a13"/>贊。</p>
<lb ed="X" n="0709a17"/><lb ed="R033" n="0539a14"/><p xml:id="pX22p0709a1701">又前是下。是總結兩節。性德。修德。出天台敎。自性淸
<lb ed="X" n="0709a18"/><lb ed="R033" n="0539a15"/>淨。離垢淸淨。出起信論。性淨障盡。出圓覺經。互融一
<lb ed="X" n="0709a19"/><lb ed="R033" n="0539a16"/>句。總頂上三種。互融不二者。謂全性起修。全修卽性。
<lb ed="X" n="0709a20"/><lb ed="R033" n="0539a17"/>性外無修。修外無性也。又舊云。性淨障盡。互融不二
<lb ed="X" n="0709a21"/><lb ed="R033" n="0539a18"/>者。以全性起修時。破全性之無明。斷全性之生死。終
<lb ed="X" n="0709a22"/><lb ed="R033" n="0539b01"/>日本體。終日工夫。性淨卽障盡也。以全修卽性時。雖
<lb ed="X" n="0709a23"/><lb ed="R033" n="0539b02"/>破無明。破無所破。雖斷生死。斷無所斷。終日工夫。終
<lb ed="X" n="0709a24"/><lb ed="R033" n="0539b03"/>日本體。障盡卽性淨也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0709b" n="0709b"/>
<lb ed="X" n="0709b01"/><lb ed="R033" n="0539b04"/><p xml:id="pX22p0709b0101">序。</p><p xml:id="pX22p0709b0102" cb:place="inline">故我世尊乍說三乘者。故字。承上妙用來。我者。
<lb ed="X" n="0709b02"/><lb ed="R033" n="0539b05"/>親之之辭。乍說三乘。指華嚴之後。法華以前。四十年
<lb ed="X" n="0709b03"/><lb ed="R033" n="0539b06"/>所說之法。</p>
<lb ed="X" n="0709b04"/><lb ed="R033" n="0539b07"/><p xml:id="pX22p0709b0401">終歸一實者。指法華經。此經蕩化城之執敎。解草庵
<lb ed="X" n="0709b05"/><lb ed="R033" n="0539b08"/>之滯情。開方便之權門。示眞實之妙理故。</p>
<lb ed="X" n="0709b06"/><lb ed="R033" n="0539b09"/><p xml:id="pX22p0709b0601">等頒珍賜者。如諸子出宅。等賜大車。其車高廣。衆寶
<lb ed="X" n="0709b07"/><lb ed="R033" n="0539b10"/>莊校等。</p>
<lb ed="X" n="0709b08"/><lb ed="R033" n="0539b11"/><p xml:id="pX22p0709b0801">更錫殊恩者。殊恩言異常之恩。因上有如是至妙之
<lb ed="X" n="0709b09"/><lb ed="R033" n="0539b12"/>用。故於一代時敎中復出此經也。</p>
<lb ed="X" n="0709b10"/><lb ed="R033" n="0539b13"/><p xml:id="pX22p0709b1001">註。</p><p xml:id="pX22p0709b1002" cb:place="inline">非究竟者。隨宜之權。非出世本懷也。如經云。我
<lb ed="X" n="0709b11"/><lb ed="R033" n="0539b14"/>此九部法。隨順衆生說。入大乘爲本。以故說是經。是
<lb ed="X" n="0709b12"/><lb ed="R033" n="0539b15"/>也。</p><p xml:id="pX22p0709b1202" cb:place="inline">乘本無三者。如經云。十方佛土中。唯有一乘法。
<lb ed="X" n="0709b13"/><lb ed="R033" n="0539b16"/>無二亦無三。</p><p xml:id="pX22p0709b1306" cb:place="inline">權說有三者。如經云。除佛方便說。但
<lb ed="X" n="0709b14"/><lb ed="R033" n="0539b17"/>以假名字。引導於衆生。</p>
<lb ed="X" n="0709b15"/><lb ed="R033" n="0539b18"/><p xml:id="pX22p0709b1501">始成正覺演大華嚴者。謂如來於菩提場成等正覺。
<lb ed="X" n="0709b16"/><lb ed="R033" n="0540a01"/>與四十二位法身大士。及宿世善根成熟天龍八部
<lb ed="X" n="0709b17"/><lb ed="R033" n="0540a02"/>等。如雲籠月。爲說圓滿修多羅。菩薩萬行。因華。莊嚴
<lb ed="X" n="0709b18"/><lb ed="R033" n="0540a03"/>一乘果海。</p><p xml:id="pX22p0709b1805" cb:place="inline">大敎難投者。如文殊。普賢。諸大菩薩。各
<lb ed="X" n="0709b19"/><lb ed="R033" n="0540a04"/>各領解得益。其上德聲聞。積行菩薩。如聾如盲。杜視
<lb ed="X" n="0709b20"/><lb ed="R033" n="0540a05"/>絕聽。於是如來脫舍那珍御之服。著丈六弊垢之衣。
<lb ed="X" n="0709b21"/><lb ed="R033" n="0540a06"/>退歸鹿苑。說四諦。十二因緣。六波羅蜜之三乘權法。</p>
<lb ed="X" n="0709b22"/><lb ed="R033" n="0540a07"/><p xml:id="pX22p0709b2201">後乃會權歸實者。阿含之後。復經方等彈呵。般若
<lb ed="X" n="0709b23"/><lb ed="R033" n="0540a08"/>淘汰。四十年餘。至法華會上。方能會歸一乘也。權卽
<lb ed="X" n="0709b24"/><lb ed="R033" n="0540a09"/>三。實卽一。大車。謂大白牛車。卽大乘妙法也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0709c" n="0709c"/>
<lb ed="X" n="0709c01"/><lb ed="R033" n="0540a10"/><p xml:id="pX22p0709c0101">不論大根小根三句。對上始成正覺。演大華嚴說。謂
<lb ed="X" n="0709c02"/><lb ed="R033" n="0540a11"/>華嚴純接上根。下根絕分。今則上自不退菩薩。下及
<lb ed="X" n="0709c03"/><lb ed="R033" n="0540a12"/>悠悠凡夫。三根普利故。</p>
<lb ed="X" n="0709c04"/><lb ed="R033" n="0540a13"/><p xml:id="pX22p0709c0401">亦不待根熟四句。對上大敎難投五句說。謂法華待
<lb ed="X" n="0709c05"/><lb ed="R033" n="0540a14"/>根成熟。方乃會歸。今則不俟彈呵。無煩淘汰。卽得西
<lb ed="X" n="0709c06"/><lb ed="R033" n="0540a15"/>歸故。</p>
<lb ed="X" n="0709c07"/><lb ed="R033" n="0540a16"/><p xml:id="pX22p0709c0701">不次之擢者。言此土修行。漸漸斷惑。方出生死。如授
<lb ed="X" n="0709c08"/><lb ed="R033" n="0540a17"/>官者。必循資格次第升授。今念佛法門。不必漸漸斷
<lb ed="X" n="0709c09"/><lb ed="R033" n="0540a18"/>惑。但得往生卽超生死。喩如不循次第。頓授高官也。</p>
<lb ed="X" n="0709c10"/><lb ed="R033" n="0540b01"/><p xml:id="pX22p0709c1001">蔭序之官者。言此土修行。功圓行滿。方成聖果。如
<lb ed="X" n="0709c11"/><lb ed="R033" n="0540b02"/>得官者。必明經中式。或汗馬成功。今念佛法門。不必
<lb ed="X" n="0709c12"/><lb ed="R033" n="0540b03"/>功行圓滿。仗佛願力。疾登彼岸。喩如祖宗遣廕。現膺
<lb ed="X" n="0709c13"/><lb ed="R033" n="0540b04"/>爵祿也。</p>
<lb ed="X" n="0709c14"/><lb ed="R033" n="0540b05"/><p xml:id="pX22p0709c1401">念佛恩中之殊者。念佛之比其餘法門。固爲殊恩。而
<lb ed="X" n="0709c15"/><lb ed="R033" n="0540b06"/>念佛一門。復有多種。如觀像。觀想。實相等。而觀像。則
<lb ed="X" n="0709c16"/><lb ed="R033" n="0540b07"/>像去還無。因成間斷。觀想。則心麤境細。妙觀難成。實
<lb ed="X" n="0709c17"/><lb ed="R033" n="0540b08"/>相。則上智乃克承當。中下未能領荷。唯此持名。至簡
<lb ed="X" n="0709c18"/><lb ed="R033" n="0540b09"/>至易。普攝諸根。鶴沖鵬擧。驥驟龍飛。殊恩中之殊恩
<lb ed="X" n="0709c19"/><lb ed="R033" n="0540b10"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0709c20"/><lb ed="R033" n="0540b11"/><p xml:id="pX22p0709c2001">序。</p><p xml:id="pX22p0709c2002" cb:place="inline">指四十八願門者。法藏比丘。於<name role="" type="person">世自在王佛</name>所。
<lb ed="X" n="0709c21"/><lb ed="R033" n="0540b12"/>發四十八願。佛乃一一拈出。指示衆生。故曰指四十
<lb ed="X" n="0709c22"/><lb ed="R033" n="0540b13"/>八者。如國中無三惡道願。乃至最後卽得諸忍究竟
<lb ed="X" n="0709c23"/><lb ed="R033" n="0540b14"/>願。願曰門者。門門不同。此非彼故。</p>
<lb ed="X" n="0709c24"/><lb ed="R033" n="0540b15"/><p xml:id="pX22p0709c2401">開一十六觀法者。因韋提啓請。乃爲宣說。今日始創。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0710a" n="0710a"/>
<lb ed="X" n="0710a01"/><lb ed="R033" n="0540b16"/>故曰開一十六者。始自落日懸鼓觀。終至三輩往生
<lb ed="X" n="0710a02"/><lb ed="R033" n="0540b17"/>觀。觀曰法者。各有法則修不一故。</p>
<lb ed="X" n="0710a03"/><lb ed="R033" n="0540b18"/><p xml:id="pX22p0710a0301">歸乎普度者。如四敎四弘。各有四種。今則純是衆生
<lb ed="X" n="0710a04"/><lb ed="R033" n="0541a01"/>無邊誓願度也。普謂豎窮橫徧。歸者。謂雖有四十八
<lb ed="X" n="0710a05"/><lb ed="R033" n="0541a02"/>種不同。而要其所歸。則無非普度也。</p>
<lb ed="X" n="0710a06"/><lb ed="R033" n="0541a03"/><p xml:id="pX22p0710a0601">宗乎妙心者。宗猶主也。謂雖有一十六種不同。而究
<lb ed="X" n="0710a07"/><lb ed="R033" n="0541a04"/>其所主。則無非妙心也。妙心者。謂十六觀中。若依若
<lb ed="X" n="0710a08"/><lb ed="R033" n="0541a05"/>正。皆以法界心。觀法界境。生於法界依正色心也。</p>
<lb ed="X" n="0710a09"/><lb ed="R033" n="0541a06"/><p xml:id="pX22p0710a0901">註。</p><p xml:id="pX22p0710a0902" cb:place="inline">悉是空假中道圓寂一心者。觀法有二。有事有
<lb ed="X" n="0710a10"/><lb ed="R033" n="0541a07"/>理。事觀者。且如日觀。行人面西正坐。觀日欲落。狀如
<lb ed="X" n="0710a11"/><lb ed="R033" n="0541a08"/>懸鼓。閉目開目。日相現前。名爲事觀。理觀者又二。有
<lb ed="X" n="0710a12"/><lb ed="R033" n="0541a09"/>次第。一心。次第三觀者。先觀此日。由想所成。全體性
<lb ed="X" n="0710a13"/><lb ed="R033" n="0541a10"/>空。無有自性爲空觀。復有觀想因緣。成此日相。則不
<lb ed="X" n="0710a14"/><lb ed="R033" n="0541a11"/>壞假相爲假觀。以此二觀爲方便。次觀假處全空。空
<lb ed="X" n="0710a15"/><lb ed="R033" n="0541a12"/>處全假。非空非假爲中觀。是乃先空次假後中。爲次
<lb ed="X" n="0710a16"/><lb ed="R033" n="0541a13"/>第三觀也。一心三觀者。所觀之境。卽眞卽俗卽中。能
<lb ed="X" n="0710a17"/><lb ed="R033" n="0541a14"/>觀之觀。卽空卽假卽中。以一心三觀。觀三諦一境。而
<lb ed="X" n="0710a18"/><lb ed="R033" n="0541a15"/>境外無觀。觀外無境。境觀雙忘。唯一妙心。此卽以具
<lb ed="X" n="0710a19"/><lb ed="R033" n="0541a16"/>日之心。觀於卽心之日。令本性日。顯現其前。爲一心
<lb ed="X" n="0710a20"/><lb ed="R033" n="0541a17"/>圓妙之觀法也。</p>
<lb ed="X" n="0710a21"/><lb ed="R033" n="0541a18"/><p xml:id="pX22p0710a2101">序。</p><p xml:id="pX22p0710a2102" cb:place="inline">廣以廣多廣博爲義。廣多者。如來性中本有妙
<lb ed="X" n="0710a22"/><lb ed="R033" n="0541b01"/>用。潛興密應。無有窮盡。廣博者。此無盡願。一一同於
<lb ed="X" n="0710a23"/><lb ed="R033" n="0541b02"/>覺性。無有分限。大以豎窮橫徧爲義。豎窮者。此願盡
<lb ed="X" n="0710a24"/><lb ed="R033" n="0541b03"/>未來際無有休息。橫徧者。此願充滿十方無有邊際。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0710b" n="0710b"/>
<lb ed="X" n="0710b01"/><lb ed="R033" n="0541b04"/><p xml:id="pX22p0710b0101">先有始義。卽行遠自邇之意。又先有急義。卽先務
<lb ed="X" n="0710b02"/><lb ed="R033" n="0541b05"/>之爲急意。</p><p xml:id="pX22p0710b0205" cb:place="inline">貴在知先者。由彌陀悟入法性。從性起
<lb ed="X" n="0710b03"/><lb ed="R033" n="0541b06"/>願。性無盡。故願亦無盡。故知欲入彌陀願海。必先悟
<lb ed="X" n="0710b04"/><lb ed="R033" n="0541b07"/>徹自心。不悟廣大之心。不入廣大願海故。</p>
<lb ed="X" n="0710b05"/><lb ed="R033" n="0541b08"/><p xml:id="pX22p0710b0501">深謂觀深妙。玄謂理幽玄。經中觀法。乃以法界心。觀
<lb ed="X" n="0710b06"/><lb ed="R033" n="0541b09"/>法界境。生於法界依正色心。豈非深妙。經中依正。但
<lb ed="X" n="0710b07"/><lb ed="R033" n="0541b10"/>應色一相。可照三身。依報一塵。卽寂光土豈不幽玄。</p>
<lb ed="X" n="0710b08"/><lb ed="R033" n="0541b11"/><p xml:id="pX22p0710b0801">約者。簡約也。唯此四字。更無別法。何等簡易。又約
<lb ed="X" n="0710b09"/><lb ed="R033" n="0541b12"/>者。要約也。念佛功成。無事不辦。何等要約。尤應守約
<lb ed="X" n="0710b10"/><lb ed="R033" n="0541b13"/>者。以十六妙觀。乃全性成修。全修成性。悟心上士。乃
<lb ed="X" n="0710b11"/><lb ed="R033" n="0541b14"/>克行持。初學行人。無由湊泊故。</p>
<lb ed="X" n="0710b12"/><lb ed="R033" n="0541b15"/><p xml:id="pX22p0710b1201">擧名兼衆德者。由名召體。體外無名。體具衆德。則名
<lb ed="X" n="0710b13"/><lb ed="R033" n="0541b16"/>亦兼衆德。故一稱名。卽稱佛衆德也。</p><p xml:id="pX22p0710b1315" cb:place="inline">專持統百行
<lb ed="X" n="0710b14"/><lb ed="R033" n="0541b17"/>者。以一心持名。萬緣自捨。卽布施行。一心持名。三業
<lb ed="X" n="0710b15"/><lb ed="R033" n="0541b18"/>自淨。卽持戒行等。</p>
<lb ed="X" n="0710b16"/><lb ed="R033" n="0542a01"/><p xml:id="pX22p0710b1601">註。</p><p xml:id="pX22p0710b1602" cb:place="inline">幽顯聖凡者。幽指三途。顯指人天。聖指三乘。凡
<lb ed="X" n="0710b17"/><lb ed="R033" n="0542a02"/>指六道。茫無畔岸者。以心無盡。故願無盡也。</p>
<lb ed="X" n="0710b18"/><lb ed="R033" n="0542a03"/><p xml:id="pX22p0710b1801">初心靡及者。妙宗鈔云。觀雖深妙。本被初心。若能進
<lb ed="X" n="0710b19"/><lb ed="R033" n="0542a04"/>功。何憂不就。而大師如此說者。葢有二義。一者。以今
<lb ed="X" n="0710b20"/><lb ed="R033" n="0542a05"/>正建立持名法門故。二者。初心亦甚不同。有具足圓
<lb ed="X" n="0710b21"/><lb ed="R033" n="0542a06"/>解之初心。乃至有茫然未識之初心故。</p><p xml:id="pX22p0710b2116" cb:place="inline">守約謂修
<lb ed="X" n="0710b22"/><lb ed="R033" n="0542a07"/>身。施博謂天下平。</p>
<lb ed="X" n="0710b23"/><lb ed="R033" n="0542a08"/><p xml:id="pX22p0710b2301">但得見彌陀者。永明四料簡云。無禪無淨土。鐵牀幷
<lb ed="X" n="0710b24"/><lb ed="R033" n="0542a09"/>鐵磨。萬劫與千生。沒個人依怙。有禪有淨土。猶如帶
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0710c" n="0710c"/>
<lb ed="X" n="0710c01"/><lb ed="R033" n="0542a10"/>角虎。現世爲人師。將來作佛祖。有禪無淨土。十人九
<lb ed="X" n="0710c02"/><lb ed="R033" n="0542a11"/>錯路。陰境若現前。瞥爾隨他去。無禪有淨土。萬修萬
<lb ed="X" n="0710c03"/><lb ed="R033" n="0542a12"/>人去。但得見彌陀。何愁不開悟。</p><p xml:id="pX22p0710c0313" cb:place="inline">先務之急者。孟子
<lb ed="X" n="0710c04"/><lb ed="R033" n="0542a13"/>云。知者。無不知也。當務之爲急。堯舜之知。而不徧物
<lb ed="X" n="0710c05"/><lb ed="R033" n="0542a14"/>急先務也。</p>
<lb ed="X" n="0710c06"/><lb ed="R033" n="0542a15"/><p xml:id="pX22p0710c0601">觀雖十六。言佛便周者。十六觀經。題曰觀無量壽佛
<lb ed="X" n="0710c07"/><lb ed="R033" n="0542a16"/>經者。以十六觀法。不出依正主伴。佛是正報。擧正足
<lb ed="X" n="0710c08"/><lb ed="R033" n="0542a17"/>以攝依。日。地。行樹。寶池等。無不攝故。佛是化主。擧主
<lb ed="X" n="0710c09"/><lb ed="R033" n="0542a18"/>足以攝伴。觀音。勢至。乃至九品往生。無不攝故。</p><p xml:id="pX22p0710c0919" cb:place="inline">佛
<lb ed="X" n="0710c10"/><lb ed="R033" n="0542b01"/>雖至極。唯心卽是者。佛雖萬德果人。實不離當人現
<lb ed="X" n="0710c11"/><lb ed="R033" n="0542b02"/>今一念。以心外覓佛。卽邪魔故。</p><p xml:id="pX22p0710c1113" cb:place="inline">至簡至易者。一心
<lb ed="X" n="0710c12"/><lb ed="R033" n="0542b03"/>執持。至簡而不繁。至易而不難。此守約也。</p><p xml:id="pX22p0710c1217" cb:place="inline">萬法唯
<lb ed="X" n="0710c13"/><lb ed="R033" n="0542b04"/>心者。古云。三界唯心。萬法唯識。又云。應觀法界性。一
<lb ed="X" n="0710c14"/><lb ed="R033" n="0542b05"/>切唯心造。心淸淨故。何事不辦者。旣得其本。不愁其
<lb ed="X" n="0710c15"/><lb ed="R033" n="0542b06"/>末也。下文六句。正釋此句之義。</p><p xml:id="pX22p0710c1513" cb:place="inline">運想宛然者。謂三
<lb ed="X" n="0710c16"/><lb ed="R033" n="0542b07"/>昧旣成。想行樹則行樹明。想寶池則寶池現。想菩薩
<lb ed="X" n="0710c17"/><lb ed="R033" n="0542b08"/>則菩薩在前。想如來則如來宛爾。以三昧心中隨心
<lb ed="X" n="0710c18"/><lb ed="R033" n="0542b09"/>現相故。</p><p xml:id="pX22p0710c1804" cb:place="inline">擧念便登者。解脫長者言。我欲見阿彌陀
<lb ed="X" n="0710c19"/><lb ed="R033" n="0542b10"/>佛。隨意卽見。是也。此施博也。</p>
<lb ed="X" n="0710c20"/><lb ed="R033" n="0542b11"/><p xml:id="pX22p0710c2001">大聖悲憐者。天如云。觀法理微。衆生心雜。雜心修觀。
<lb ed="X" n="0710c21"/><lb ed="R033" n="0542b12"/>觀想難成。大聖悲憐。直勸專持名號。</p>
<lb ed="X" n="0710c22"/><lb ed="R033" n="0542b13"/><p xml:id="pX22p0710c2201">彌陀卽是全體一心有二義。一者。阿彌陀佛卽是全
<lb ed="X" n="0710c23"/><lb ed="R033" n="0542b14"/>體一心。以佛復本源究竟覺體。故起信云。離念相者。
<lb ed="X" n="0710c24"/><lb ed="R033" n="0542b15"/>等虗空界。無所不徧。法界一相。卽是如來平等法身。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0711a" n="0711a"/>
<lb ed="X" n="0711a01"/><lb ed="R033" n="0542b16"/>夫法界一相。是離念之心體也。而卽是如來。則如來
<lb ed="X" n="0711a02"/><lb ed="R033" n="0542b17"/>豈不是全體一心。二者。阿彌陀佛四字。卽是全體一
<lb ed="X" n="0711a03"/><lb ed="R033" n="0542b18"/>心。此四字在我心中。明明歷歷。迥然獨照。四字之外
<lb ed="X" n="0711a04"/><lb ed="R033" n="0543a01"/>無我心。我心之外無四字。豈不卽是全體一心。又復
<lb ed="X" n="0711a05"/><lb ed="R033" n="0543a02"/>眞念佛者。唯色唯心。唯觀唯境。一名一字。無非實相。
<lb ed="X" n="0711a06"/><lb ed="R033" n="0543a03"/>豈不卽是全體一心。</p>
<lb ed="X" n="0711a07"/><lb ed="R033" n="0543a04"/><p xml:id="pX22p0711a0701">心包衆德者。以眞如體中。具足無漏性功德故。</p><p xml:id="pX22p0711a0719" cb:place="inline">此
<lb ed="X" n="0711a08"/><lb ed="R033" n="0543a05"/>心不爲三際遷流曰常。不爲二死逼迫曰樂。具八自
<lb ed="X" n="0711a09"/><lb ed="R033" n="0543a06"/>在我曰我。離五住汚染曰淨。本來妙明曰本覺。方始
<lb ed="X" n="0711a10"/><lb ed="R033" n="0543a07"/>出纏曰始覺。不妄不變曰眞如。離過絕非曰佛性。諸
<lb ed="X" n="0711a11"/><lb ed="R033" n="0543a08"/>佛所得之智曰菩提。諸佛所證之理曰涅槃。</p>
<lb ed="X" n="0711a12"/><lb ed="R033" n="0543a09"/><p xml:id="pX22p0711a1201">四諦者。苦集滅道也。苦爲逼迫相。集爲招感相。此世
<lb ed="X" n="0711a13"/><lb ed="R033" n="0543a10"/>間因果也。道爲可修相。滅爲可證相。此出世間因果
<lb ed="X" n="0711a14"/><lb ed="R033" n="0543a11"/>也。此四諦通大小乘。有生滅。無生。無量。無作。四敎不
<lb ed="X" n="0711a15"/><lb ed="R033" n="0543a12"/>同。然四諦是境非行。今云行者。擧所觀之境。顯能觀
<lb ed="X" n="0711a16"/><lb ed="R033" n="0543a13"/>之行也。</p>
<lb ed="X" n="0711a17"/><lb ed="R033" n="0543a14"/><p xml:id="pX22p0711a1701">序。</p><p xml:id="pX22p0711a1702" cb:place="inline">萬慮咸休。是妄心初息。一心不亂。是正念成就。
<lb ed="X" n="0711a18"/><lb ed="R033" n="0543a15"/>從茲承專持來。究極根咸休來。</p>
<lb ed="X" n="0711a19"/><lb ed="R033" n="0543a16"/><p xml:id="pX22p0711a1901">註。</p><p xml:id="pX22p0711a1902" cb:place="inline">念念塵勞者。塵者不淨。勞者不逸。聚緣內搖。趨
<lb ed="X" n="0711a20"/><lb ed="R033" n="0543a17"/>外奔逸。是其相也。</p><p xml:id="pX22p0711a2008" cb:place="inline">刹那中有九百生滅者。刹那。時
<lb ed="X" n="0711a21"/><lb ed="R033" n="0543a18"/>極速也。經云。衆生一念。有九十刹那。一刹那中。有九
<lb ed="X" n="0711a22"/><lb ed="R033" n="0543b01"/>百生滅。</p><p xml:id="pX22p0711a2204" cb:place="inline">生住異滅者。有爲四相也。生表此法先非
<lb ed="X" n="0711a23"/><lb ed="R033" n="0543b02"/>有。滅表此法後是無。異表此法非凝然。住表此法暫
<lb ed="X" n="0711a24"/><lb ed="R033" n="0543b03"/>有用。</p><p xml:id="pX22p0711a2403" cb:place="inline">分齊頭數者。此非彼曰分齊。各有緖曰頭數。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0711b" n="0711b"/>
<lb ed="X" n="0711b01"/><lb ed="R033" n="0543b04"/><p xml:id="pX22p0711b0101">甲滅乙生者。約彼此說。如貪滅瞋生等。俄去倐返
<lb ed="X" n="0711b02"/><lb ed="R033" n="0543b05"/>者。約一法說。如纔滅復現也。</p><p xml:id="pX22p0711b0212" cb:place="inline">獅子杲日喩正念。百
<lb ed="X" n="0711b03"/><lb ed="R033" n="0543b06"/>獸與霜喩萬慮。</p><p xml:id="pX22p0711b0307" cb:place="inline">出窟潛蹤者。獅子出窟時。四足踞
<lb ed="X" n="0711b04"/><lb ed="R033" n="0543b07"/>地。振尾出聲。水性之屬。潛沒深淵。陸行之類。藏竄孔
<lb ed="X" n="0711b05"/><lb ed="R033" n="0543b08"/>穴。飛者墮落。諸大香象。奔走失糞。</p>
<lb ed="X" n="0711b06"/><lb ed="R033" n="0543b09"/><p xml:id="pX22p0711b0601">名咸休也。以上是正釋。故永明以下是引證。</p>
<lb ed="X" n="0711b07"/><lb ed="R033" n="0543b10"/><p xml:id="pX22p0711b0701">數息者。數息觀也。數出入息。從一至十。對治散亂法
<lb ed="X" n="0711b08"/><lb ed="R033" n="0543b11"/>也。此法通世間出世間禪。如根本禪。多由數息而入。
<lb ed="X" n="0711b09"/><lb ed="R033" n="0543b12"/>而六妙門。亦先以數息爲首。請觀音亦必以數息爲
<lb ed="X" n="0711b10"/><lb ed="R033" n="0543b13"/>助也。初心在緣曰覺。細心觀察曰觀。正是此人數息
<lb ed="X" n="0711b11"/><lb ed="R033" n="0543b14"/>工夫。但渠工夫旣成。更欲增進覺。覺觀不休。亦卽是
<lb ed="X" n="0711b12"/><lb ed="R033" n="0543b15"/>病。遂借稱名爲轉治也。但字字分明。亦是覺。句句接
<lb ed="X" n="0711b13"/><lb ed="R033" n="0543b16"/>續。亦是觀。云何卽破覺觀。葢是以毒攻毒。用兵止兵。
<lb ed="X" n="0711b14"/><lb ed="R033" n="0543b17"/>毒盡兵消。身心安樂耳。又或此人徑就理持。研究之
<lb ed="X" n="0711b15"/><lb ed="R033" n="0543b18"/>極。頓入無心三昧。亦不可知。此正是一個咸休樣子。
<lb ed="X" n="0711b16"/><lb ed="R033" n="0544a01"/>故取之以爲驗也。</p>
<lb ed="X" n="0711b17"/><lb ed="R033" n="0544a02"/><p xml:id="pX22p0711b1701">休之又休。卽所謂精進更精進。放下又放下也。</p><p xml:id="pX22p0711b1719" cb:place="inline">源
<lb ed="X" n="0711b18"/><lb ed="R033" n="0544a03"/>本。是萬慮之源頭根本。近言之。卽是融通妄想。以爲
<lb ed="X" n="0711b19"/><lb ed="R033" n="0544a04"/>其本。窮謂浮想消除。於覺明心。如去塵垢。此卽是事
<lb ed="X" n="0711b20"/><lb ed="R033" n="0544a05"/>一心也。遠言之。則是罔象虗無。顚倒妄想。以爲其本。
<lb ed="X" n="0711b21"/><lb ed="R033" n="0544a06"/>窮謂倐然隳裂。圓明精心。於中發化。此卽是理一心
<lb ed="X" n="0711b22"/><lb ed="R033" n="0544a07"/>也。事理一心。皆爲成就念佛三昧。三昧者梵語。此云
<lb ed="X" n="0711b23"/><lb ed="R033" n="0544a08"/>正定。亦云正受。離邪名正。離散名定。以一心不亂。不
<lb ed="X" n="0711b24"/><lb ed="R033" n="0544a09"/>同凡夫之不定。外道之邪定也。不受諸受。名爲正受。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0711c" n="0711c"/>
<lb ed="X" n="0711c01"/><lb ed="R033" n="0544a10"/>以一心不亂。無一法當情。名正受也。</p>
<lb ed="X" n="0711c02"/><lb ed="R033" n="0544a11"/><p xml:id="pX22p0711c0201">序。</p><p xml:id="pX22p0711c0202" cb:place="inline">乃知下。是明理一心境界。匪離四句。正說唯心
<lb ed="X" n="0711c03"/><lb ed="R033" n="0544a12"/>淨土也。處處兩句。言觸處洞然。珍禽兩句。言一味平
<lb ed="X" n="0711c04"/><lb ed="R033" n="0544a13"/>等<note place="inline">細玩註中自見</note>。</p>
<lb ed="X" n="0711c05"/><lb ed="R033" n="0544a14"/><p xml:id="pX22p0711c0501">跬步湧華者。謂心華燦發。左右逢源。淸淨光明之體。
<lb ed="X" n="0711c06"/><lb ed="R033" n="0544a15"/>當處出生也。又心包法界。旣妙悟一心。卽萬億刹外
<lb ed="X" n="0711c07"/><lb ed="R033" n="0544a16"/>之蓮華。亦不離寸步也。</p>
<lb ed="X" n="0711c08"/><lb ed="R033" n="0544a17"/><p xml:id="pX22p0711c0801">戶庭繞樹者。謂覺林增長。道樹滋榮。長養衆善之體。
<lb ed="X" n="0711c09"/><lb ed="R033" n="0544a18"/>隨處發現也。又法界唯心。旣妙悟一心。卽萬億刹外
<lb ed="X" n="0711c10"/><lb ed="R033" n="0544b01"/>之行樹。亦不出戶庭也。</p>
<lb ed="X" n="0711c11"/><lb ed="R033" n="0544b02"/><p xml:id="pX22p0711c1101">彌陀說法者。鵲噪鴉鳴。盡是深談般若。溪光山色。無
<lb ed="X" n="0711c12"/><lb ed="R033" n="0544b03"/>非全露遮那也。處處者。卽古人所謂。熾然說無間歇
<lb ed="X" n="0711c13"/><lb ed="R033" n="0544b04"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0711c14"/><lb ed="R033" n="0544b05"/><p xml:id="pX22p0711c1401">蓮華化生者。從悟而迷。是爲胎藏受生。從迷而悟。是
<lb ed="X" n="0711c15"/><lb ed="R033" n="0544b06"/>爲蓮華化生也。時時者。卽經中所謂。常在於其中。經
<lb ed="X" n="0711c16"/><lb ed="R033" n="0544b07"/>行及坐臥也。</p>
<lb ed="X" n="0711c17"/><lb ed="R033" n="0544b08"/><p xml:id="pX22p0711c1701">禽鳥指有情。堂院指無情。擧此二種。見情與無情。同
<lb ed="X" n="0711c18"/><lb ed="R033" n="0544b09"/>成正覺也。偕音並彩。正是法平等。無有高下處。</p>
<lb ed="X" n="0711c19"/><lb ed="R033" n="0544b10"/><p xml:id="pX22p0711c1901">註。</p><p xml:id="pX22p0711c1902" cb:place="inline">旣得四句明。卽此一心。卽是淨土。何必四句明。
<lb ed="X" n="0711c20"/><lb ed="R033" n="0544b11"/>不必往生。方成淨土。然則四句顯唯心境界。無差別
<lb ed="X" n="0711c21"/><lb ed="R033" n="0544b12"/>相。等同一味也。故曰句總結。</p>
<lb ed="X" n="0711c22"/><lb ed="R033" n="0544b13"/><p xml:id="pX22p0711c2201">印壞文成者。涅槃二十七云。譬如蠟印印泥。印與泥
<lb ed="X" n="0711c23"/><lb ed="R033" n="0544b14"/>合。印滅文成。以喩凡夫現在陰滅。中有陰生。今借此
<lb ed="X" n="0711c24"/><lb ed="R033" n="0544b15"/>文。以喩往生行人。此土陰滅。彼國陰生。須知垂終自
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0712a" n="0712a"/>
<lb ed="X" n="0712a01"/><lb ed="R033" n="0544b16"/>見坐金蓮身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a0101" n="0712a0101"/><anchor xml:id="beg0712a0101" n="0712a0101"/>已<anchor xml:id="end0712a0101"/>是彼國生陰故也。成論明極善極惡。
<lb ed="X" n="0712a02"/><lb ed="R033" n="0544b17"/>俱不經中陰。如<g ref="#CB00267">䂎</g>矛離手也。</p>
<lb ed="X" n="0712a03"/><lb ed="R033" n="0544b18"/><p xml:id="pX22p0712a0301">序。</p><p xml:id="pX22p0712a0302" cb:place="inline">念空眞念者。念卽念佛之念。眞念卽眞如體。念
<lb ed="X" n="0712a04"/><lb ed="R033" n="0545a01"/>到極處。和念脫落。頓離念相。謂之念空。離念相者。等
<lb ed="X" n="0712a05"/><lb ed="R033" n="0545a02"/>虗空界。法界一相。卽是平等法身。故云眞念。</p>
<lb ed="X" n="0712a06"/><lb ed="R033" n="0545a03"/><p xml:id="pX22p0712a0601">生入無生者。生卽生死之生。無生卽無生忍。生本無
<lb ed="X" n="0712a07"/><lb ed="R033" n="0545a04"/>體。以念爲體。起信云。一切諸法。唯依妄念而得住持。
<lb ed="X" n="0712a08"/><lb ed="R033" n="0545a05"/>今旣念空。所謂皮旣不存。毛將安附。自然髑髏粉碎。
<lb ed="X" n="0712a09"/><lb ed="R033" n="0545a06"/>五陰消亡。從有生悟入無生矣。</p><p xml:id="pX22p0712a0913" cb:place="inline">又生卽念佛之心。
<lb ed="X" n="0712a10"/><lb ed="R033" n="0545a07"/>無生謂無生之理。雖念性元生滅。旣由有念得入無
<lb ed="X" n="0712a11"/><lb ed="R033" n="0545a08"/>念。是從生滅頓入無生矣。</p>
<lb ed="X" n="0712a12"/><lb ed="R033" n="0545a09"/><p xml:id="pX22p0712a1201">念佛念心者。旣到眞念田地。則其念佛<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a1201" n="0712a1201"/><anchor xml:id="beg0712a1201" n="0712a1201"/>已<anchor xml:id="end0712a1201"/>無能所。能
<lb ed="X" n="0712a13"/><lb ed="R033" n="0545a10"/>念心外。無有佛爲我所念。所念佛外。無有心能念於
<lb ed="X" n="0712a14"/><lb ed="R033" n="0545a11"/>佛。智外無如。如外無智。如智不二。名念佛卽是念心
<lb ed="X" n="0712a15"/><lb ed="R033" n="0545a12"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0712a16"/><lb ed="R033" n="0545a13"/><p xml:id="pX22p0712a1601">生彼生此者。旣到無生田地。則其淨土<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a1601" n="0712a1601"/><anchor xml:id="beg0712a1601" n="0712a1601"/>已<anchor xml:id="end0712a1601"/>無彼此。遊
<lb ed="X" n="0712a17"/><lb ed="R033" n="0545a14"/>神億刹。實生乎自<anchor xml:id="nkr_note_add_0712a1701" n="0712a1701"/><anchor xml:id="beg0712a1701" n="0712a1701"/>己<anchor xml:id="end0712a1701"/>心中。孕質九蓮。匪逃乎刹那際
<lb ed="X" n="0712a18"/><lb ed="R033" n="0545a15"/>內。彼卽是此。此卽是彼。彼此無分。云生彼不離生此
<lb ed="X" n="0712a19"/><lb ed="R033" n="0545a16"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0712a20"/><lb ed="R033" n="0545a17"/><p xml:id="pX22p0712a2001">心佛衆生一體者。佛者果德之稱。衆生穢惡之號。心
<lb ed="X" n="0712a21"/><lb ed="R033" n="0545a18"/>者靈明之體。念佛未至一心。心不是佛。佛不是生。判
<lb ed="X" n="0712a22"/><lb ed="R033" n="0545b01"/>然不一。今旣念佛卽是念心。則反本還源。不見生佛
<lb ed="X" n="0712a23"/><lb ed="R033" n="0545b02"/>假名。惟一妙明。周徧法界。以卽佛之生。念卽心之佛。
<lb ed="X" n="0712a24"/><lb ed="R033" n="0545b03"/>無二相也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0712b" n="0712b"/>
<lb ed="X" n="0712b01"/><lb ed="R033" n="0545b04"/><p xml:id="pX22p0712b0101">中流兩岸不居者。苦域是此岸。樂<g ref="#CB15131">邦</g>是彼岸。非苦非
<lb ed="X" n="0712b02"/><lb ed="R033" n="0545b05"/>樂是中流。念佛未至一心。中流兩岸。截然不同。今旣
<lb ed="X" n="0712b03"/><lb ed="R033" n="0545b06"/>生彼不離生此。則不見彼岸。不見此岸。幷不見非彼
<lb ed="X" n="0712b04"/><lb ed="R033" n="0545b07"/>非此之中流矣。古云。海藏多羅一葉舟。不居兩岸不
<lb ed="X" n="0712b05"/><lb ed="R033" n="0545b08"/>中流。一篙撐出虗空外。惹得春風笑點頭。是也。</p>
<lb ed="X" n="0712b06"/><lb ed="R033" n="0545b09"/><p xml:id="pX22p0712b0601">註。</p><p xml:id="pX22p0712b0602" cb:place="inline">念極而空。約修邊說。念體本空。約性邊說。無念
<lb ed="X" n="0712b07"/><lb ed="R033" n="0545b10"/>之念。是終日無念。終日念佛也。念實無念。是終日念
<lb ed="X" n="0712b08"/><lb ed="R033" n="0545b11"/>佛。終日無念也。又此二義。亦乃相須。由念極而空。方
<lb ed="X" n="0712b09"/><lb ed="R033" n="0545b12"/>知念體本空。工夫不到。不悟本體也。又由念體本空。
<lb ed="X" n="0712b10"/><lb ed="R033" n="0545b13"/>方得念極而空。本體不空。縱念不空也。</p>
<lb ed="X" n="0712b11"/><lb ed="R033" n="0545b14"/><p xml:id="pX22p0712b1101">達生體不可得者。由心空故。大地平沈。虗空粉碎。推
<lb ed="X" n="0712b12"/><lb ed="R033" n="0545b15"/>求五陰色心。了不可得也。</p><p xml:id="pX22p0712b1211" cb:place="inline">不生而生者。如以不生
<lb ed="X" n="0712b13"/><lb ed="R033" n="0545b16"/>爲不生。非眞不生也。生卽不生。是眞不生。故永嘉謂。
<lb ed="X" n="0712b14"/><lb ed="R033" n="0545b17"/>誰無念。誰無生。若實無生無不生等。</p>
<lb ed="X" n="0712b15"/><lb ed="R033" n="0545b18"/><p xml:id="pX22p0712b1501">又生卽念念生滅。此生滅妄心。本自虗妄。無有實體。
<lb ed="X" n="0712b16"/><lb ed="R033" n="0546a01"/>故云體不可得。達者悟心之本空也。旣悟心空。則終
<lb ed="X" n="0712b17"/><lb ed="R033" n="0546a02"/>日念佛。終日無念。生而不生也。終日無念。終日念佛。
<lb ed="X" n="0712b18"/><lb ed="R033" n="0546a03"/>不生而生也。生而不生。則生元不可得。不生而生。則
<lb ed="X" n="0712b19"/><lb ed="R033" n="0546a04"/>不生亦不可得。是眞無生也。故云以念佛心。入無生
<lb ed="X" n="0712b20"/><lb ed="R033" n="0546a05"/>忍。</p>
<lb ed="X" n="0712b21"/><lb ed="R033" n="0546a06"/><p xml:id="pX22p0712b2101">三無有別者。謂迷此法有衆生名。悟此法有諸佛名。
<lb ed="X" n="0712b22"/><lb ed="R033" n="0546a07"/>此法諸法中實有心名。然而迷悟本空。中邊不立。諸
<lb ed="X" n="0712b23"/><lb ed="R033" n="0546a08"/>佛衆生及心。皆假名也。假名無實。全體卽眞。故三法
<lb ed="X" n="0712b24"/><lb ed="R033" n="0546a09"/>相卽。無有差別。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0712c" n="0712c"/>
<lb ed="X" n="0712c01"/><lb ed="R033" n="0546a10"/><p xml:id="pX22p0712c0101">二邊謂有無。中道謂非有非無。亦有亦無。不著不安。
<lb ed="X" n="0712c02"/><lb ed="R033" n="0546a11"/>正是離四句處。</p>
<lb ed="X" n="0712c03"/><lb ed="R033" n="0546a12"/><p xml:id="pX22p0712c0301">自心是佛是禪者。自心覺照卽是佛。自心靜慮卽是
<lb ed="X" n="0712c04"/><lb ed="R033" n="0546a13"/>禪。</p><p xml:id="pX22p0712c0402" cb:place="inline">謗自本心者。以淨土乃自心之淨土故。是謗佛
<lb ed="X" n="0712c05"/><lb ed="R033" n="0546a14"/>者。以不離自心卽是佛故。是自謗其禪者。以不離自
<lb ed="X" n="0712c06"/><lb ed="R033" n="0546a15"/>心卽是禪故。</p>
<lb ed="X" n="0712c07"/><lb ed="R033" n="0546a16"/><p xml:id="pX22p0712c0701">序。</p><p xml:id="pX22p0712c0702" cb:place="inline">此則理之一心者。以一心念佛有事有理。上文
<lb ed="X" n="0712c08"/><lb ed="R033" n="0546a17"/>所指乃理一心也。</p><p xml:id="pX22p0712c0808" cb:place="inline">全歸上智者。以理一心。無方所。
<lb ed="X" n="0712c09"/><lb ed="R033" n="0546a18"/>無形相。不可湊泊。無容擬議。非宿具般若靈根。單刀
<lb ed="X" n="0712c10"/><lb ed="R033" n="0546b01"/>直入者。鮮能悟入。</p>
<lb ed="X" n="0712c11"/><lb ed="R033" n="0546b02"/><p xml:id="pX22p0712c1101">通乎事相者。不悟自性彌陀。唯心淨土。但以妄念念
<lb ed="X" n="0712c12"/><lb ed="R033" n="0546b03"/>佛。離此生彼。是則生佛宛然。淨穢歷然。以我之生。求
<lb ed="X" n="0712c13"/><lb ed="R033" n="0546b04"/>彼之佛。厭此五濁。欣彼樂<g ref="#CB15131">邦</g>。與彼理性。全無交涉。此
<lb ed="X" n="0712c14"/><lb ed="R033" n="0546b05"/>則鈍根所行也。</p>
<lb ed="X" n="0712c15"/><lb ed="R033" n="0546b06"/><p xml:id="pX22p0712c1501">序。</p><p xml:id="pX22p0712c1502" cb:place="inline">守愚之輩者。愚亦不能障道。故云人一能之<anchor xml:id="nkr_note_add_0712c1501" n="0712c1501"/><anchor xml:id="beg0712c1501" n="0712c1501"/>已<anchor xml:id="end0712c1501"/>
<lb ed="X" n="0712c16"/><lb ed="R033" n="0546b07"/>百之等。而過在守字。乃高推聖境。畫地自限之輩。小
<lb ed="X" n="0712c17"/><lb ed="R033" n="0546b08"/>慧之流者。學般若菩薩。須求大智慧。小慧者狂慧也。
<lb ed="X" n="0712c18"/><lb ed="R033" n="0546b09"/>偏慧也。非眞慧也。又此二人之病。在執著兩字。故經
<lb ed="X" n="0712c19"/><lb ed="R033" n="0546b10"/>云。衆生處處著。引之令得出。</p>
<lb ed="X" n="0712c20"/><lb ed="R033" n="0546b11"/><p xml:id="pX22p0712c2001">註。</p><p xml:id="pX22p0712c2002" cb:place="inline">事依理起者。事不自事。因理而事。因自性彌陀。
<lb ed="X" n="0712c21"/><lb ed="R033" n="0546b12"/>故勸人念彌陀。因唯心淨土。故勸人生淨土。</p><p xml:id="pX22p0712c2118" cb:place="inline">理得
<lb ed="X" n="0712c22"/><lb ed="R033" n="0546b13"/>事彰者。理不自彰。由事乃彰。因念彌陀。方顯自性彌
<lb ed="X" n="0712c23"/><lb ed="R033" n="0546b14"/>陀。因求淨土。乃悟唯心淨土。由是心是佛。方乃是心
<lb ed="X" n="0712c24"/><lb ed="R033" n="0546b15"/>作佛。因是心作佛。方顯自心是佛故。</p><p xml:id="pX22p0712c2415" cb:place="inline">數他寶者。華
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0713a" n="0713a"/>
<lb ed="X" n="0713a01"/><lb ed="R033" n="0546b16"/>嚴云。如人數他寶。自無半錢分等。</p><p xml:id="pX22p0713a0114" cb:place="inline">判然心不是佛
<lb ed="X" n="0713a02"/><lb ed="R033" n="0546b17"/>者。是口口談空。步步行有。喫得肉<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a0201" n="0713a0201"/><anchor xml:id="beg0713a0201" n="0713a0201"/>已<anchor xml:id="end0713a0201"/>飽。求尋僧說禪
<lb ed="X" n="0713a03"/><lb ed="R033" n="0546b18"/>者。</p>
<lb ed="X" n="0713a04"/><lb ed="R033" n="0547a01"/><p xml:id="pX22p0713a0401">是故下伸正意。約理無可念者。以實相理中絕思絕
<lb ed="X" n="0713a05"/><lb ed="R033" n="0547a02"/>議。擧心卽錯。動念卽乖故。</p>
<lb ed="X" n="0713a06"/><lb ed="R033" n="0547a03"/><p xml:id="pX22p0713a0601">念卽無念者。以卽事卽理。卽念無念。捨念而求無念。
<lb ed="X" n="0713a07"/><lb ed="R033" n="0547a04"/>是猶撥波求水。滅器求金。是斷滅見。豁達空。非無念
<lb ed="X" n="0713a08"/><lb ed="R033" n="0547a05"/>本體也。</p>
<lb ed="X" n="0713a09"/><lb ed="R033" n="0547a06"/><p xml:id="pX22p0713a0901">卽本智求佛智者。本智卽本有之智。不因修得。不由
<lb ed="X" n="0713a10"/><lb ed="R033" n="0547a07"/>學成。本自具足者。所謂本覺是也。佛智由斷惑而顯。
<lb ed="X" n="0713a11"/><lb ed="R033" n="0547a08"/>修證而成。出纏方得者。卽所謂始覺是也。本智約理
<lb ed="X" n="0713a12"/><lb ed="R033" n="0547a09"/>具。佛智約事造也。</p>
<lb ed="X" n="0713a13"/><lb ed="R033" n="0547a10"/><p xml:id="pX22p0713a1301">序。</p><p xml:id="pX22p0713a1302" cb:place="inline">相繼。謂一字一字分明。一句一句接續。不虗入
<lb ed="X" n="0713a14"/><lb ed="R033" n="0547a11"/>品者。謂但能念念接續。無有間斷。則<anchor xml:id="nkr_note_add_0713a1401" n="0713a1401"/><anchor xml:id="beg0713a1401" n="0713a1401"/>已<anchor xml:id="end0713a1401"/>能伏妄。得少
<lb ed="X" n="0713a15"/><lb ed="R033" n="0547a12"/>分淨。可成末品。又或此人夙有靈根。卽於此時頓明
<lb ed="X" n="0713a16"/><lb ed="R033" n="0547a13"/>諦理。隨其淺深。或中或上。俱不可知。故曰不虗。</p>
<lb ed="X" n="0713a17"/><lb ed="R033" n="0547a14"/><p xml:id="pX22p0713a1701">明謂於自本心忽然契合。卽所謂一發一切發也。</p>
<lb ed="X" n="0713a18"/><lb ed="R033" n="0547a15"/><p xml:id="pX22p0713a1801">反受禍者。謂若是修行人。則墮邪外。若凡夫外道。則
<lb ed="X" n="0713a19"/><lb ed="R033" n="0547a16"/>福盡受輪。若口口談空。步步行有者。則徑墮三途。無
<lb ed="X" n="0713a20"/><lb ed="R033" n="0547a17"/>有休息。故云受禍。</p>
<lb ed="X" n="0713a21"/><lb ed="R033" n="0547a18"/><p xml:id="pX22p0713a2101">註。</p><p xml:id="pX22p0713a2102" cb:place="inline">著事而信不切者。如今世人。口念彌陀。心馳五
<lb ed="X" n="0713a22"/><lb ed="R033" n="0547b01"/>欲。空談淨土。繫念娑婆也。</p><p xml:id="pX22p0713a2211" cb:place="inline">成就淨身者。謂三業毫
<lb ed="X" n="0713a23"/><lb ed="R033" n="0547b02"/>無汚染。卽所謂純淸絕點。一條白練也。永明云。求淨
<lb ed="X" n="0713a24"/><lb ed="R033" n="0547b03"/>土者。縱饒未明道眼。也須成就淨身。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0713b" n="0713b"/>
<lb ed="X" n="0713b01"/><lb ed="R033" n="0547b04"/><p xml:id="pX22p0713b0101">心實了明。謂三智一心中得。<anchor xml:id="nkr_note_add_0713b0101" n="0713b0101"/><anchor xml:id="beg0713b0101" n="0713b0101"/>已<anchor xml:id="end0713b0101"/>登初地。入無生忍。於
<lb ed="X" n="0713b02"/><lb ed="R033" n="0547b05"/>自本心有大開悟者。</p><p xml:id="pX22p0713b0209" cb:place="inline">不正之謂狂。狂慧者。雖有智
<lb ed="X" n="0713b03"/><lb ed="R033" n="0547b06"/>慧。非眞慧也。有從學問得者。有從工夫得者。有從邪
<lb ed="X" n="0713b04"/><lb ed="R033" n="0547b07"/>師得者。種種不同。馳騁者。大率謂十方諸佛一口吞
<lb ed="X" n="0713b05"/><lb ed="R033" n="0547b08"/>盡。何處更覓彌陀。十方世界徹底掀翻。何方別求淨
<lb ed="X" n="0713b06"/><lb ed="R033" n="0547b09"/>土。再說念佛求生。早是鉢盂安柄。頭上加頭也。</p><p xml:id="pX22p0713b0619" cb:place="inline">不
<lb ed="X" n="0713b07"/><lb ed="R033" n="0547b10"/>明之謂頑。頑虗者。雖著空理。非眞空也。如癡人口口
<lb ed="X" n="0713b08"/><lb ed="R033" n="0547b11"/>談空。凡夫四無色定。外道無想。以及非非想陰境空
<lb ed="X" n="0713b09"/><lb ed="R033" n="0547b12"/>魔。乃至圓虗無心。種種不一。耽著者。大率堅守執著。
<lb ed="X" n="0713b10"/><lb ed="R033" n="0547b13"/>一向入空。各各自謂成無上道也。</p><p xml:id="pX22p0713b1014" cb:place="inline">輕談。謂形於口。
<lb ed="X" n="0713b11"/><lb ed="R033" n="0547b14"/>蔑視。謂存於心。</p>
<lb ed="X" n="0713b12"/><lb ed="R033" n="0547b15"/><p xml:id="pX22p0713b1201">不咎鈍人。反抑利者。謂著事鈍根。不知理性。應當呵
<lb ed="X" n="0713b13"/><lb ed="R033" n="0547b16"/>責。開其慧性。破其愚蒙。使由事入理可也。何乃捨彼
<lb ed="X" n="0713b14"/><lb ed="R033" n="0547b17"/>愚夫。反抑利者。葢以鈍人自知不如。斤斤自守。無驕
<lb ed="X" n="0713b15"/><lb ed="R033" n="0547b18"/>無恃。無過無非。利者不然。故抑之也。</p>
<lb ed="X" n="0713b16"/><lb ed="R033" n="0548a01"/><p xml:id="pX22p0713b1601">畫虎弗就者。馬援戒子云。龍伯高敦厚周愼。杜季良
<lb ed="X" n="0713b17"/><lb ed="R033" n="0548a02"/>豪俠好義。效伯高不得。猶爲謹敕之士。所謂刻鵠不
<lb ed="X" n="0713b18"/><lb ed="R033" n="0548a03"/>成尙類騖者也。效季良不得。陷爲天下輕薄子。所謂
<lb ed="X" n="0713b19"/><lb ed="R033" n="0548a04"/>畫虎不成反類狗者也。</p>
<lb ed="X" n="0713b20"/><lb ed="R033" n="0548a05"/><p xml:id="pX22p0713b2001">序。</p><p xml:id="pX22p0713b2002" cb:place="inline">遂使垂手徒勤者。彌陀慈父。終日垂金色臂。接
<lb ed="X" n="0713b21"/><lb ed="R033" n="0548a06"/>引念佛衆生。衆生不肯念佛。是垂手徒勤。彌陀終日。
<lb ed="X" n="0713b22"/><lb ed="R033" n="0548a07"/>望衆生求生淨土。如慈母倚門望子。衆生不肯念佛。
<lb ed="X" n="0713b23"/><lb ed="R033" n="0548a08"/>是倚門空望。若約理觀者。手表提攜之悲。目表照了
<lb ed="X" n="0713b24"/><lb ed="R033" n="0548a09"/>之智。同體之悲。不離衆生。爲垂手深淵。自然之智。徧
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0713c" n="0713c"/>
<lb ed="X" n="0713c01"/><lb ed="R033" n="0548a10"/>在六趣。爲倚門望子。徒勤空望。是眞如內熏無明。而
<lb ed="X" n="0713c02"/><lb ed="R033" n="0548a11"/>無明全不顧眞如也。</p>
<lb ed="X" n="0713c03"/><lb ed="R033" n="0548a12"/><p xml:id="pX22p0713c0301">今生多生。一誤百誤者。今生遇此殊勝法門。如久客
<lb ed="X" n="0713c04"/><lb ed="R033" n="0548a13"/>他鄕。乍聞家信。應當勇猛精進。求願往生。而乃悠悠
<lb ed="X" n="0713c05"/><lb ed="R033" n="0548a14"/>揚揚。漠然不顧。豈非大誤。又不唯今生之誤。今生以
<lb ed="X" n="0713c06"/><lb ed="R033" n="0548a15"/>及多生。一誤而成百誤也。古云。狹路相逢如不薦。者
<lb ed="X" n="0713c07"/><lb ed="R033" n="0548a16"/>回要見定還難。是也。</p>
<lb ed="X" n="0713c08"/><lb ed="R033" n="0548a17"/><p xml:id="pX22p0713c0801">註。</p><p xml:id="pX22p0713c0802" cb:place="inline">凡厥有心。定當作佛者。圭峰云。頃以道非常道。
<lb ed="X" n="0713c09"/><lb ed="R033" n="0548a18"/>諸行無常。今知心是佛心。定當作佛。故佛敎持名。非
<lb ed="X" n="0713c10"/><lb ed="R033" n="0548b01"/>敎念他佛也。乃念我自心。非敎成彼佛也。乃成我自
<lb ed="X" n="0713c11"/><lb ed="R033" n="0548b02"/>佛耳。</p>
<lb ed="X" n="0713c12"/><lb ed="R033" n="0548b03"/><p xml:id="pX22p0713c1201">序。</p><p xml:id="pX22p0713c1202" cb:place="inline">末法對正像言。正者。證也。以現量智。證實相理
<lb ed="X" n="0713c13"/><lb ed="R033" n="0548b04"/>初一千年。有敎行理果。故曰正也。像者。似也。以比量
<lb ed="X" n="0713c14"/><lb ed="R033" n="0548b05"/>智。依稀見道。彷彿不眞。第二千年。有敎行理。而無果
<lb ed="X" n="0713c15"/><lb ed="R033" n="0548b06"/>證。故曰像也。末法則空騰似量。唯尙鬬爭。徒有敎理
<lb ed="X" n="0713c16"/><lb ed="R033" n="0548b07"/>而無行果。故曰末也。</p><p xml:id="pX22p0713c1609" cb:place="inline">四敎各有內外凡。若乃未通
<lb ed="X" n="0713c17"/><lb ed="R033" n="0548b08"/>四敎。博地凡愚。名下凡也。</p>
<lb ed="X" n="0713c18"/><lb ed="R033" n="0548b09"/><p xml:id="pX22p0713c1801">陬者。偏隅也。窮極也。此方在閻浮之極東。故名震旦
<lb ed="X" n="0713c19"/><lb ed="R033" n="0548b10"/>國。</p><p xml:id="pX22p0713c1902" cb:place="inline">大師一生自居學地。不敢以先輩自處。故稱晚學
<lb ed="X" n="0713c20"/><lb ed="R033" n="0548b11"/>罔通玄理。謂未能實契妙心。空談。卽依通禪客。文字
<lb ed="X" n="0713c21"/><lb ed="R033" n="0548b12"/>學人。聽其言也。超賢聖之前。稽其行也。落凡庸之後。
<lb ed="X" n="0713c22"/><lb ed="R033" n="0548b13"/>素鄙。謂平素自鄙。</p>
<lb ed="X" n="0713c23"/><lb ed="R033" n="0548b14"/><p xml:id="pX22p0713c2301">註。</p><p xml:id="pX22p0713c2302" cb:place="inline">自量二字極佳。聖之所以成聖。賢之所以益賢
<lb ed="X" n="0713c24"/><lb ed="R033" n="0548b15"/>也。生之不時者。不生正像。去聖時遙也。報之不勝者。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0714a" n="0714a"/>
<lb ed="X" n="0714a01"/><lb ed="R033" n="0548b16"/>非聖賢應蹟。是業繫凡夫也。見之不廣者。不生中華
<lb ed="X" n="0714a02"/><lb ed="R033" n="0548b17"/>佛國。親炙多賢廣其聞見也。智之不深者。非爲耆師
<lb ed="X" n="0714a03"/><lb ed="R033" n="0548b18"/>宿德。久修道行。智慧深遠也。</p>
<lb ed="X" n="0714a04"/><lb ed="R033" n="0549a01"/><p xml:id="pX22p0714a0401">序。</p><p xml:id="pX22p0714a0402" cb:place="inline">斯經贊揚極樂。勸生極樂。故望樂國爲家鄕。斯
<lb ed="X" n="0714a05"/><lb ed="R033" n="0549a02"/>經指示彌陀。勸念彌陀。故仰慈尊如怙恃。千生流浪。
<lb ed="X" n="0714a06"/><lb ed="R033" n="0549a03"/>不知何處是我家鄕。萬劫逃亡。未識何人是我父母。
<lb ed="X" n="0714a07"/><lb ed="R033" n="0549a04"/>斯經指出。敢不懸望而企仰耶。</p>
<lb ed="X" n="0714a08"/><lb ed="R033" n="0549a05"/><p xml:id="pX22p0714a0801">註。</p><p xml:id="pX22p0714a0802" cb:place="inline">旣揣鈍根者。爲人不可不自揣。自揣若果利根。
<lb ed="X" n="0714a09"/><lb ed="R033" n="0549a06"/>則丈夫自有沖霄志。不向如來行處行。今旣鈍根。必
<lb ed="X" n="0714a10"/><lb ed="R033" n="0549a07"/>須師古。師古二字出尙書。謂後覺者。必效先覺之所
<lb ed="X" n="0714a11"/><lb ed="R033" n="0549a08"/>爲也。</p>
<lb ed="X" n="0714a12"/><lb ed="R033" n="0549a09"/><p xml:id="pX22p0714a1201">寂滅淨土下。實就理說。但飄泊思歸。亦可雙約事理。
<lb ed="X" n="0714a13"/><lb ed="R033" n="0549a10"/>寂滅淨土。卽<name role="" type="person">常寂光土</name>也。此乃當人故鄕田地。是安
<lb ed="X" n="0714a14"/><lb ed="R033" n="0549a11"/>我法身。立我慧命處。捨離飄泊者。迷自本心。隨逐六
<lb ed="X" n="0714a15"/><lb ed="R033" n="0549a12"/>塵也。約事。則是不願往生。貪戀此土。思歸一念。是念
<lb ed="X" n="0714a16"/><lb ed="R033" n="0549a13"/>念稱理。而觀大事未明。如喪考妣也。約事。則是常憶
<lb ed="X" n="0714a17"/><lb ed="R033" n="0549a14"/>常念。字字分明。句句接續。行住坐臥。唯此一念。無第
<lb ed="X" n="0714a18"/><lb ed="R033" n="0549a15"/>二念也。古云。身雖未到蓮華土。先送心歸極樂天。又
<lb ed="X" n="0714a19"/><lb ed="R033" n="0549a16"/>云。西方勝友待多時。收拾身心早歸去。是也。</p>
<lb ed="X" n="0714a20"/><lb ed="R033" n="0549a17"/><p xml:id="pX22p0714a2001">佛以大慈下。雙約事理。約事。則四十八願。廣度有情。
<lb ed="X" n="0714a21"/><lb ed="R033" n="0549a18"/>是接引衆生。此方念佛。彼土標名。是懷我以聖胎。水
<lb ed="X" n="0714a22"/><lb ed="R033" n="0549b01"/>鳥樹林。咸宣妙法。是飼我以法乳。佛慈加被。身心精
<lb ed="X" n="0714a23"/><lb ed="R033" n="0549b02"/>進。不退菩提。是荷其恩力。而得成立也。約理。則自性
<lb ed="X" n="0714a24"/><lb ed="R033" n="0549b03"/>彌陀。念念不離。是慈悲接引。眞如本覺。內熏無明。是
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0714b" n="0714b"/>
<lb ed="X" n="0714b01"/><lb ed="R033" n="0549b04"/>懷我以聖胎。復作境界之性。引發現行。是飼我以法
<lb ed="X" n="0714b02"/><lb ed="R033" n="0549b05"/>乳。折旋俯仰。穿衣喫飯。不離者箇。是荷其恩力。而得
<lb ed="X" n="0714b03"/><lb ed="R033" n="0549b06"/>成立也。古云。野老負薪歸。村婦連宵織。看他家事忙。
<lb ed="X" n="0714b04"/><lb ed="R033" n="0549b07"/>且道憑誰力。問翁翁不知。問渠渠不識。嗟哉今古人。
<lb ed="X" n="0714b05"/><lb ed="R033" n="0549b08"/>幾箇知恩德。是也。</p><p xml:id="pX22p0714b0508" cb:place="inline">劬勞之德者。詩云。哀哀父母。生
<lb ed="X" n="0714b06"/><lb ed="R033" n="0549b09"/>我劬勞。欲報之恩。昊天罔極。螟蛉異姓者。詩云。螟蛉
<lb ed="X" n="0714b07"/><lb ed="R033" n="0549b10"/>有子。蜾螺負之。敎誨爾子。式穀似之。</p>
<lb ed="X" n="0714b08"/><lb ed="R033" n="0549b11"/><p xml:id="pX22p0714b0801">懷慕終身者。書云。人少則慕父母。知好色則慕少艾。
<lb ed="X" n="0714b09"/><lb ed="R033" n="0549b12"/>大孝終身慕父母。左右無方者。禮記檀弓篇云。事親
<lb ed="X" n="0714b10"/><lb ed="R033" n="0549b13"/>有隱而無犯。左右就養無方。</p><p xml:id="pX22p0714b1012" cb:place="inline">定省不違者。禮記曲
<lb ed="X" n="0714b11"/><lb ed="R033" n="0549b14"/>禮上篇。凡爲人子者。冬溫而夏淸。昏定而晨省。此三
<lb ed="X" n="0714b12"/><lb ed="R033" n="0549b15"/>句。約理。則念念迴光反照。隨順眞如。約事。則從生至
<lb ed="X" n="0714b13"/><lb ed="R033" n="0549b16"/>老。行住坐臥。夙興夜寐。一句彌陀無間斷也。</p>
<lb ed="X" n="0714b14"/><lb ed="R033" n="0549b17"/><p xml:id="pX22p0714b1401">序。</p><p xml:id="pX22p0714b1402" cb:place="inline">心是大師普心。道是佛法大道。尟見其全者。古
<lb ed="X" n="0714b15"/><lb ed="R033" n="0549b18"/>來非無妙疏。但於斷簡殘編。略見一二。尟見全文也。
<lb ed="X" n="0714b16"/><lb ed="R033" n="0550a01"/>數解僅行者。惟海東疏。越溪解。大佑略解而<anchor xml:id="nkr_note_add_0714b1601" n="0714b1601"/><anchor xml:id="beg0714b1601" n="0714b1601"/>已<anchor xml:id="end0714b1601"/>。</p>
<lb ed="X" n="0714b17"/><lb ed="R033" n="0550a02"/><p xml:id="pX22p0714b1701">總收部類者。此經與大彌陀經爲同部。與十六觀。鼓
<lb ed="X" n="0714b18"/><lb ed="R033" n="0550a03"/>音王。後出彌陀偈經爲同類。部者部書。其文雖不同。
<lb ed="X" n="0714b19"/><lb ed="R033" n="0550a04"/>而同一行門。是一部書也。類者流類。爲行雖不同。而
<lb ed="X" n="0714b20"/><lb ed="R033" n="0550a05"/>同歸淨土。是一流類也。</p>
<lb ed="X" n="0714b21"/><lb ed="R033" n="0550a06"/><p xml:id="pX22p0714b2101">一行者。文殊般若會。云何名一行三昧。佛言法界一
<lb ed="X" n="0714b22"/><lb ed="R033" n="0550a07"/>相。繫緣法界。是名一行三昧。修是三昧者。不取相貌。
<lb ed="X" n="0714b23"/><lb ed="R033" n="0550a08"/>繫心一佛。專稱名字。隨彼方所。端身正向。於一佛念
<lb ed="X" n="0714b24"/><lb ed="R033" n="0550a09"/>念相續。卽一念中能見過去未來諸佛等。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0714c" n="0714c"/>
<lb ed="X" n="0714c01"/><lb ed="R033" n="0550a10"/><p xml:id="pX22p0714c0101">會歸玄旨者。以淨土一門。會歸華嚴十玄妙旨。如後
<lb ed="X" n="0714c02"/><lb ed="R033" n="0550a11"/>分圓中所明。</p><p xml:id="pX22p0714c0206" cb:place="inline">貫穿諸門者。以念佛一門。貫穿一代
<lb ed="X" n="0714c03"/><lb ed="R033" n="0550a12"/>時敎諸行法門。如後釋一心不亂處所明。</p>
<lb ed="X" n="0714c04"/><lb ed="R033" n="0550a13"/><p xml:id="pX22p0714c0401">銷歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0714c0401" n="0714c0401"/><anchor xml:id="beg0714c0401" n="0714c0401"/>己<anchor xml:id="end0714c0401"/>。卽如後文。節節稱理之談。是也。迴向菩提。
<lb ed="X" n="0714c05"/><lb ed="R033" n="0550a14"/>卽如下文。同證寂光無上果。是也。</p>
<lb ed="X" n="0714c06"/><lb ed="R033" n="0550a15"/><p xml:id="pX22p0714c0601">註。</p><p xml:id="pX22p0714c0602" cb:place="inline">不可思議。不出依正因果。依則同居卽寂光。正
<lb ed="X" n="0714c07"/><lb ed="R033" n="0550a16"/>則應化卽法身。因則七日便得功成。果則一生便卽
<lb ed="X" n="0714c08"/><lb ed="R033" n="0550a17"/>不退。何可思議。</p>
<lb ed="X" n="0714c09"/><lb ed="R033" n="0550a18"/><p xml:id="pX22p0714c0901">肌膚在表。所入不深者。初祖欲返天竺。命門人曰。汝
<lb ed="X" n="0714c10"/><lb ed="R033" n="0550b01"/>等盡言所得。道付對曰。如我所見。不執文字。不離文
<lb ed="X" n="0714c11"/><lb ed="R033" n="0550b02"/>字。而爲道用。祖曰。汝得我皮。<name role="" type="person">尼總持</name>曰。我今所解。如
<lb ed="X" n="0714c12"/><lb ed="R033" n="0550b03"/>慶喜見阿閦佛國。一見更不再見。祖曰。汝得我肉。道
<lb ed="X" n="0714c13"/><lb ed="R033" n="0550b04"/>育曰。四大本空。五陰非有。而我見處。無一法可得。祖
<lb ed="X" n="0714c14"/><lb ed="R033" n="0550b05"/>曰。汝得吾骨。最後慧可禮拜。依位而立。祖曰。汝得我
<lb ed="X" n="0714c15"/><lb ed="R033" n="0550b06"/>髓。今言膚者。謂所見甚淺也。</p>
<lb ed="X" n="0714c16"/><lb ed="R033" n="0550b07"/><p xml:id="pX22p0714c1601">堯舜尙竭心思者。書云。堯舜之道。不以仁政。不能平
<lb ed="X" n="0714c17"/><lb ed="R033" n="0550b08"/>治天下。又曰。旣竭心思焉。繼之以不忍人之政。而仁
<lb ed="X" n="0714c18"/><lb ed="R033" n="0550b09"/>覆天下矣。</p>
<lb ed="X" n="0714c19"/><lb ed="R033" n="0550b10"/><p xml:id="pX22p0714c1901">性海爲宗者。華嚴四分。五周。六相。十玄。四種法界。二
<lb ed="X" n="0714c20"/><lb ed="R033" n="0550b11"/>十重華藏。及無量<name role="" type="person">香水海</name>。皆從一心流出。故以性海
<lb ed="X" n="0714c21"/><lb ed="R033" n="0550b12"/>爲宗也。</p>
<lb ed="X" n="0714c22"/><lb ed="R033" n="0550b13"/><p xml:id="pX22p0714c2201">世出世間。不出心外者。世間染法。出世淨法。染淨雖
<lb ed="X" n="0714c23"/><lb ed="R033" n="0550b14"/>殊。不離自心。以離心無六道。離心無三乘故。</p>
<lb ed="X" n="0714c24"/><lb ed="R033" n="0550b15"/><p xml:id="pX22p0714c2401">淨土依正。皆是本覺者。依卽寶池行樹等。正卽佛及
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0715a" n="0715a"/>
<lb ed="X" n="0715a01"/><lb ed="R033" n="0550b16"/>菩薩三輩九品等。如後文所明。寶池卽自性之汪洋
<lb ed="X" n="0715a02"/><lb ed="R033" n="0550b17"/>沖融。行樹卽自性之出生衆善。聲聞卽自性眞。菩薩
<lb ed="X" n="0715a03"/><lb ed="R033" n="0550b18"/>卽自性俗。佛卽自性中等。又復一念具足三千。而三
<lb ed="X" n="0715a04"/><lb ed="R033" n="0551a01"/>千中。生陰二千爲正。國土一千屬依。國土依正旣居
<lb ed="X" n="0715a05"/><lb ed="R033" n="0551a02"/>一心。一心豈分能所。故曰一一皆是。</p><p xml:id="pX22p0715a0515" cb:place="inline">器器唯金。是
<lb ed="X" n="0715a06"/><lb ed="R033" n="0551a03"/>全妄全眞義。流流入海。是會妄歸眞義。</p>
<lb ed="X" n="0715a07"/><lb ed="R033" n="0551a04"/><p xml:id="pX22p0715a0701">無不從此法界流。無不還歸此法界者。法界謂一眞
<lb ed="X" n="0715a08"/><lb ed="R033" n="0551a05"/>法界。卽起信心眞如門。流有流出義。謂從平等法界。
<lb ed="X" n="0715a09"/><lb ed="R033" n="0551a06"/>一念不覺。流出三細六麤種種境界。還有還轉義。謂
<lb ed="X" n="0715a10"/><lb ed="R033" n="0551a07"/>若離心念。則無一切境界之相。而一切境界全是妙
<lb ed="X" n="0715a11"/><lb ed="R033" n="0551a08"/>明。</p><p xml:id="pX22p0715a1102" cb:place="inline">鬼神與通者。管子云。思之思之。又重思之。思之
<lb ed="X" n="0715a12"/><lb ed="R033" n="0551a09"/>不得。鬼神其將通之。非鬼神之與通。乃精誠之極也。</p>
<lb ed="X" n="0715a13"/><lb ed="R033" n="0551a10"/><p xml:id="pX22p0715a1301">序。</p><p xml:id="pX22p0715a1302" cb:place="inline">偈中初八句。是先皈命。次八句。是正請加。初中
<lb ed="X" n="0715a14"/><lb ed="R033" n="0551a11"/>又二。初四句。就本經三寶。後四句。指無盡三寶。次中
<lb ed="X" n="0715a15"/><lb ed="R033" n="0551a12"/>有三。初二句。先出請加所以。中三句。是正求加被。後
<lb ed="X" n="0715a16"/><lb ed="R033" n="0551a13"/>三句。是迴向菩提。</p>
<lb ed="X" n="0715a17"/><lb ed="R033" n="0551a14"/><p xml:id="pX22p0715a1701">娑婆。此云堪忍。佛具三緣慈名大慈。此經聲聞衆中
<lb ed="X" n="0715a18"/><lb ed="R033" n="0551a15"/>舍利爲首。菩薩衆中文殊爲首。故特標出。</p><p xml:id="pX22p0715a1817" cb:place="inline">二土句。
<lb ed="X" n="0715a19"/><lb ed="R033" n="0551a16"/>是橫徧一切處。過去句。是豎徧一切時。如來淸淨心
<lb ed="X" n="0715a20"/><lb ed="R033" n="0551a17"/>者。如來從實相般若流出文字般若。故此經卽是如
<lb ed="X" n="0715a21"/><lb ed="R033" n="0551a18"/>來淸淨心。寂光無上果者。四十一位法身大士。皆證
<lb ed="X" n="0715a22"/><lb ed="R033" n="0551b01"/>寂光而非無上。唯妙覺一位。乃爲無上果也。</p>
<lb ed="X" n="0715a23"/><lb ed="R033" n="0551b02"/><p xml:id="pX22p0715a2301">註。</p><p xml:id="pX22p0715a2302" cb:place="inline">歸投者。如鳥投林。如客投主。如貧人投大家。</p>
<lb ed="X" n="0715a24"/><lb ed="R033" n="0551b03"/><p xml:id="pX22p0715a2401">總攝六根者。六根是別。身命是總。</p><p xml:id="pX22p0715a2414" cb:place="inline">還歸一心者。元
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0715b" n="0715b"/>
<lb ed="X" n="0715b01"/><lb ed="R033" n="0551b04"/>依一精明。分成六和合。今返六和合。還歸一精明也
<lb ed="X" n="0715b02"/><lb ed="R033" n="0551b05"/>孺子封侯者。陳平微時。爲里社分肉甚均。社老稱孺
<lb ed="X" n="0715b03"/><lb ed="R033" n="0551b06"/>子善宰。平曰。使平得宰天下亦如是肉矣。孺子遂以
<lb ed="X" n="0715b04"/><lb ed="R033" n="0551b07"/>此知名。後魏無知薦於高帝。封功臣時。封陳平爲曲
<lb ed="X" n="0715b05"/><lb ed="R033" n="0551b08"/>逆侯。平曰。臣非魏無知。無由得進。帝曰。若子可謂不
<lb ed="X" n="0715b06"/><lb ed="R033" n="0551b09"/>背本矣。</p>
<lb ed="X" n="0715b07"/><lb ed="R033" n="0551b10"/><p xml:id="pX22p0715b0701">臨終先供釋迦者。<name role="" type="person">劉遺民</name>臨終見佛。乃焚香謝云。若
<lb ed="X" n="0715b08"/><lb ed="R033" n="0551b11"/>非釋迦如來贊揚淨土。焉有今日事。拜謝<anchor xml:id="nkr_note_add_0715b0801" n="0715b0801"/><anchor xml:id="beg0715b0801" n="0715b0801"/>已<anchor xml:id="end0715b0801"/>。乃隨佛
<lb ed="X" n="0715b09"/><lb ed="R033" n="0551b12"/>往生。</p>
<lb ed="X" n="0715b10"/><lb ed="R033" n="0551b13"/><p xml:id="pX22p0715b1001">現生接引者。不現身語。冥冥加被。精心陰速。發彼神
<lb ed="X" n="0715b11"/><lb ed="R033" n="0551b14"/>識也。</p><p xml:id="pX22p0715b1103" cb:place="inline">臨終接引者。現身語意。攝其神識。歸於淨土
<lb ed="X" n="0715b12"/><lb ed="R033" n="0551b15"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0715b13"/><lb ed="R033" n="0551b16"/><p xml:id="pX22p0715b1301">希有者。如隋珠卞璞。世所希有。今佛則如優曇華時
<lb ed="X" n="0715b14"/><lb ed="R033" n="0551b17"/>一現耳。法則如來因中捨身而求半偈。僧則天帝尙
<lb ed="X" n="0715b15"/><lb ed="R033" n="0551b18"/>發願爲末法比丘。豈非以希有之故。</p><p xml:id="pX22p0715b1515" cb:place="inline">離垢者。如美
<lb ed="X" n="0715b16"/><lb ed="R033" n="0552a01"/>玉無瑕。精金出鑛。今佛破五住汚染。法稱離欲。僧離
<lb ed="X" n="0715b17"/><lb ed="R033" n="0552a02"/>世染也。</p><p xml:id="pX22p0715b1704" cb:place="inline">勢力者。如錢可通神。能使亡者續。死者生。
<lb ed="X" n="0715b18"/><lb ed="R033" n="0552a03"/>勢力也。今三寶能降伏諸魔。制諸外道。何等勢力。</p>
<lb ed="X" n="0715b19"/><lb ed="R033" n="0552a04"/><p xml:id="pX22p0715b1901">莊嚴者。如瓔珞嚴身。七寶嚴土。莊嚴也。今三寶現微
<lb ed="X" n="0715b20"/><lb ed="R033" n="0552a05"/>妙身。成微妙土。說微妙法。化微妙衆。何等莊嚴。</p><p xml:id="pX22p0715b2019" cb:place="inline">最
<lb ed="X" n="0715b21"/><lb ed="R033" n="0552a06"/>勝者。世間勝妙無過七寶。今佛稱兩足尊。法稱離欲
<lb ed="X" n="0715b22"/><lb ed="R033" n="0552a07"/>尊。僧稱衆中尊。是最勝也。</p><p xml:id="pX22p0715b2211" cb:place="inline">不改者。精金百煉。愈新
<lb ed="X" n="0715b23"/><lb ed="R033" n="0552a08"/>愈妙。今佛則法身常住。無有變異。法則火不能焚。水
<lb ed="X" n="0715b24"/><lb ed="R033" n="0552a09"/>不能漂。僧則逢魔不退。遇難轉堅。是不改也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0715c" n="0715c"/>
<lb ed="X" n="0715c01"/><lb ed="R033" n="0552a10"/><p xml:id="pX22p0715c0101">事理同別者。住持三寶爲事。一體三寶爲理。佛不是
<lb ed="X" n="0715c02"/><lb ed="R033" n="0552a11"/>法等爲別。又佛有三身四敎。法有敎行理果。僧有十
<lb ed="X" n="0715c03"/><lb ed="R033" n="0552a12"/>聖三賢。四果四向。皆別也。同體三寶爲同。內自約理
<lb ed="X" n="0715c04"/><lb ed="R033" n="0552a13"/>外他約事。</p>
<lb ed="X" n="0715c05"/><lb ed="R033" n="0552a14"/><p xml:id="pX22p0715c0501">著述皆皈三寶者。示學有所宗。不敢自用自專也。</p>
<lb ed="X" n="0715c06"/><lb ed="R033" n="0552a15"/><p xml:id="pX22p0715c0601">用蠡測海者。<name role="" type="person">東方朔</name>客難云。以管窺天。以蠡測海。以
<lb ed="X" n="0715c07"/><lb ed="R033" n="0552a16"/>挺撞鐘。豈能通其條貫。考其淺深。發其音聲哉。</p>
<lb ed="X" n="0715c08"/><lb ed="R033" n="0552a17"/><p xml:id="pX22p0715c0801">如來眞淨土者。上三土未爲眞。而寂光乃爲眞。然寂
<lb ed="X" n="0715c09"/><lb ed="R033" n="0552a18"/>光亦有淨穢不同。四十一位法身所居爲穢土。唯佛
<lb ed="X" n="0715c10"/><lb ed="R033" n="0552b01"/>一人所居爲淨土。今曰如來眞淨土。則是常寂光淨
<lb ed="X" n="0715c11"/><lb ed="R033" n="0552b02"/>土也。名之爲眞者。妙宗云。諸佛如來所游居處。眞常
<lb ed="X" n="0715c12"/><lb ed="R033" n="0552b03"/>究竟極爲淨土。是也。</p><p xml:id="pX22p0715c1209" cb:place="inline">寂照不二者。謂寂而常照。照
<lb ed="X" n="0715c13"/><lb ed="R033" n="0552b04"/>而常寂。卽寂卽照。卽照卽寂。</p><p xml:id="pX22p0715c1312" cb:place="inline">名常寂光者。常卽法
<lb ed="X" n="0715c14"/><lb ed="R033" n="0552b05"/>身。寂卽解脫。光卽般若。是三點不縱橫並別。名祕密
<lb ed="X" n="0715c15"/><lb ed="R033" n="0552b06"/>藏。諸佛住處。無量甚深法性也。</p>
<lb ed="X" n="0715c16"/><lb ed="R033" n="0552b07"/><p xml:id="pX22p0715c1601">圓滿大覺者。離迷曰覺。離小曰大。離因曰圓滿。</p><p xml:id="pX22p0715c1619" cb:place="inline">更
<lb ed="X" n="0715c17"/><lb ed="R033" n="0552b08"/>無過者。天台云。無上士者。如十五夜月。圓滿具足。衆
<lb ed="X" n="0715c18"/><lb ed="R033" n="0552b09"/>星中王。最上最勝。威德特尊。更無過者。是也。</p><p xml:id="pX22p0715c1818" cb:place="inline">一切
<lb ed="X" n="0715c19"/><lb ed="R033" n="0552b10"/>種智者。究盡諸法實相。邊際智滿。種覺頓圓也。</p>
<lb ed="X" n="0715c20"/><lb ed="R033" n="0552b11"/><p xml:id="pX22p0715c2001">經云下。是防伏難。恐有人問。纔得往生。何乃便證無
<lb ed="X" n="0715c21"/><lb ed="R033" n="0552b12"/>上果。故云云也。</p>
<lb ed="X" n="0715c22"/><lb ed="R033" n="0552b13"/><p xml:id="pX22p0715c2201">開章。</p><p xml:id="pX22p0715c2203" cb:place="inline">敎起所因者。聖人言不虗發。動必有由。非無
<lb ed="X" n="0715c23"/><lb ed="R033" n="0552b14"/>因緣而宣斯典。故首之以起敎因緣。佛敎雖廣。不出
<lb ed="X" n="0715c24"/><lb ed="R033" n="0552b15"/>三藏十二部。未委此經何所攝屬。故受之以藏敎等
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0716a" n="0716a"/>
<lb ed="X" n="0716a01"/><lb ed="R033" n="0552b16"/>攝。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0101" n="0716a0101"/><anchor xml:id="beg0716a0101" n="0716a0101"/>已<anchor xml:id="end0716a0101"/>知此經三藏之中修多羅攝。五敎之中屬終頓
<lb ed="X" n="0716a02"/><lb ed="R033" n="0552b17"/>圓。未知頓圓之義深淺廣狹。故受之以義理深廣。旣
<lb ed="X" n="0716a03"/><lb ed="R033" n="0552b18"/>知義理包博沖深。未審此經被何根器。故受之以所
<lb ed="X" n="0716a04"/><lb ed="R033" n="0553a01"/>被階品。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0401" n="0716a0401"/><anchor xml:id="beg0716a0401" n="0716a0401"/>已<anchor xml:id="end0716a0401"/>知此經被機普徧。未知能詮何爲體性。故
<lb ed="X" n="0716a05"/><lb ed="R033" n="0553a02"/>受之以能詮體性。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0501" n="0716a0501"/><anchor xml:id="beg0716a0501" n="0716a0501"/>已<anchor xml:id="end0716a0501"/>知能詮之體如是該羅。未審所
<lb ed="X" n="0716a06"/><lb ed="R033" n="0553a03"/>宗尊崇何義。故受之以宗趣旨歸。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0601" n="0716a0601"/><anchor xml:id="beg0716a0601" n="0716a0601"/>已<anchor xml:id="end0716a0601"/>知此經旨趣沖
<lb ed="X" n="0716a07"/><lb ed="R033" n="0553a04"/>玄。未審當部等類爲有幾種。故受之以部類差別。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716a0701" n="0716a0701"/><anchor xml:id="beg0716a0701" n="0716a0701"/>已<anchor xml:id="end0716a0701"/>
<lb ed="X" n="0716a08"/><lb ed="R033" n="0553a05"/>知部類詳略同別。未委譯自何時。凡有幾譯。以至註
<lb ed="X" n="0716a09"/><lb ed="R033" n="0553a06"/>釋持誦有何靈驗。故受之以譯釋誦持大旨。旣陳隨
<lb ed="X" n="0716a10"/><lb ed="R033" n="0553a07"/>文解釋。先明總題。使知綱領。故受之總釋名題。總義
<lb ed="X" n="0716a11"/><lb ed="R033" n="0553a08"/>雖知。別文難曉。從如是我聞至終。爲何等文。是何等
<lb ed="X" n="0716a12"/><lb ed="R033" n="0553a09"/>義。使沈隱之義彰於翰墨。故受之以別解文義也。</p>
<lb ed="X" n="0716a13"/><lb ed="R033" n="0553a10"/><p xml:id="pX22p0716a1301">註。</p><p xml:id="pX22p0716a1302" cb:place="inline">五重玄義者。乃能召之名。所詮之體。會體之宗。
<lb ed="X" n="0716a14"/><lb ed="R033" n="0553a11"/>宗所成用。上四敎相。如天台敎。今賢首。則有十門差
<lb ed="X" n="0716a15"/><lb ed="R033" n="0553a12"/>別。大同小異。</p><p xml:id="pX22p0716a1506" cb:place="inline">稍有詳略者。此詳彼略也。此中釋名。
<lb ed="X" n="0716a16"/><lb ed="R033" n="0553a13"/>卽天台名。此中能詮體性。卽天台體。宗趣旨歸。卽天
<lb ed="X" n="0716a17"/><lb ed="R033" n="0553a14"/>台宗。所被階品。卽天台用。餘五卽天台敎相也。</p>
<lb ed="X" n="0716a18"/><lb ed="R033" n="0553a15"/><p xml:id="pX22p0716a1801">章。</p><p xml:id="pX22p0716a1802" cb:place="inline">先明總者。總括一代時敎也。一大事因緣者。非
<lb ed="X" n="0716a19"/><lb ed="R033" n="0553a16"/>三非五爲一。稱體而周曰大。出世儀則曰事。衆生本
<lb ed="X" n="0716a20"/><lb ed="R033" n="0553a17"/>具爲因。諸佛指示爲緣。</p><p xml:id="pX22p0716a2010" cb:place="inline">開示悟入佛知見者。三智
<lb ed="X" n="0716a21"/><lb ed="R033" n="0553a18"/>圓顯曰佛知。五眼圓明曰佛見。諸佛知見。衆生本具。
<lb ed="X" n="0716a22"/><lb ed="R033" n="0553b01"/>住行向地。爲開示悟入。開者。如開千年寶藏。示者。一
<lb ed="X" n="0716a23"/><lb ed="R033" n="0553b02"/>一指陳。悟者。豁然曉了。入者。和身一倒也。</p>
<lb ed="X" n="0716a24"/><lb ed="R033" n="0553b03"/><p xml:id="pX22p0716a2401">念佛心。卽最初事理二持之心。入佛知見。乃最後寂
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0716b" n="0716b"/>
<lb ed="X" n="0716b01"/><lb ed="R033" n="0553b04"/>光無上果。卽此事理二持。皆從有念而起。念之旣久。
<lb ed="X" n="0716b02"/><lb ed="R033" n="0553b05"/>根塵自空。諸念自落。若復精進不<anchor xml:id="nkr_note_add_0716b0201" n="0716b0201"/><anchor xml:id="beg0716b0201" n="0716b0201"/>已<anchor xml:id="end0716b0201"/>。和念佛之念亦
<lb ed="X" n="0716b03"/><lb ed="R033" n="0553b06"/>復脫落。頓入無心三昧。自然五陰俱銷。圓明發化。如
<lb ed="X" n="0716b04"/><lb ed="R033" n="0553b07"/>是乃超十信。十住。十行。十迴向。四加行心。菩薩所行
<lb ed="X" n="0716b05"/><lb ed="R033" n="0553b08"/>金剛十地。等覺圓明。入於如來妙莊嚴海。圓滿菩提。
<lb ed="X" n="0716b06"/><lb ed="R033" n="0553b09"/>歸無所得。是之謂入佛知見也。</p>
<lb ed="X" n="0716b07"/><lb ed="R033" n="0553b10"/><p xml:id="pX22p0716b0701">註。</p><p xml:id="pX22p0716b0702" cb:place="inline">本欲度生成佛者。法華云。佛自住大乘。如其所
<lb ed="X" n="0716b08"/><lb ed="R033" n="0553b11"/>得法。定慧力莊嚴。以此度衆生。若以小乘化。乃至於
<lb ed="X" n="0716b09"/><lb ed="R033" n="0553b12"/>一人。我則墮慳貪。此事爲不可。</p><p xml:id="pX22p0716b0913" cb:place="inline">不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0716b0901" n="0716b0901"/><anchor xml:id="beg0716b0901" n="0716b0901"/>已<anchor xml:id="end0716b0901"/>權說三乘
<lb ed="X" n="0716b10"/><lb ed="R033" n="0553b13"/>者。法華云。我所得智慧。微妙最第一。衆生諸根鈍。云
<lb ed="X" n="0716b11"/><lb ed="R033" n="0553b14"/>何而可度。尋念過去佛。所行方便力。我今所得道。亦
<lb ed="X" n="0716b12"/><lb ed="R033" n="0553b15"/>應說三乘。</p><p xml:id="pX22p0716b1205" cb:place="inline">後至機熟會三歸一者。法華云。十方佛
<lb ed="X" n="0716b13"/><lb ed="R033" n="0553b16"/>土中。唯有一乘法。無二亦無三。除佛方便說。唯此一
<lb ed="X" n="0716b14"/><lb ed="R033" n="0553b17"/>事實。餘二則非眞。終不以小乘。濟度於衆生。</p><p xml:id="pX22p0716b1418" cb:place="inline">方酬
<lb ed="X" n="0716b15"/><lb ed="R033" n="0553b18"/>本意者。法華云。我本立誓願。欲令一切衆。如我等無
<lb ed="X" n="0716b16"/><lb ed="R033" n="0554a01"/>異。如我昔所願。今者<anchor xml:id="nkr_note_add_0716b1601" n="0716b1601"/><anchor xml:id="beg0716b1601" n="0716b1601"/>已<anchor xml:id="end0716b1601"/>滿足。</p>
<lb ed="X" n="0716b17"/><lb ed="R033" n="0554a02"/><p xml:id="pX22p0716b1701">種種法門淺深不一者。如阿含保證。方等彈呵。般若
<lb ed="X" n="0716b18"/><lb ed="R033" n="0554a03"/>淘汰等。何須徧歷三乘者。如前越三祇於一念。齊諸
<lb ed="X" n="0716b19"/><lb ed="R033" n="0554a04"/>聖於片言等。</p>
<lb ed="X" n="0716b20"/><lb ed="R033" n="0554a05"/><p xml:id="pX22p0716b2001">章。</p><p xml:id="pX22p0716b2002" cb:place="inline">憫念末法者。末法則去聖時遙。聖賢隱伏。邪法
<lb ed="X" n="0716b21"/><lb ed="R033" n="0554a06"/>熾盛之時。最可憫故。</p>
<lb ed="X" n="0716b22"/><lb ed="R033" n="0554a07"/><p xml:id="pX22p0716b2201">出勝方便者。衆生有恒沙煩惱。佛說恒沙法門。皆方
<lb ed="X" n="0716b23"/><lb ed="R033" n="0554a08"/>便也。唯此法門。方便中之方便。故曰勝方便。</p>
<lb ed="X" n="0716b24"/><lb ed="R033" n="0554a09"/><p xml:id="pX22p0716b2401">激揚生死凡夫者。凡夫出生入死。曠劫沈淪。不知生
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0716c" n="0716c"/>
<lb ed="X" n="0716c01"/><lb ed="R033" n="0554a10"/>死可厭。涅槃可欣。如法華經云。不識苦盡道。不知求
<lb ed="X" n="0716c02"/><lb ed="R033" n="0554a11"/>解脫故。</p>
<lb ed="X" n="0716c03"/><lb ed="R033" n="0554a12"/><p xml:id="pX22p0716c0301">化導二乘者。二乘。但證徧空。不悟法性。沈空滯寂。中
<lb ed="X" n="0716c04"/><lb ed="R033" n="0554a13"/>止化城。不信有他方淨土故。</p>
<lb ed="X" n="0716c05"/><lb ed="R033" n="0554a14"/><p xml:id="pX22p0716c0501">勉進初心者。初發心菩薩。欲於<name role="" type="person">娑婆世界</name>。救度衆生。
<lb ed="X" n="0716c06"/><lb ed="R033" n="0554a15"/>忍力未充。自他俱溺。有何利益。必須求生淨土。親見
<lb ed="X" n="0716c07"/><lb ed="R033" n="0554a16"/>彌陀。得忍方可還來故。</p>
<lb ed="X" n="0716c08"/><lb ed="R033" n="0554a17"/><p xml:id="pX22p0716c0801">盡攝利鈍者。敎小。則不被大根。敎大。則下根絕分。今
<lb ed="X" n="0716c09"/><lb ed="R033" n="0554a18"/>則上自菩薩。下及悠悠凡夫。無機不接故。</p>
<lb ed="X" n="0716c10"/><lb ed="R033" n="0554b01"/><p xml:id="pX22p0716c1001">護持多障者。此土業風浩大。塵境麤強。難於修進。今
<lb ed="X" n="0716c11"/><lb ed="R033" n="0554b02"/>則念佛衆生。佛常住頂。永無魔事故。</p>
<lb ed="X" n="0716c12"/><lb ed="R033" n="0554b03"/><p xml:id="pX22p0716c1201">的指有念心者。有念。卽念佛之心。無念。卽眞如之體。
<lb ed="X" n="0716c13"/><lb ed="R033" n="0554b04"/>一切法門。無非敎人離念。歸於眞如。今此法門。不必
<lb ed="X" n="0716c14"/><lb ed="R033" n="0554b05"/>捨念。得入無念故。</p>
<lb ed="X" n="0716c15"/><lb ed="R033" n="0554b06"/><p xml:id="pX22p0716c1501">實悟無生者。法本無生。衆生迷昧。於無生中。妄見生
<lb ed="X" n="0716c16"/><lb ed="R033" n="0554b07"/>滅。受大苦惱。縱欲滅生歸無。其生轉熾。今乃巧示往
<lb ed="X" n="0716c17"/><lb ed="R033" n="0554b08"/>生。實悟無生故。</p><p xml:id="pX22p0716c1707" cb:place="inline">悟無生有二。或於此土。理一心成。
<lb ed="X" n="0716c18"/><lb ed="R033" n="0554b09"/>卽悟無生。或往生之後。見佛聞法。乃悟無生。</p>
<lb ed="X" n="0716c19"/><lb ed="R033" n="0554b10"/><p xml:id="pX22p0716c1901">徑中之徑者。念佛。<anchor xml:id="nkr_note_add_0716c1901" n="0716c1901"/><anchor xml:id="beg0716c1901" n="0716c1901"/>已<anchor xml:id="end0716c1901"/>是修行徑路。而持名念佛。但以
<lb ed="X" n="0716c20"/><lb ed="R033" n="0554b11"/>四字洪名。直登不退。事不繁。而功極大。故爲徑中之
<lb ed="X" n="0716c21"/><lb ed="R033" n="0554b12"/>徑。</p>
<lb ed="X" n="0716c22"/><lb ed="R033" n="0554b13"/><p xml:id="pX22p0716c2201">註。</p><p xml:id="pX22p0716c2202" cb:place="inline">念入無念者。念體本空。因妄故有。今以妄息妄。
<lb ed="X" n="0716c23"/><lb ed="R033" n="0554b14"/>如以毒攻毒。病愈體平。妄窮眞露故。</p><p xml:id="pX22p0716c2315" cb:place="inline">生得無生者。
<lb ed="X" n="0716c24"/><lb ed="R033" n="0554b15"/>生無有體。以念爲體。念不空。則生不空。念空。則生空
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0717a" n="0717a"/>
<lb ed="X" n="0717a01"/><lb ed="R033" n="0554b16"/>故。</p>
<lb ed="X" n="0717a02"/><lb ed="R033" n="0554b17"/><p xml:id="pX22p0717a0201">章。</p><p xml:id="pX22p0717a0202" cb:place="inline">爲作津梁者。津濟度處。梁橋也。以一句彌陀。運
<lb ed="X" n="0717a03"/><lb ed="R033" n="0554b18"/>此岸衆生。置於彼岸。是爲作津梁也。</p><p xml:id="pX22p0717a0315" cb:place="inline">佛成道下。雖
<lb ed="X" n="0717a04"/><lb ed="R033" n="0555a01"/>文有三轉說大悲有三。而正意重在末法。觀題中末
<lb ed="X" n="0717a05"/><lb ed="R033" n="0555a02"/>法二字可知。</p>
<lb ed="X" n="0717a06"/><lb ed="R033" n="0555a03"/><p xml:id="pX22p0717a0601">註。</p><p xml:id="pX22p0717a0602" cb:place="inline">二萬歲時卽入劫濁者。以二萬歲前煩惱輕微
<lb ed="X" n="0717a07"/><lb ed="R033" n="0555a04"/>邪見薄少。人天衆盛。三惡道稀。壽命久長。時猶未濁
<lb ed="X" n="0717a08"/><lb ed="R033" n="0555a05"/>故。</p><p xml:id="pX22p0717a0802" cb:place="inline">釋迦出時人壽百歲者。於住劫中。今當第九轆
<lb ed="X" n="0717a09"/><lb ed="R033" n="0555a06"/>轤小劫。有四佛出。劫初八萬歲。減至六萬歲。拘留孫
<lb ed="X" n="0717a10"/><lb ed="R033" n="0555a07"/>佛出。減至四萬歲。拘那含佛出。減至二萬歲。迦葉佛
<lb ed="X" n="0717a11"/><lb ed="R033" n="0555a08"/>出。減至百歲。釋迦佛出。減至三十歲。小三災卽起。至
<lb ed="X" n="0717a12"/><lb ed="R033" n="0555a09"/>於十歲。減之極也。又過百年增一歲。增至八萬四千
<lb ed="X" n="0717a13"/><lb ed="R033" n="0555a10"/>歲。金輪王出世。增之極也。過是以後。第十小劫。又過
<lb ed="X" n="0717a14"/><lb ed="R033" n="0555a11"/>百年減一歲。減至八萬歲時。彌勒下生。此後復有九
<lb ed="X" n="0717a15"/><lb ed="R033" n="0555a12"/>百九十五佛。相繼而出。盡二十小劫滿。大三災起。壞
<lb ed="X" n="0717a16"/><lb ed="R033" n="0555a13"/>世界也。</p>
<lb ed="X" n="0717a17"/><lb ed="R033" n="0555a14"/><p xml:id="pX22p0717a1701">經道滅盡者。始自首楞嚴經。般舟三昧經。終至十二
<lb ed="X" n="0717a18"/><lb ed="R033" n="0555a15"/>分敎。悉皆滅盡。獨留阿彌陀經。住世百年。最後方滅
<lb ed="X" n="0717a19"/><lb ed="R033" n="0555a16"/>也。</p><p xml:id="pX22p0717a1902" cb:place="inline">法滅時袈裟自然變白。藏經自然無字。十六羅
<lb ed="X" n="0717a20"/><lb ed="R033" n="0555a17"/>漢。盡收世間一切經法。貯於銅塔。遶塔經行。歎言。釋
<lb ed="X" n="0717a21"/><lb ed="R033" n="0555a18"/>迦法滅。然後此塔。沈至金剛際。則世界法滅也。</p><p xml:id="pX22p0717a2119" cb:place="inline">滔
<lb ed="X" n="0717a22"/><lb ed="R033" n="0555b01"/>天之際。大夜方沈者。喩衆生煩惱日深。無明日厚。古
<lb ed="X" n="0717a23"/><lb ed="R033" n="0555b02"/>云癡雲靉靆性天昏。識火交煎心鼎沸。是也。</p>
<lb ed="X" n="0717a24"/><lb ed="R033" n="0555b03"/><p xml:id="pX22p0717a2401">章。</p><p xml:id="pX22p0717a2402" cb:place="inline">入道多門者。如楞嚴。二十五人。各說圓通方便。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0717b" n="0717b"/>
<lb ed="X" n="0717b01"/><lb ed="R033" n="0555b04"/>淨名。三十二士。共談不二法門等。</p>
<lb ed="X" n="0717b02"/><lb ed="R033" n="0555b05"/><p xml:id="pX22p0717b0201">不値佛世。謂釋迦<anchor xml:id="nkr_note_add_0717b0201" n="0717b0201"/><anchor xml:id="beg0717b0201" n="0717b0201"/>已<anchor xml:id="end0717b0201"/>過。慈氏未來。得常見佛有三義。
<lb ed="X" n="0717b03"/><lb ed="R033" n="0555b06"/>一臨終之際。佛來接引。二<anchor xml:id="nkr_note_add_0717b0301" n="0717b0301"/><anchor xml:id="beg0717b0301" n="0717b0301"/>已<anchor xml:id="end0717b0301"/>生之後。常見彌陀。三禪
<lb ed="X" n="0717b04"/><lb ed="R033" n="0555b07"/>觀之中。得覩聖相。</p>
<lb ed="X" n="0717b05"/><lb ed="R033" n="0555b08"/><p xml:id="pX22p0717b0501">不斷惑方便者。如小乘必斷盡見思。方出三界。大乘
<lb ed="X" n="0717b06"/><lb ed="R033" n="0555b09"/>人直至命根斷盡。業識枯乾。始出生死。故云毫釐繫
<lb ed="X" n="0717b07"/><lb ed="R033" n="0555b10"/>念。三途業因。瞥爾情生。萬劫羈鎖。今此念佛。但能伏
<lb ed="X" n="0717b08"/><lb ed="R033" n="0555b11"/>妄。卽得往生故。</p>
<lb ed="X" n="0717b09"/><lb ed="R033" n="0555b12"/><p xml:id="pX22p0717b0901">不修餘行方便者。如布施。必須三輪空寂。持戒。則不
<lb ed="X" n="0717b10"/><lb ed="R033" n="0555b13"/>缺不破。乃至隨定具足。方曰波羅蜜。誠非易修也。今
<lb ed="X" n="0717b11"/><lb ed="R033" n="0555b14"/>茲念佛。不出一心。萬行具足故。</p>
<lb ed="X" n="0717b12"/><lb ed="R033" n="0555b15"/><p xml:id="pX22p0717b1201">得疾解脫方便者。依餘法修。千生煉性。百劫調心。方
<lb ed="X" n="0717b13"/><lb ed="R033" n="0555b16"/>得解脫。禪門雖云一生了道。亦乃多劫熏修。如永嘉
<lb ed="X" n="0717b14"/><lb ed="R033" n="0555b17"/>云。吾早曾經多劫修。不是等閒<anchor xml:id="nkr_note_orig_0717001" n="0717001"/>生誑惑。是也。今茲念
<lb ed="X" n="0717b15"/><lb ed="R033" n="0555b18"/>佛。但稱念彌陀。疾登彼岸故。</p>
<lb ed="X" n="0717b16"/><lb ed="R033" n="0556a01"/><p xml:id="pX22p0717b1601">註。</p><p xml:id="pX22p0717b1602" cb:place="inline">法門者。軌生物解曰法。聖智通游曰門。</p><p xml:id="pX22p0717b1617" cb:place="inline">道體
<lb ed="X" n="0717b17"/><lb ed="R033" n="0556a02"/>幽<g ref="#CB16199">𢆯</g>者。道無形相。無方所。不可湊泊。無容擬議。論語
<lb ed="X" n="0717b18"/><lb ed="R033" n="0556a03"/>云。仰之彌高。鑽之彌堅。瞻之在前。忽焉在後。是也。</p>
<lb ed="X" n="0717b19"/><lb ed="R033" n="0556a04"/><p xml:id="pX22p0717b1901">從門始入者。楞嚴云。忽蒙天王賜與華屋。要因門入。
<lb ed="X" n="0717b20"/><lb ed="R033" n="0556a05"/>論語云。不得其門而入。不見宗廟之美。百官之富。</p>
<lb ed="X" n="0717b21"/><lb ed="R033" n="0556a06"/><p xml:id="pX22p0717b2101">權巧接引令得入門者。此門徧一切處。頭頭可入。法
<lb ed="X" n="0717b22"/><lb ed="R033" n="0556a07"/>法堪歸。古云。處處綠楊堪繫馬。家家有路透長安。其
<lb ed="X" n="0717b23"/><lb ed="R033" n="0556a08"/>如衆生不知。處處逢渠。頭頭錯過也。</p><p xml:id="pX22p0717b2315" cb:place="inline">崎嶇難行者。
<lb ed="X" n="0717b24"/><lb ed="R033" n="0556a09"/>如前浩博難持。幽深罔措等。</p><p xml:id="pX22p0717b2412" cb:place="inline">紆迴難到者。如僧祇
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0717c" n="0717c"/>
<lb ed="X" n="0717c01"/><lb ed="R033" n="0556a10"/>積行。曠劫勤修等。</p><p xml:id="pX22p0717c0108" cb:place="inline">韋提徧觀願生極樂者。世尊從
<lb ed="X" n="0717c02"/><lb ed="R033" n="0556a11"/>頂放光。照十方界。復收寶光。結爲金臺。其中普現十
<lb ed="X" n="0717c03"/><lb ed="R033" n="0556a12"/>方佛土。令韋提徧觀。韋提獨願生於極樂也。</p>
<lb ed="X" n="0717c04"/><lb ed="R033" n="0556a13"/><p xml:id="pX22p0717c0401">眞如三昧。有正觀。有方便。正觀。卽法界一相。一切諸
<lb ed="X" n="0717c05"/><lb ed="R033" n="0556a14"/>法。平等無二。方便者。謂推求五陰色之與心。終不可
<lb ed="X" n="0717c06"/><lb ed="R033" n="0556a15"/>得。若能觀察知心無念。卽得隨順入眞如門故。</p><p xml:id="pX22p0717c0619" cb:place="inline">二
<lb ed="X" n="0717c07"/><lb ed="R033" n="0556a16"/>門止觀者。止。謂止一切境界相。有離境。除心。二法。觀。
<lb ed="X" n="0717c08"/><lb ed="R033" n="0556a17"/>謂分別因緣生滅相。有法相。大悲。大願。精進。四行。</p>
<lb ed="X" n="0717c09"/><lb ed="R033" n="0556a18"/><p xml:id="pX22p0717c0901">是法。指修行五門。謂一施。二戒。三忍。四精進。五止觀
<lb ed="X" n="0717c10"/><lb ed="R033" n="0556b01"/>也。</p><p xml:id="pX22p0717c1002" cb:place="inline">初學是法者。指不定聚衆生。修信未滿者。</p><p xml:id="pX22p0717c1018" cb:place="inline">其
<lb ed="X" n="0717c11"/><lb ed="R033" n="0556b02"/>心怯弱。是內心旣劣。娑婆不常値佛。是外缺勝緣。故
<lb ed="X" n="0717c12"/><lb ed="R033" n="0556b03"/>信行難成。將欲退也。</p><p xml:id="pX22p0717c1209" cb:place="inline">信心有四種。一者信根本。所
<lb ed="X" n="0717c13"/><lb ed="R033" n="0556b04"/>謂樂念眞如法故。二者信佛有無量功德。常念親近
<lb ed="X" n="0717c14"/><lb ed="R033" n="0556b05"/>供養恭敬。發起善根。願求一切智故。三者信法有大
<lb ed="X" n="0717c15"/><lb ed="R033" n="0556b06"/>利益。常念修行諸波羅蜜故。四者信僧能正修行。自
<lb ed="X" n="0717c16"/><lb ed="R033" n="0556b07"/>利利他。常樂親近諸菩薩衆。求學如實行故。</p><p xml:id="pX22p0717c1618" cb:place="inline">就者。
<lb ed="X" n="0717c17"/><lb ed="R033" n="0556b08"/>成就。卽信成就發心也。論云。信成就發心者。發何等
<lb ed="X" n="0717c18"/><lb ed="R033" n="0556b09"/>心。略說三種。一者直心。正念眞如法故。二者深心。樂
<lb ed="X" n="0717c19"/><lb ed="R033" n="0556b10"/>習一切諸善行故。三者大悲心。欲拔一切衆生苦故。</p>
<lb ed="X" n="0717c20"/><lb ed="R033" n="0556b11"/><p xml:id="pX22p0717c2001">難者。謂修行信心。經一萬劫。方得成就故。</p><p xml:id="pX22p0717c2017" cb:place="inline">終無
<lb ed="X" n="0717c21"/><lb ed="R033" n="0556b12"/>有退。約有三種。一如蓮花未開時。信行未滿。未名不
<lb ed="X" n="0717c22"/><lb ed="R033" n="0556b13"/>退。但以處無退緣。故稱不退。二信位滿足以去。華開
<lb ed="X" n="0717c23"/><lb ed="R033" n="0556b14"/>見佛。入十住位。得少分見法身。住正定位也。三者三
<lb ed="X" n="0717c24"/><lb ed="R033" n="0556b15"/>賢位滿。入初地以去。證徧滿法身。生無邊佛土。如佛
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0718a" n="0718a"/>
<lb ed="X" n="0718a01"/><lb ed="R033" n="0556b16"/>記龍樹等。住初地。生淨土也。</p><p xml:id="pX22p0718a0112" cb:place="inline">此經則七日二句。是
<lb ed="X" n="0718a02"/><lb ed="R033" n="0556b17"/>引本經爲證。而四段文中皆引本經爲證者。明分此
<lb ed="X" n="0718a03"/><lb ed="R033" n="0556b18"/>四種。非臆見也。</p>
<lb ed="X" n="0718a04"/><lb ed="R033" n="0557a01"/><p xml:id="pX22p0718a0401">直至惑盡始得出離者。思惑不盡。不出三界。塵沙不
<lb ed="X" n="0718a05"/><lb ed="R033" n="0557a02"/>盡。不出二乘界。無明不盡。不出菩薩界。</p><p xml:id="pX22p0718a0516" cb:place="inline">帶惑往生
<lb ed="X" n="0718a06"/><lb ed="R033" n="0557a03"/>者。觀經上上品生者。斷無明惑。中上品生者。斷見思
<lb ed="X" n="0718a07"/><lb ed="R033" n="0557a04"/>惑。乃至中下品生者。始斷見惑。若下輩三品。則全未
<lb ed="X" n="0718a08"/><lb ed="R033" n="0557a05"/>斷惑。但稍能伏妄。成就淨身。卽生彼國。故云帶惑往
<lb ed="X" n="0718a09"/><lb ed="R033" n="0557a06"/>生也。</p>
<lb ed="X" n="0718a10"/><lb ed="R033" n="0557a07"/><p xml:id="pX22p0718a1001">六度萬行。有大小乘事理不同。而理中。又復深淺。如
<lb ed="X" n="0718a11"/><lb ed="R033" n="0557a08"/>天台四敎所明。</p><p xml:id="pX22p0718a1107" cb:place="inline">不出一心萬行具足者。此一心亦
<lb ed="X" n="0718a12"/><lb ed="R033" n="0557a09"/>分事理。若理一心具足萬行。自不必說。卽事一心。雖
<lb ed="X" n="0718a13"/><lb ed="R033" n="0557a10"/>未入理。而於藏敎事六度。事萬行。亦可云具足也。</p>
<lb ed="X" n="0718a14"/><lb ed="R033" n="0557a11"/><p xml:id="pX22p0718a1401">智論中罪卽是障。以罪能障道。故復云障也。此念佛
<lb ed="X" n="0718a15"/><lb ed="R033" n="0557a12"/>乃得滅者。彼佛有不思議威神力故。不思議大願力
<lb ed="X" n="0718a16"/><lb ed="R033" n="0557a13"/>故。故此念阿彌陀。卽大般若。如人從地倒。還從地起
<lb ed="X" n="0718a17"/><lb ed="R033" n="0557a14"/>也。此疾得解脫之一證。</p><p xml:id="pX22p0718a1710" cb:place="inline">十住斷結經中。死此生彼。
<lb ed="X" n="0718a18"/><lb ed="R033" n="0557a15"/>皆因欲故。西方無欲。故頓超生死。此疾得解脫之二
<lb ed="X" n="0718a19"/><lb ed="R033" n="0557a16"/>證。</p><p xml:id="pX22p0718a1902" cb:place="inline">起精進力聽此法門者。聽法有三。耳聽。心聽。及
<lb ed="X" n="0718a20"/><lb ed="R033" n="0557a17"/>於神聽。下士耳聽。如風過耳。中士心聽。頗能解義。上
<lb ed="X" n="0718a21"/><lb ed="R033" n="0557a18"/>士神聽。深悟實相。今言精進聽法。是不以緣心聽法。
<lb ed="X" n="0718a22"/><lb ed="R033" n="0557b01"/>以神聽也。</p><p xml:id="pX22p0718a2205" cb:place="inline">蟻山風水者。蓮宗寶鑑云。餘門學道。如
<lb ed="X" n="0718a23"/><lb ed="R033" n="0557b02"/>蟻子上於高山。念佛往生。似風帆揚於順水。</p>
<lb ed="X" n="0718a24"/><lb ed="R033" n="0557b03"/><p xml:id="pX22p0718a2401">章。</p><p xml:id="pX22p0718a2402" cb:place="inline">激揚生死凡夫者。生而死。死而生。萬劫千生。無
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0718b" n="0718b"/>
<lb ed="X" n="0718b01"/><lb ed="R033" n="0557b04"/>有窮<anchor xml:id="nkr_note_add_0718b0101" n="0718b0101"/><anchor xml:id="beg0718b0101" n="0718b0101"/>已<anchor xml:id="end0718b0101"/>。故名生死凡夫。激者。激勵。令人起厭。揚者。鼓
<lb ed="X" n="0718b02"/><lb ed="R033" n="0557b05"/>揚。令人起忻。</p><p xml:id="pX22p0718b0206" cb:place="inline">沈迷自性者。迷者。昏迷。沈者。迷之極
<lb ed="X" n="0718b03"/><lb ed="R033" n="0557b06"/>也。自性。卽註中平等法門。由最初一念無明。生起六
<lb ed="X" n="0718b04"/><lb ed="R033" n="0557b07"/>麤三細。遂性心失眞。顚倒行事。輪迴是中。自取流轉
<lb ed="X" n="0718b05"/><lb ed="R033" n="0557b08"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0718b06"/><lb ed="R033" n="0557b09"/><p xml:id="pX22p0718b0601">示苦樂兩土者。謂樂<g ref="#CB15131">邦</g>之與苦域。金寶之與泥沙。胎
<lb ed="X" n="0718b07"/><lb ed="R033" n="0557b10"/>獄之望華池。棘林之比瓊樹。誠由心分垢淨。見兩土
<lb ed="X" n="0718b08"/><lb ed="R033" n="0557b11"/>之升沈也。</p><p xml:id="pX22p0718b0805" cb:place="inline">開折攝二門者。衆生耽戀娑婆。佛則極
<lb ed="X" n="0718b09"/><lb ed="R033" n="0557b12"/>言娑婆之苦以折伏之。衆生罔知淨土。佛則極言淨
<lb ed="X" n="0718b10"/><lb ed="R033" n="0557b13"/>土之樂以攝受之。是於念佛一法。具折攝二門也。</p>
<lb ed="X" n="0718b11"/><lb ed="R033" n="0557b14"/><p xml:id="pX22p0718b1101">勝心。謂勇猛心。精進心。淨業所以不得成就皆由悠
<lb ed="X" n="0718b12"/><lb ed="R033" n="0557b15"/>悠揚揚。心不猛利耳。果能一日用力。發大勇猛。發大
<lb ed="X" n="0718b13"/><lb ed="R033" n="0557b16"/>精進。工夫無不成就。故云勝心旣發。淨業斯成。</p>
<lb ed="X" n="0718b14"/><lb ed="R033" n="0557b17"/><p xml:id="pX22p0718b1401">註。</p><p xml:id="pX22p0718b1402" cb:place="inline">迷心逐境者。不知心之本空。從始洎終。念念生
<lb ed="X" n="0718b15"/><lb ed="R033" n="0557b18"/>滅。是謂迷心。不識境之本寂。隨逐六塵。對境造業。是
<lb ed="X" n="0718b16"/><lb ed="R033" n="0558a01"/>謂逐境。</p><p xml:id="pX22p0718b1604" cb:place="inline">田蛙井鮒者。莊子云。田蛙不可語於海者。
<lb ed="X" n="0718b17"/><lb ed="R033" n="0558a02"/>拘於<g ref="#CB11237">𭏟</g>也。易經井卦爻辭云。井谷射鮒。</p><p xml:id="pX22p0718b1716" cb:place="inline">於事何濟
<lb ed="X" n="0718b18"/><lb ed="R033" n="0558a03"/>者。謂若是大鵬金翅。搏風九萬。水激三千者。可責以
<lb ed="X" n="0718b19"/><lb ed="R033" n="0558a04"/>沖霄。田蛙井鮒。責之何益。若是上根利智。心遊域外。
<lb ed="X" n="0718b20"/><lb ed="R033" n="0558a05"/>足蹈大方者。可敎直悟自心。生死凡夫。敎之何用。</p>
<lb ed="X" n="0718b21"/><lb ed="R033" n="0558a06"/><p xml:id="pX22p0718b2101">得無生忍者。無生。指法性而言。無少法生。無少法滅。
<lb ed="X" n="0718b22"/><lb ed="R033" n="0558a07"/>故曰無生。忍者。指始覺智言。以始覺智。契法性理。心
<lb ed="X" n="0718b23"/><lb ed="R033" n="0558a08"/>中了了。吐露不出。如忍事人。非懷非出。名無生忍也。</p>
<lb ed="X" n="0718b24"/><lb ed="R033" n="0558a09"/><p xml:id="pX22p0718b2401">章。</p><p xml:id="pX22p0718b2402" cb:place="inline">二乘執空者。二乘人單修正觀者。但念空無相
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0718c" n="0718c"/>
<lb ed="X" n="0718c01"/><lb ed="R033" n="0558a10"/>無作。兼修助觀者。多由四空以入滅盡。故皆執空。又
<lb ed="X" n="0718c02"/><lb ed="R033" n="0558a11"/>復聲聞人。多於四諦中。居滅<anchor xml:id="nkr_note_add_0718c0201" n="0718c0201"/><anchor xml:id="beg0718c0201" n="0718c0201"/>已<anchor xml:id="end0718c0201"/>休。更不前進。成纏空
<lb ed="X" n="0718c03"/><lb ed="R033" n="0558a12"/>種。緣覺人多於覺明中。卽立涅槃。而不前進。生不化
<lb ed="X" n="0718c04"/><lb ed="R033" n="0558a13"/>種。故多執空不修淨土者。自謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0718c0401" n="0718c0401"/><anchor xml:id="beg0718c0401" n="0718c0401"/>已<anchor xml:id="end0718c0401"/>得涅槃故。又復厭
<lb ed="X" n="0718c05"/><lb ed="R033" n="0558a14"/>離有爲故。</p>
<lb ed="X" n="0718c06"/><lb ed="R033" n="0558a15"/><p xml:id="pX22p0718c0601">乍得我空者。空有四種。一人空。二法空。三空空。四空
<lb ed="X" n="0718c07"/><lb ed="R033" n="0558a16"/>空亦空。今但初得人空也。</p><p xml:id="pX22p0718c0711" cb:place="inline">卽生耽滯者。謂沈空滯
<lb ed="X" n="0718c08"/><lb ed="R033" n="0558a17"/>寂。墮無爲坑。飮三昧酒也。</p>
<lb ed="X" n="0718c09"/><lb ed="R033" n="0558a18"/><p xml:id="pX22p0718c0901">淨佛國土敎化衆生者淨名經云。菩薩取於淨國。皆
<lb ed="X" n="0718c10"/><lb ed="R033" n="0558b01"/>爲饒益諸衆生故。寶積。當知直心是菩薩淨土。菩薩
<lb ed="X" n="0718c11"/><lb ed="R033" n="0558b02"/>成佛時。不諂衆生來生其國。深心是菩薩淨土。菩薩
<lb ed="X" n="0718c12"/><lb ed="R033" n="0558b03"/>成佛時。具足功德衆生來生其國。乃至六度萬行等。</p>
<lb ed="X" n="0718c13"/><lb ed="R033" n="0558b04"/><p xml:id="pX22p0718c1301">心不喜樂者。向由著有。故受輪迴。今得人空。輪迴
<lb ed="X" n="0718c14"/><lb ed="R033" n="0558b05"/>乍息。味著偏空涅槃之樂。聞說菩薩廣行萬行。淨土
<lb ed="X" n="0718c15"/><lb ed="R033" n="0558b06"/>化生。自然不生一念好樂之心也。</p>
<lb ed="X" n="0718c16"/><lb ed="R033" n="0558b07"/><p xml:id="pX22p0718c1601">註。</p><p xml:id="pX22p0718c1602" cb:place="inline">但悟蘊中無我不知蘊亦是空者。空有二。一我
<lb ed="X" n="0718c17"/><lb ed="R033" n="0558b08"/>空。謂無我。人。衆生。壽者。此是二乘所證。二法空。謂無
<lb ed="X" n="0718c18"/><lb ed="R033" n="0558b09"/>色受想行識。此是菩薩所證。今文蘊中無我。是我空
<lb ed="X" n="0718c19"/><lb ed="R033" n="0558b10"/>也。蘊亦是空。是法空也。小乘觀身不淨。觀受是苦。觀
<lb ed="X" n="0718c20"/><lb ed="R033" n="0558b11"/>心無常。觀法無我。故悟蘊中無我。若照見五蘊皆空。
<lb ed="X" n="0718c21"/><lb ed="R033" n="0558b12"/>則是大菩薩境界。故彼不知。</p><p xml:id="pX22p0718c2112" cb:place="inline">亦是空者。以五陰法。
<lb ed="X" n="0718c22"/><lb ed="R033" n="0558b13"/>自性不生。則無有滅。本來涅槃故。</p><p xml:id="pX22p0718c2214" cb:place="inline">如諸下。引華嚴
<lb ed="X" n="0718c23"/><lb ed="R033" n="0558b14"/>爲證。</p>
<lb ed="X" n="0718c24"/><lb ed="R033" n="0558b15"/><p xml:id="pX22p0718c2401">古謂下。引古語爲證。</p><p xml:id="pX22p0718c2409" cb:place="inline">無他佛之說者。小乘但知有
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0719a" n="0719a"/>
<lb ed="X" n="0719a01"/><lb ed="R033" n="0558b16"/>釋迦。不知十方諸佛。此句影略大敎。有他方諸佛。</p>
<lb ed="X" n="0719a02"/><lb ed="R033" n="0558b17"/><p xml:id="pX22p0719a0201">有刹海之談者。如<name role="" type="person">華藏世界</name>品。有十不可說佛刹微
<lb ed="X" n="0719a03"/><lb ed="R033" n="0558b18"/>塵數世界種。一一世界種。有二十重無盡世界。此句
<lb ed="X" n="0719a04"/><lb ed="R033" n="0559a01"/>影略小乘。唯知有娑婆。</p>
<lb ed="X" n="0719a05"/><lb ed="R033" n="0559a02"/><p xml:id="pX22p0719a0501">諸佛菩薩。具三緣悲。四種智。涅槃五行。無作四宏。故
<lb ed="X" n="0719a06"/><lb ed="R033" n="0559a03"/>爲廣大無盡。</p><p xml:id="pX22p0719a0606" cb:place="inline">心卽境。故不礙境。境卽心。故不礙心。</p>
<lb ed="X" n="0719a07"/><lb ed="R033" n="0559a04"/><p xml:id="pX22p0719a0701">楞嚴云。見與見緣。幷所想相。如虗空花。本無所有。
<lb ed="X" n="0719a08"/><lb ed="R033" n="0559a05"/>故云本性自空。一切諸法。不出色心二種。今衆生。是
<lb ed="X" n="0719a09"/><lb ed="R033" n="0559a06"/>色法。度生。是心法。旣一切自空。豈非終日度生。終日
<lb ed="X" n="0719a10"/><lb ed="R033" n="0559a07"/>無度。</p><p xml:id="pX22p0719a1003" cb:place="inline">乃知二字。直貫至終日無度。中有兩節。諸佛
<lb ed="X" n="0719a11"/><lb ed="R033" n="0559a08"/>菩薩四句。應上文淨土化生。心不喜樂。心不礙境六
<lb ed="X" n="0719a12"/><lb ed="R033" n="0559a09"/>句。應上文執境爲有。唯欲避境趨寂。大率小乘病根。
<lb ed="X" n="0719a13"/><lb ed="R033" n="0559a10"/>只在但悟蘊中無我。不知蘊亦是空兩句。以但悟蘊
<lb ed="X" n="0719a14"/><lb ed="R033" n="0559a11"/>中無我。故唯知所證爲極。不復知有大乘妙用。聞淨
<lb ed="X" n="0719a15"/><lb ed="R033" n="0559a12"/>土化生。自心不喜樂也。今日回心。乃知大乘妙用。如
<lb ed="X" n="0719a16"/><lb ed="R033" n="0559a13"/>是廣大。如是無盡爾。以不知蘊亦是空。故不知一切
<lb ed="X" n="0719a17"/><lb ed="R033" n="0559a14"/>浮塵幻化。當處出生。隨處滅盡。遂執境爲有。唯欲避
<lb ed="X" n="0719a18"/><lb ed="R033" n="0559a15"/>境趨寂也。今日回心。乃知本不相礙。當體全空。度而
<lb ed="X" n="0719a19"/><lb ed="R033" n="0559a16"/>無度耳。</p>
<lb ed="X" n="0719a20"/><lb ed="R033" n="0559a17"/><p xml:id="pX22p0719a2001">章。</p><p xml:id="pX22p0719a2002" cb:place="inline">初心菩薩有四敎不同。藏通兩敎菩薩。乃至別
<lb ed="X" n="0719a21"/><lb ed="R033" n="0559a18"/>敎初地以前。圓敎初住以前皆是。何以故。觀經上上
<lb ed="X" n="0719a22"/><lb ed="R033" n="0559b01"/>品方登初地。此初地者。圓初住也。則此初心菩薩。是
<lb ed="X" n="0719a23"/><lb ed="R033" n="0559b02"/>別圓地住以前皆是自可想見。又復起信論。十信位
<lb ed="X" n="0719a24"/><lb ed="R033" n="0559b03"/>人。懼信心難就。當求生淨土。及信心成就。而爲信成
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0719b" n="0719b"/>
<lb ed="X" n="0719b01"/><lb ed="R033" n="0559b04"/>發心。乃是三心圓發。正是圓敎初住。則此初心菩薩。
<lb ed="X" n="0719b02"/><lb ed="R033" n="0559b05"/>是別圓地住以前皆是。更可想見。別圓旣如此。藏通
<lb ed="X" n="0719b03"/><lb ed="R033" n="0559b06"/>益可知。</p><p xml:id="pX22p0719b0304" cb:place="inline">大心雖建者。初發心菩薩。上求佛果。下化
<lb ed="X" n="0719b04"/><lb ed="R033" n="0559b07"/>衆生。不同二乘。不求佛道。不敎衆生故。</p><p xml:id="pX22p0719b0416" cb:place="inline">勝忍未成
<lb ed="X" n="0719b05"/><lb ed="R033" n="0559b08"/>者。勝忍。無生法忍也。初心菩薩。煩惱未除。無明未破。
<lb ed="X" n="0719b06"/><lb ed="R033" n="0559b09"/>未證無生理故。</p>
<lb ed="X" n="0719b07"/><lb ed="R033" n="0559b10"/><p xml:id="pX22p0719b0701">正定聚。指<name role="" type="person">極樂世界</name>說。以彼土人。皆有定力。不退轉
<lb ed="X" n="0719b08"/><lb ed="R033" n="0559b11"/>故。若論斷惑。則信成就發心者。方名入正定聚。彼土
<lb ed="X" n="0719b09"/><lb ed="R033" n="0559b12"/>唯上品上生者是也。</p><p xml:id="pX22p0719b0909" cb:place="inline">忍證無生句。是倒語法。以法
<lb ed="X" n="0719b10"/><lb ed="R033" n="0559b13"/>忍有三種。一者音響忍。二者柔順忍。三者無生忍。今
<lb ed="X" n="0719b11"/><lb ed="R033" n="0559b14"/>謂所證之忍。乃是無生也。</p>
<lb ed="X" n="0719b12"/><lb ed="R033" n="0559b15"/><p xml:id="pX22p0719b1201">且夫六心下。謂若不求生淨土。便欲苦海度生。則有
<lb ed="X" n="0719b13"/><lb ed="R033" n="0559b16"/>舍利等之覆轍可鑑也。</p><p xml:id="pX22p0719b1310" cb:place="inline">自足者。初心菩薩。必各有
<lb ed="X" n="0719b14"/><lb ed="R033" n="0559b17"/>所得。往往就所得處。自生滿足。卽如圓人十信滿心。
<lb ed="X" n="0719b15"/><lb ed="R033" n="0559b18"/>尙有頂墮之病。是知自足兩字是初心病根。故此特
<lb ed="X" n="0719b16"/><lb ed="R033" n="0560a01"/>爲指出。</p>
<lb ed="X" n="0719b17"/><lb ed="R033" n="0560a02"/><p xml:id="pX22p0719b1701">註。</p><p xml:id="pX22p0719b1702" cb:place="inline">註中三引智論文字。自具縛凡夫<note place="inline">至</note>由此墮落
<lb ed="X" n="0719b18"/><lb ed="R033" n="0560a03"/>爲第一段。是總證勉進全文之意。自又喩二人救溺
<lb ed="X" n="0719b19"/><lb ed="R033" n="0560a04"/><note place="inline">至</note>如得船者爲第二段。是別證正文乘大願船二句。
<lb ed="X" n="0719b20"/><lb ed="R033" n="0560a05"/>自又云譬如嬰兒<note place="inline">至</note>救度衆生爲第三段。是別證正
<lb ed="X" n="0719b21"/><lb ed="R033" n="0560a06"/>文弱羽纏枝二句。</p>
<lb ed="X" n="0719b22"/><lb ed="R033" n="0560a07"/><p xml:id="pX22p0719b2201">具縛縛字。是內爲煩惱所縛。聲色所縛縛字。是外爲
<lb ed="X" n="0719b23"/><lb ed="R033" n="0560a08"/>六塵所縛。</p><p xml:id="pX22p0719b2305" cb:place="inline">未得忍力聲色所縛者。得忍菩薩。視色
<lb ed="X" n="0719b24"/><lb ed="R033" n="0560a09"/>如盲。聞聲如聾。所謂百花叢裏過。一物不沾裳。龐公
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0719c" n="0719c"/>
<lb ed="X" n="0719c01"/><lb ed="R033" n="0560a10"/>云。但自無心於萬物。何妨萬物常圍繞。鐵牛不怕師
<lb ed="X" n="0719c02"/><lb ed="R033" n="0560a11"/>子吼。恰似木人看花鳥。今不然也。</p>
<lb ed="X" n="0719c03"/><lb ed="R033" n="0560a12"/><p xml:id="pX22p0719c0301">凡夫無力下。當雙合二喩。謂若離彌陀。或墮三途坑
<lb ed="X" n="0719c04"/><lb ed="R033" n="0560a13"/>井。或渴法乳而亡。又若近彌陀。依淨土之樹枝。成無
<lb ed="X" n="0719c05"/><lb ed="R033" n="0560a14"/>生之翅翮。方能飛三界之空。自在無礙也。</p>
<lb ed="X" n="0719c06"/><lb ed="R033" n="0560a15"/><p xml:id="pX22p0719c0601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0719c0601" n="0719c0601"/><anchor xml:id="beg0719c0601" n="0719c0601"/>已<anchor xml:id="end0719c0601"/>證六住者。別敎七住。方名不退。今止證第六。故尙
<lb ed="X" n="0719c07"/><lb ed="R033" n="0560a16"/>有退緣。</p><p xml:id="pX22p0719c0704" cb:place="inline">因逢乞眼者。身子因中發大乘心。因天帝
<lb ed="X" n="0719c08"/><lb ed="R033" n="0560a17"/>化作婆羅門。爲之乞眼。身子與之。婆羅門卽棄地踐
<lb ed="X" n="0719c09"/><lb ed="R033" n="0560a18"/>踏。由是退失大心。</p>
<lb ed="X" n="0719c10"/><lb ed="R033" n="0560b01"/><p xml:id="pX22p0719c1001">覩相獲益者。華嚴云。大威光太子。覩波羅蜜善眼如
<lb ed="X" n="0719c11"/><lb ed="R033" n="0560b02"/>來成正覺。獲十種益。首自念佛三昧。名無邊海藏門。
<lb ed="X" n="0719c12"/><lb ed="R033" n="0560b03"/>終至得智光明。名一切佛法淸淨藏。以世人觀德人
<lb ed="X" n="0719c13"/><lb ed="R033" n="0560b04"/>之容尙能意消。況見佛妙相。甯不得益也。</p>
<lb ed="X" n="0719c14"/><lb ed="R033" n="0560b05"/><p xml:id="pX22p0719c1401">良由下。是明以念佛爲父。葢有二義。一方便義。二親
<lb ed="X" n="0719c15"/><lb ed="R033" n="0560b06"/>種義。方便者。淨名云。智度菩薩母。方便以爲父。而今
<lb ed="X" n="0719c16"/><lb ed="R033" n="0560b07"/>卽以妙心緣歷名號。正是最勝方便。故爲父也。親種
<lb ed="X" n="0719c17"/><lb ed="R033" n="0560b08"/>者。親傳眞種。而今卽念彼佛。成我自佛。卽念本佛。成
<lb ed="X" n="0719c18"/><lb ed="R033" n="0560b09"/>今始佛。正是親傳眞種。故爲父也。</p><p xml:id="pX22p0719c1814" cb:place="inline">卽眞涉事者。念
<lb ed="X" n="0719c19"/><lb ed="R033" n="0560b10"/>體本空。則念處卽眞。不妨念佛。則不礙涉事。卽眞而
<lb ed="X" n="0719c20"/><lb ed="R033" n="0560b11"/>不涉事。是理非方便。涉事而不卽眞。是有爲之法。與
<lb ed="X" n="0719c21"/><lb ed="R033" n="0560b12"/>無爲隔。亦非方便。今卽眞而復涉於事。是名方便也。
<lb ed="X" n="0719c22"/><lb ed="R033" n="0560b13"/>又復眞謂眞理。事謂念佛。卽眞涉事者。謂雖卽觀理。
<lb ed="X" n="0719c23"/><lb ed="R033" n="0560b14"/>而歷念佛事也。此於附法託事從行。三種觀中。正是
<lb ed="X" n="0719c24"/><lb ed="R033" n="0560b15"/>從行歷事觀理也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0720a" n="0720a"/>
<lb ed="X" n="0720a01"/><lb ed="R033" n="0560b16"/><p xml:id="pX22p0720a0101">能以淸淨妙行莊嚴佛土者。知空不著空。是名爲眞
<lb ed="X" n="0720a02"/><lb ed="R033" n="0560b17"/>空。淨名云。雖知諸佛國及與衆生空。而常修淨土。敎
<lb ed="X" n="0720a03"/><lb ed="R033" n="0560b18"/>化於衆生。此證七地念佛往生也。</p><p xml:id="pX22p0720a0314" cb:place="inline">了知佛法皆唯
<lb ed="X" n="0720a04"/><lb ed="R033" n="0561a01"/>心量者。悟一切法。皆自心現量也。得隨順忍者。唯心
<lb ed="X" n="0720a05"/><lb ed="R033" n="0561a02"/>妙理。隨順忍可。此三賢位。比觀相應。或入初地。則現
<lb ed="X" n="0720a06"/><lb ed="R033" n="0561a03"/>觀相應矣。龍樹初地往生者。佛云。南天竺國中。大名
<lb ed="X" n="0720a07"/><lb ed="R033" n="0561a04"/>德比丘。厥號爲龍樹。能破有無宗。世間中顯我。無上
<lb ed="X" n="0720a08"/><lb ed="R033" n="0561a05"/>大乘法。得初歡喜地。往生安樂刹。摩差末得忍往生
<lb ed="X" n="0720a09"/><lb ed="R033" n="0561a06"/>者。菩薩生地經云。時摩差末得不起法忍。五百淸信
<lb ed="X" n="0720a10"/><lb ed="R033" n="0561a07"/>士女。皆得不退轉地。壽終俱生無量壽佛國。<anchor xml:id="nkr_note_add_0720a1001" n="0720a1001"/><anchor xml:id="beg0720a1001" n="0720a1001"/>已<anchor xml:id="end0720a1001"/>上證
<lb ed="X" n="0720a11"/><lb ed="R033" n="0561a08"/>三賢初地往生也。</p><p xml:id="pX22p0720a1108" cb:place="inline">至如文殊普賢等。則等覺菩薩。
<lb ed="X" n="0720a12"/><lb ed="R033" n="0561a09"/>亦欲往生。如華嚴偈中說。</p>
<lb ed="X" n="0720a13"/><lb ed="R033" n="0561a10"/><p xml:id="pX22p0720a1301">了達自心無不化往者。論云。若觀彼佛眞如法身。常
<lb ed="X" n="0720a14"/><lb ed="R033" n="0561a11"/>勤修習。畢竟得生入正定故。</p><p xml:id="pX22p0720a1412" cb:place="inline">汝若悟心萬牛莫挽
<lb ed="X" n="0720a15"/><lb ed="R033" n="0561a12"/>者。悟心之士。知淨土唯心。生淨土者。非生淨土。生自
<lb ed="X" n="0720a16"/><lb ed="R033" n="0561a13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0720a1601" n="0720a1601"/><anchor xml:id="beg0720a1601" n="0720a1601"/>己<anchor xml:id="end0720a1601"/>心中也。</p><p xml:id="pX22p0720a1605" cb:place="inline">雖曰了明去佛尙遠者。古云。頓悟雖同
<lb ed="X" n="0720a17"/><lb ed="R033" n="0561a14"/>佛。多生習氣深。風停波尙涌。理現念猶侵。又云。識冰
<lb ed="X" n="0720a18"/><lb ed="R033" n="0561a15"/>是水。猶賴湯氣以消鎔。悟妄卽眞。尙依佛慧而熏煉
<lb ed="X" n="0720a19"/><lb ed="R033" n="0561a16"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0720a20"/><lb ed="R033" n="0561a17"/><p xml:id="pX22p0720a2001">註。</p><p xml:id="pX22p0720a2002" cb:place="inline">杜視絕聽者。淸涼云。高不可仰。積行菩薩曝腮
<lb ed="X" n="0720a21"/><lb ed="R033" n="0561a18"/>鱗於龍門。深不可窺。上德聲聞杜視聽於嘉會。今釋
<lb ed="X" n="0720a22"/><lb ed="R033" n="0561b01"/>曝腮者。如禹門三級。魚躍不過者。曝腮而還也。</p>
<lb ed="X" n="0720a23"/><lb ed="R033" n="0561b02"/><p xml:id="pX22p0720a2301">常法卽是依律定罪毋擾亂其心者。謂當直談罪性
<lb ed="X" n="0720a24"/><lb ed="R033" n="0561b03"/>本空。不在內外中間等也。</p><p xml:id="pX22p0720a2411" cb:place="inline">擬之螢光者。證道歌云。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0720b" n="0720b"/>
<lb ed="X" n="0720b01"/><lb ed="R033" n="0561b04"/>有二比丘犯淫殺。波離螢光增罪結。維摩大士頓除
<lb ed="X" n="0720b02"/><lb ed="R033" n="0561b05"/>疑。猶如赫日消霜雪。是也。</p>
<lb ed="X" n="0720b03"/><lb ed="R033" n="0561b06"/><p xml:id="pX22p0720b0301">不淨數息者。舍利弗敎弟子。一修不淨觀。一修數息
<lb ed="X" n="0720b04"/><lb ed="R033" n="0561b07"/>觀。久之。皆不成。心欲返道。往見世尊。世尊問二人在
<lb ed="X" n="0720b05"/><lb ed="R033" n="0561b08"/>家何業。修數息者曰。守墳墓。修不淨者曰。冶金器。世
<lb ed="X" n="0720b06"/><lb ed="R033" n="0561b09"/>尊乃令二人易觀修之。不久皆證道果。</p>
<lb ed="X" n="0720b07"/><lb ed="R033" n="0561b10"/><p xml:id="pX22p0720b0701">三心。卽觀經所云。一者至誠心。二者深心。三者迴向
<lb ed="X" n="0720b08"/><lb ed="R033" n="0561b11"/>發願心。圓者圓頓。無次第故。又圓融。無彼此故。又圓
<lb ed="X" n="0720b09"/><lb ed="R033" n="0561b12"/>滿。無缺少故。此是圓人。就圓融三法而發心也。當知
<lb ed="X" n="0720b10"/><lb ed="R033" n="0561b13"/>發此三心是因。是未生淨土時事。是圓十信位中事。
<lb ed="X" n="0720b11"/><lb ed="R033" n="0561b14"/>直入無生是果。是<anchor xml:id="nkr_note_add_0720b1101" n="0720b1101"/><anchor xml:id="beg0720b1101" n="0720b1101"/>已<anchor xml:id="end0720b1101"/>生淨土時事。是證圓初住時事。
<lb ed="X" n="0720b12"/><lb ed="R033" n="0561b15"/>三心圓發直入無生者。謂但能三心圓發者。生淨土
<lb ed="X" n="0720b13"/><lb ed="R033" n="0561b16"/>時卽直入無生也。</p>
<lb ed="X" n="0720b14"/><lb ed="R033" n="0561b17"/><p xml:id="pX22p0720b1401">十念舊有兩釋。一謂但至心稱念十聲。卽爲十念。一
<lb ed="X" n="0720b15"/><lb ed="R033" n="0561b18"/>謂不論句數。但盡一口氣爲一念。盡十氣爲十念。又
<lb ed="X" n="0720b16"/><lb ed="R033" n="0562a01"/>有臨終始十念者。如張善和是也。有一生行十念者。
<lb ed="X" n="0720b17"/><lb ed="R033" n="0562a02"/>如智仙法師是也。成功亦可分事理說。如但得信力
<lb ed="X" n="0720b18"/><lb ed="R033" n="0562a03"/>成就。稍能伏妄。是事成功。若根器大利。觀力成就。疾
<lb ed="X" n="0720b19"/><lb ed="R033" n="0562a04"/>能破妄。是理成功。大率卽此一行。隨其根器。隨其用
<lb ed="X" n="0720b20"/><lb ed="R033" n="0562a05"/>心。可分九品也。又當知此句是因。下句亦生彼國方
<lb ed="X" n="0720b21"/><lb ed="R033" n="0562a06"/>是果。又復當知。此等十念成功者。皆因夙世有大善
<lb ed="X" n="0720b22"/><lb ed="R033" n="0562a07"/>根。或今現生素習禪觀。故一時用力。頓斬塵勞。若根
<lb ed="X" n="0720b23"/><lb ed="R033" n="0562a08"/>器稍劣。素無質地者。不可圖此僥倖。而廢專持名號
<lb ed="X" n="0720b24"/><lb ed="R033" n="0562a09"/>也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0720c" n="0720c"/>
<lb ed="X" n="0720c01"/><lb ed="R033" n="0562a10"/><p xml:id="pX22p0720c0101">五欲三毒。無量煩惱。是鈍使。偏乘外道。一切見病。是
<lb ed="X" n="0720c02"/><lb ed="R033" n="0562a11"/>利使。但偏乘<anchor xml:id="nkr_note_add_0720c0201" n="0720c0201"/><anchor xml:id="beg0720c0201" n="0720c0201"/>已<anchor xml:id="end0720c0201"/>斷見惑者。則不名使。而亦是病。如楞
<lb ed="X" n="0720c03"/><lb ed="R033" n="0562a12"/>嚴生纏空種。與不化圓種。豈不是見病耶。</p><p xml:id="pX22p0720c0317" cb:place="inline">大生廣
<lb ed="X" n="0720c04"/><lb ed="R033" n="0562a13"/>生者。易經繫辭云。夫乾。其靜也專。其動也直。是以大
<lb ed="X" n="0720c05"/><lb ed="R033" n="0562a14"/>生焉。夫坤。其靜也翕。其動也闢。是以廣生焉。</p>
<lb ed="X" n="0720c06"/><lb ed="R033" n="0562a15"/><p xml:id="pX22p0720c0601">章。</p><p xml:id="pX22p0720c0602" cb:place="inline">正念分明。卽後文事理二持。大率根鈍者。聞佛
<lb ed="X" n="0720c07"/><lb ed="R033" n="0562a16"/>名號。常憶常念。以心緣歷。字字分明。前句後句。相續
<lb ed="X" n="0720c08"/><lb ed="R033" n="0562a17"/>不斷。行住坐臥。唯此一念。無第二念。是爲正念分明。
<lb ed="X" n="0720c09"/><lb ed="R033" n="0562a18"/>根利者。聞佛名號。不惟憶念。卽念反觀。體察究審鞫
<lb ed="X" n="0720c10"/><lb ed="R033" n="0562b01"/>其根源。體究之極。於自本心忽然契合。是爲正念分
<lb ed="X" n="0720c11"/><lb ed="R033" n="0562b02"/>明。此正念分明。正是不虧正見。正是願力威神。正是
<lb ed="X" n="0720c12"/><lb ed="R033" n="0562b03"/>大光明中。正是直至道場。誰能嬈者。</p><p xml:id="pX22p0720c1215" cb:place="inline">寶鏡遁妖。可
<lb ed="X" n="0720c13"/><lb ed="R033" n="0562b04"/>將王度事說。王度。將寶鏡懸樹。樹卽爲雷所擊。大蛇
<lb ed="X" n="0720c14"/><lb ed="R033" n="0562b05"/>死於樹下。又復以鏡照一女子。女子卽乞藏鏡。願得
<lb ed="X" n="0720c15"/><lb ed="R033" n="0562b06"/>一醉而死。醉後臥牀。乃一死狐。</p>
<lb ed="X" n="0720c16"/><lb ed="R033" n="0562b07"/><p xml:id="pX22p0720c1601">註。</p><p xml:id="pX22p0720c1602" cb:place="inline">禪是禪定。觀是觀想。今合言禪觀。乃擧一切三
<lb ed="X" n="0720c17"/><lb ed="R033" n="0562b08"/>昧之總名也。若分言之。則禪有世間禪。出世間禪。出
<lb ed="X" n="0720c18"/><lb ed="R033" n="0562b09"/>世間上上禪。觀有析空觀。體空觀。次第三觀。一心三
<lb ed="X" n="0720c19"/><lb ed="R033" n="0562b10"/>觀等。陰是五陰。魔謂魔羅。此云殺者。能殺行人法身
<lb ed="X" n="0720c20"/><lb ed="R033" n="0562b11"/>慧命故。此陰魔若如楞嚴所說。不出天魔。心魔。見魔。
<lb ed="X" n="0720c21"/><lb ed="R033" n="0562b12"/>三種。擊是擊動。發是發現。衆生有此陰。卽有此魔。不
<lb ed="X" n="0720c22"/><lb ed="R033" n="0562b13"/>修觀行。故隱而不發。今旣修禪。將破此陰。遂擊動諸
<lb ed="X" n="0720c23"/><lb ed="R033" n="0562b14"/>魔。魔卽現也。</p>
<lb ed="X" n="0720c24"/><lb ed="R033" n="0562b15"/><p xml:id="pX22p0720c2401">易識易遣者。正念分明。卽般若智照也。識者智能辨
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0721a" n="0721a"/>
<lb ed="X" n="0721a01"/><lb ed="R033" n="0562b16"/>故。遣者智能破故。如起信云。或有衆生。無善根力。則
<lb ed="X" n="0721a02"/><lb ed="R033" n="0562b17"/>爲諸魔外道鬼神之所惑亂。若於坐中現形恐怖。或
<lb ed="X" n="0721a03"/><lb ed="R033" n="0562b18"/>現端正男女等相。當念唯心。境界則滅。終不爲惱。又
<lb ed="X" n="0721a04"/><lb ed="R033" n="0563a01"/>天台止觀中。具明識遣之法。檢彼自知。</p>
<lb ed="X" n="0721a05"/><lb ed="R033" n="0563a02"/><p xml:id="pX22p0721a0501">智照精朗魔不得便者。良由正念分明。卽是第一遣
<lb ed="X" n="0721a06"/><lb ed="R033" n="0563a03"/>魔之法。故楞嚴云。主人若迷。客得其便。當處禪那。覺
<lb ed="X" n="0721a07"/><lb ed="R033" n="0563a04"/>悟無惑。則彼魔事。無奈汝何。汝如沸湯。彼如堅冰。煖
<lb ed="X" n="0721a08"/><lb ed="R033" n="0563a05"/>氣漸鄰。不日消殞。</p>
<lb ed="X" n="0721a09"/><lb ed="R033" n="0563a06"/><p xml:id="pX22p0721a0901">章。</p><p xml:id="pX22p0721a0902" cb:place="inline">心本無念者。心卽眞心。念卽妄念。眞心之中。本
<lb ed="X" n="0721a10"/><lb ed="R033" n="0563a07"/>無妄念。起念念佛。豈不反乖其心。</p>
<lb ed="X" n="0721a11"/><lb ed="R033" n="0563a08"/><p xml:id="pX22p0721a1101">以毒攻毒用兵止兵者。妄想之念。能害我法身。傷我
<lb ed="X" n="0721a12"/><lb ed="R033" n="0563a09"/>慧命。乃毒也。兵也。念佛之念。念念生滅。未與般若相
<lb ed="X" n="0721a13"/><lb ed="R033" n="0563a10"/>應。亦毒也。兵也。然非念佛之毒。不能攻妄想之毒。非
<lb ed="X" n="0721a14"/><lb ed="R033" n="0563a11"/>念佛之兵。不能制妄想之兵。雖同一妄想。有雜有專。
<lb ed="X" n="0721a15"/><lb ed="R033" n="0563a12"/>有淨有穢。迥不同故。</p>
<lb ed="X" n="0721a16"/><lb ed="R033" n="0563a13"/><p xml:id="pX22p0721a1601">病愈冦平者。如妄想旣遣。卽妄卽眞。無離妄念。別求
<lb ed="X" n="0721a17"/><lb ed="R033" n="0563a14"/>眞念。永嘉云。無明實性卽佛性。幻化空身卽法身。</p>
<lb ed="X" n="0721a18"/><lb ed="R033" n="0563a15"/><p xml:id="pX22p0721a1801">註。</p><p xml:id="pX22p0721a1802" cb:place="inline">心體離念者。起信云。所言覺義者。謂心體離念。
<lb ed="X" n="0721a19"/><lb ed="R033" n="0563a16"/>離念相者。等虗空界。無所不徧。法界一相。卽是如來
<lb ed="X" n="0721a20"/><lb ed="R033" n="0563a17"/>平等法身。</p>
<lb ed="X" n="0721a21"/><lb ed="R033" n="0563a18"/><p xml:id="pX22p0721a2101">實相念佛者。離一切諸相方名實相。卽所謂直心正
<lb ed="X" n="0721a22"/><lb ed="R033" n="0563b01"/>念眞如也。</p>
<lb ed="X" n="0721a23"/><lb ed="R033" n="0563b02"/><p xml:id="pX22p0721a2301">麤念暫息細念猶存者。卽楞嚴所謂。內守幽閒。猶爲
<lb ed="X" n="0721a24"/><lb ed="R033" n="0563b03"/>法塵分別影事。又雖覺明虗靜。無復麤重前塵影事。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0721b" n="0721b"/>
<lb ed="X" n="0721b01"/><lb ed="R033" n="0563b04"/>而生滅根元。猶如野馬。熠熠淸擾。祖師云。百尺竿頭
<lb ed="X" n="0721b02"/><lb ed="R033" n="0563b05"/>坐的人。雖然得入未爲眞。百尺竿頭重進步。十方世
<lb ed="X" n="0721b03"/><lb ed="R033" n="0563b06"/>界現全身。</p>
<lb ed="X" n="0721b04"/><lb ed="R033" n="0563b07"/><p xml:id="pX22p0721b0401">卽緣慮作修進者。古云。善用兵者。不必別動干戈。卽
<lb ed="X" n="0721b05"/><lb ed="R033" n="0563b08"/>以賊攻賊。用盜殺盜。亦名就路還家也。</p>
<lb ed="X" n="0721b06"/><lb ed="R033" n="0563b09"/><p xml:id="pX22p0721b0601">念一佛名換彼百千雜念者。雜念因六塵有。離塵則
<lb ed="X" n="0721b07"/><lb ed="R033" n="0563b10"/>無。念念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0721001" n="0721001"/>扳緣。心心不住。乃違眞之念。念佛之念雖亦
<lb ed="X" n="0721b08"/><lb ed="R033" n="0563b11"/>是妄。從信心生。專注一境。近眞之念也。古云。如將蜜
<lb ed="X" n="0721b09"/><lb ed="R033" n="0563b12"/>果。換苦葫盧。是也。</p>
<lb ed="X" n="0721b10"/><lb ed="R033" n="0563b13"/><p xml:id="pX22p0721b1001">妄從眞起者。謂念佛雖妄。而又離眞無妄。妄從眞起。
<lb ed="X" n="0721b11"/><lb ed="R033" n="0563b14"/>如波逐水生也。</p><p xml:id="pX22p0721b1107" cb:place="inline">卽念卽空有二義。一是念極而空。
<lb ed="X" n="0721b12"/><lb ed="R033" n="0563b15"/>卽用心之極。和念脫落也。二是念體本空。卽終日念
<lb ed="X" n="0721b13"/><lb ed="R033" n="0563b16"/>佛。終日無念也。</p><p xml:id="pX22p0721b1307" cb:place="inline">居然本體亦二義。一反妄歸眞義。
<lb ed="X" n="0721b14"/><lb ed="R033" n="0563b17"/>謂妄窮則眞露也。二全妄全眞義。卽觀相元妄。觀性
<lb ed="X" n="0721b15"/><lb ed="R033" n="0563b18"/>元眞也。然此兩句中二義都重前一義。葢以本文題
<lb ed="X" n="0721b16"/><lb ed="R033" n="0564a01"/>目。的指有念。得入無念故。</p>
<lb ed="X" n="0721b17"/><lb ed="R033" n="0564a02"/><p xml:id="pX22p0721b1701">萬法虗僞唯是一心者。謂一切境界唯心。妄起故有。
<lb ed="X" n="0721b18"/><lb ed="R033" n="0564a03"/>若心離於妄動。則一切境界滅。唯一眞心。無所不徧。</p>
<lb ed="X" n="0721b19"/><lb ed="R033" n="0564a04"/><p xml:id="pX22p0721b1901">觸目菩提者。頭頭皆是。法法皆眞。明明百草頭。明
<lb ed="X" n="0721b20"/><lb ed="R033" n="0564a05"/>明祖師意。東坡云。溪聲盡是廣長舌。山色無非淸淨
<lb ed="X" n="0721b21"/><lb ed="R033" n="0564a06"/>身。</p>
<lb ed="X" n="0721b22"/><lb ed="R033" n="0564a07"/><p xml:id="pX22p0721b2201">章。</p><p xml:id="pX22p0721b2202" cb:place="inline">現相者。如雞後鳴瞻顧東方<anchor xml:id="nkr_note_add_0721b2201" n="0721b2201"/><anchor xml:id="beg0721b2201" n="0721b2201"/>已<anchor xml:id="end0721b2201"/>有精色。</p><p xml:id="pX22p0721b2217" cb:place="inline">七地
<lb ed="X" n="0721b23"/><lb ed="R033" n="0564a08"/>僅名者。以此地無相觀雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0721b2301" n="0721b2301"/><anchor xml:id="beg0721b2301" n="0721b2301"/>已<anchor xml:id="end0721b2301"/>成。分別智雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0721b2302" n="0721b2302"/><anchor xml:id="beg0721b2302" n="0721b2302"/>已<anchor xml:id="end0721b2302"/>離。而現
<lb ed="X" n="0721b24"/><lb ed="R033" n="0564a09"/>識未亡。於一切色未大自在。故僅得現相耳。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0721c" n="0721c"/>
<lb ed="X" n="0721c01"/><lb ed="R033" n="0564a10"/><p xml:id="pX22p0721c0101">八地乃得者。以此地現識<anchor xml:id="nkr_note_add_0721c0101" n="0721c0101"/><anchor xml:id="beg0721c0101" n="0721c0101"/>已<anchor xml:id="end0721c0101"/>亡。入一切法。如虗空性。
<lb ed="X" n="0721c02"/><lb ed="R033" n="0564a11"/>入一切法本來無生。無起無相。初中後際。皆悉平等。
<lb ed="X" n="0721c03"/><lb ed="R033" n="0564a12"/>無分別如如智之所入處。是名眞得無生法忍也。</p>
<lb ed="X" n="0721c04"/><lb ed="R033" n="0564a13"/><p xml:id="pX22p0721c0401">亟欲滅生求無生者。古云。大患莫若於有身。故滅身
<lb ed="X" n="0721c05"/><lb ed="R033" n="0564a14"/>以歸無。勤勞莫先於有智。故泯智以淪虗。</p><p xml:id="pX22p0721c0517" cb:place="inline">入有得
<lb ed="X" n="0721c06"/><lb ed="R033" n="0564a15"/>空卽凡成聖者。求生淨土。入有也。乃悟無生。得空也。
<lb ed="X" n="0721c07"/><lb ed="R033" n="0564a16"/>入有爲凡夫。得空成聖果也。</p>
<lb ed="X" n="0721c08"/><lb ed="R033" n="0564a17"/><p xml:id="pX22p0721c0801">註。</p><p xml:id="pX22p0721c0802" cb:place="inline">淨無量身口意者。七地菩薩以深淨心。成就身
<lb ed="X" n="0721c09"/><lb ed="R033" n="0564a18"/>業。成就語業。成就意業。所有一切不善業道。如來所
<lb ed="X" n="0721c10"/><lb ed="R033" n="0564b01"/>訶。皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0721c1001" n="0721c1001"/><anchor xml:id="beg0721c1001" n="0721c1001"/>已<anchor xml:id="end0721c1001"/>捨離。一切善業。如來所贊。常善修行故。</p>
<lb ed="X" n="0721c11"/><lb ed="R033" n="0564b02"/><p xml:id="pX22p0721c1101">意略同此者。天台敎云。初住卽得無生。淸涼云。初地
<lb ed="X" n="0721c12"/><lb ed="R033" n="0564b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0721c1201" n="0721c1201"/><anchor xml:id="beg0721c1201" n="0721c1201"/>已<anchor xml:id="end0721c1201"/>去。但得無生法忍明相現前。未爲眞得。則天台說
<lb ed="X" n="0721c13"/><lb ed="R033" n="0564b04"/>初住得者。亦得無生法忍光明也。</p>
<lb ed="X" n="0721c14"/><lb ed="R033" n="0564b05"/><p xml:id="pX22p0721c1401">離一切心意識分別者。了別名識。指第六言。籌量名
<lb ed="X" n="0721c15"/><lb ed="R033" n="0564b06"/>意。指第七言。集起名心。指第八言。然第八中有業轉
<lb ed="X" n="0721c16"/><lb ed="R033" n="0564b07"/>現三相。今所離者。乃是現相。卽楞伽所謂現識也。分
<lb ed="X" n="0721c17"/><lb ed="R033" n="0564b08"/>別者。此六七八雖麤細不同。俱各有種種分別。今至
<lb ed="X" n="0721c18"/><lb ed="R033" n="0564b09"/>八地。一切皆離也。</p>
<lb ed="X" n="0721c19"/><lb ed="R033" n="0564b10"/><p xml:id="pX22p0721c1901">滅非眞滅者。乃斷滅之滅。非寂滅之滅也。斷滅之滅
<lb ed="X" n="0721c20"/><lb ed="R033" n="0564b11"/>乃妄滅。寂滅之滅爲眞滅。楞嚴云。生滅旣滅。寂滅現
<lb ed="X" n="0721c21"/><lb ed="R033" n="0564b12"/>前。是也。</p><p xml:id="pX22p0721c2104" cb:place="inline">終成輪轉者。如無想外道。五百劫定力<anchor xml:id="nkr_note_add_0721c2101" n="0721c2101"/><anchor xml:id="beg0721c2101" n="0721c2101"/>已<anchor xml:id="end0721c2101"/>
<lb ed="X" n="0721c22"/><lb ed="R033" n="0564b13"/>過。中有現前。謗阿羅漢。身遭後有。墮落地獄。輪轉諸
<lb ed="X" n="0721c23"/><lb ed="R033" n="0564b14"/>趣也。</p><p xml:id="pX22p0721c2303" cb:place="inline">如牛壞車者。牛以牽車爲苦。便壞其車。主人
<lb ed="X" n="0721c24"/><lb ed="R033" n="0564b15"/>復造。如人厭身爲苦。速滅其身。不知此身雖滅。復受
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0722a" n="0722a"/>
<lb ed="X" n="0722a01"/><lb ed="R033" n="0564b16"/>餘身。</p>
<lb ed="X" n="0722a02"/><lb ed="R033" n="0564b17"/><p xml:id="pX22p0722a0201">求生而不乖無生者。證道歌云。誰無念誰無生。若實
<lb ed="X" n="0722a03"/><lb ed="R033" n="0564b18"/>無生無不生。喚取機關木人問。求佛施功早晚成。</p>
<lb ed="X" n="0722a04"/><lb ed="R033" n="0565a01"/><p xml:id="pX22p0722a0401">升仙。如許仙。拔宅飛昇。蕭史。乘鸞羽化。</p><p xml:id="pX22p0722a0416" cb:place="inline">驟貴。如虞
<lb ed="X" n="0722a05"/><lb ed="R033" n="0565a02"/>舜。發於<g ref="#CB15431">𤱶</g>畝。膠鬲。擧於魚鹽。</p><p xml:id="pX22p0722a0512" cb:place="inline">捨祕訣而耕空言。謂
<lb ed="X" n="0722a06"/><lb ed="R033" n="0565a03"/>不念彌陀。爲尋文索義之敎。棄神丹而服狂藥。謂不
<lb ed="X" n="0722a07"/><lb ed="R033" n="0565a04"/>求淨土。爲捕風捉影之禪。</p>
<lb ed="X" n="0722a08"/><lb ed="R033" n="0565a05"/><p xml:id="pX22p0722a0801">章。</p><p xml:id="pX22p0722a0802" cb:place="inline">萬里迢遙者。漸漸斷惑。漸漸證眞。漸離生死。</p>
<lb ed="X" n="0722a09"/><lb ed="R033" n="0565a06"/><p xml:id="pX22p0722a0901">鶴沖鵬擧者。古云。百鳥不到處鷹能到。鷹不到處鶴
<lb ed="X" n="0722a10"/><lb ed="R033" n="0565a07"/>能到。又南華云。北海有魚。其名曰鯤。鯤之大。不知其
<lb ed="X" n="0722a11"/><lb ed="R033" n="0565a08"/>幾千里也。化而爲鵬。怒而飛。其翼若垂天之雲搏扶
<lb ed="X" n="0722a12"/><lb ed="R033" n="0565a09"/>搖而上者。九萬里去。以六月息者也。</p>
<lb ed="X" n="0722a13"/><lb ed="R033" n="0565a10"/><p xml:id="pX22p0722a1301">驥驟龍飛者。凡馬日行不過百里。良驥有追風逐電
<lb ed="X" n="0722a14"/><lb ed="R033" n="0565a11"/>之能。然不及神龍變化飛騰。人莫能測也。</p>
<lb ed="X" n="0722a15"/><lb ed="R033" n="0565a12"/><p xml:id="pX22p0722a1501">註。</p><p xml:id="pX22p0722a1502" cb:place="inline">多種淨業。如觀經修觀。鼓音持呪等。今以持名
<lb ed="X" n="0722a16"/><lb ed="R033" n="0565a13"/>與之較量。則彼是徑路。持名是徑中徑也。</p><p xml:id="pX22p0722a1617" cb:place="inline">本部大
<lb ed="X" n="0722a17"/><lb ed="R033" n="0565a14"/>本。卽廣陳依正備載修持等。今以持名爲之揀別。則
<lb ed="X" n="0722a18"/><lb ed="R033" n="0565a15"/>彼是徑路。持名又徑中徑也。</p>
<lb ed="X" n="0722a19"/><lb ed="R033" n="0565a16"/><p xml:id="pX22p0722a1901">豎出三界者。先斷欲界九品思。方出欲界。次斷色界
<lb ed="X" n="0722a20"/><lb ed="R033" n="0565a17"/>三十六品思。方離色界。次斷四空三十六品思。方超
<lb ed="X" n="0722a21"/><lb ed="R033" n="0565a18"/>無色界。又先修根本四禪。方出欲界。次修四空定。方
<lb ed="X" n="0722a22"/><lb ed="R033" n="0565b01"/>離色界。次修滅盡定。方超無色界。橫出者。卽不斷惑
<lb ed="X" n="0722a23"/><lb ed="R033" n="0565b02"/>不修禪。但得稱名一心。便帶惑往生出三界也。</p>
<lb ed="X" n="0722a24"/><lb ed="R033" n="0565b03"/><p xml:id="pX22p0722a2401">重處偏墜者。如前云。以施戒力。或作王臣富貴自在。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0722b" n="0722b"/>
<lb ed="X" n="0722b01"/><lb ed="R033" n="0565b04"/>乃至廣作衆罪。由此墮落等。</p>
<lb ed="X" n="0722b02"/><lb ed="R033" n="0565b05"/><p xml:id="pX22p0722b0201">易無思無爲等者。凡物有心必有思。惟易無心也。何
<lb ed="X" n="0722b03"/><lb ed="R033" n="0565b06"/>有於思。何有於爲。方其蓍未揲。卦未求。辭占象變隱
<lb ed="X" n="0722b04"/><lb ed="R033" n="0565b07"/>而無蹟。寂然不動矣。及其感而揲蓍求卦也。則受命
<lb ed="X" n="0722b05"/><lb ed="R033" n="0565b08"/>如響而來物之遂知通變極數。而爻象之畢洩。遂通
<lb ed="X" n="0722b06"/><lb ed="R033" n="0565b09"/>天下之故也。葢無思而無不思。無爲而無不爲。極天
<lb ed="X" n="0722b07"/><lb ed="R033" n="0565b10"/>下之至神。乃能如此。不然寂則淪於靜矣。感則滯於
<lb ed="X" n="0722b08"/><lb ed="R033" n="0565b11"/>動矣。其孰能寂能感之如此哉。</p>
<lb ed="X" n="0722b09"/><lb ed="R033" n="0565b12"/><p xml:id="pX22p0722b0901">爲力稍難。是不甚簡易。須行乃至也。爲時稍久。是不
<lb ed="X" n="0722b10"/><lb ed="R033" n="0565b13"/>極迅速。須疾乃速也。不稽歲月。是極迅速。不疾而速
<lb ed="X" n="0722b11"/><lb ed="R033" n="0565b14"/>也。不假作爲。是極簡易。不行而至也。</p>
<lb ed="X" n="0722b12"/><lb ed="R033" n="0565b15"/><p xml:id="pX22p0722b1201">章。</p><p xml:id="pX22p0722b1202" cb:place="inline">廣陳依正者。小本依報如池水。則但曰有七寶
<lb ed="X" n="0722b13"/><lb ed="R033" n="0565b16"/>池。八功德水。大本則廣談池之量池之數。及水之隨
<lb ed="X" n="0722b14"/><lb ed="R033" n="0565b17"/>心作用等。小本正報。如弟子。則但曰聲聞弟子無量
<lb ed="X" n="0722b15"/><lb ed="R033" n="0565b18"/>無邊。大本則廣談諸上善人。講經誦經聽經坐禪等。
<lb ed="X" n="0722b16"/><lb ed="R033" n="0566a01"/>備載修持者。此則執持名號。一心不亂。大本則備說
<lb ed="X" n="0722b17"/><lb ed="R033" n="0566a02"/>捨家離俗。而作沙門等。懸繒散華飯食僧衆等。</p>
<lb ed="X" n="0722b18"/><lb ed="R033" n="0566a03"/><p xml:id="pX22p0722b1801">繁簡就經文說。博約就行門說。又更無他說。單指持
<lb ed="X" n="0722b19"/><lb ed="R033" n="0566a04"/>名。正是崇簡去繁。但得一心。便生彼國。正是擧約該
<lb ed="X" n="0722b20"/><lb ed="R033" n="0566a05"/>博。</p>
<lb ed="X" n="0722b21"/><lb ed="R033" n="0566a06"/><p xml:id="pX22p0722b2101">註。</p><p xml:id="pX22p0722b2102" cb:place="inline">爲樂廣樂略者。如來說法隨機不定。如良醫應
<lb ed="X" n="0722b22"/><lb ed="R033" n="0566a07"/>病授藥。楞伽云。彼彼諸病人。良醫隨處方。諸佛爲衆
<lb ed="X" n="0722b23"/><lb ed="R033" n="0566a08"/>生。隨機應量說。</p>
<lb ed="X" n="0722b24"/><lb ed="R033" n="0566a09"/><p xml:id="pX22p0722b2401">辭簡而益明。就能詮之文說。事約而倍勝。指所詮之
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0722c" n="0722c"/>
<lb ed="X" n="0722c01"/><lb ed="R033" n="0566a10"/>義說。</p><p xml:id="pX22p0722c0103" cb:place="inline">廣談諸福。細分三輩。辭繁也。但持名號。但生
<lb ed="X" n="0722c02"/><lb ed="R033" n="0566a11"/>彼國。辭簡也。卽爲多善多福。俱得不退菩提。理益明
<lb ed="X" n="0722c03"/><lb ed="R033" n="0566a12"/>也。廣談諸福猶分三輩。事博也。但持名號。但生彼國。
<lb ed="X" n="0722c04"/><lb ed="R033" n="0566a13"/>事約也。卽爲多善多福。俱得不退菩提。功倍勝也。</p>
<lb ed="X" n="0722c05"/><lb ed="R033" n="0566a14"/><p xml:id="pX22p0722c0501">章。</p><p xml:id="pX22p0722c0502" cb:place="inline">前九爲通者。前之九因。通四種念佛。後一爲別
<lb ed="X" n="0722c06"/><lb ed="R033" n="0566a15"/>者。後一徑中之徑。別在持名。兼前總義者。總一代時
<lb ed="X" n="0722c07"/><lb ed="R033" n="0566a16"/>敎。爲一大事因緣出現於世也。</p>
<lb ed="X" n="0722c08"/><lb ed="R033" n="0566a17"/><p xml:id="pX22p0722c0801">註。</p><p xml:id="pX22p0722c0802" cb:place="inline">爲敎衆生念佛者。不敎衆生修餘行。此句指前
<lb ed="X" n="0722c09"/><lb ed="R033" n="0566a18"/>九因。猶通四種念佛。</p><p xml:id="pX22p0722c0909" cb:place="inline">爲敎衆生持名念佛者。不敎
<lb ed="X" n="0722c10"/><lb ed="R033" n="0566b01"/>衆生觀像念佛等。此句指後一因。唯持名念佛。</p><p xml:id="pX22p0722c1019" cb:place="inline">爲
<lb ed="X" n="0722c11"/><lb ed="R033" n="0566b02"/>敎衆生持名念佛。而入佛知見者。不敎衆生念佛往
<lb ed="X" n="0722c12"/><lb ed="R033" n="0566b03"/>生淨土而<anchor xml:id="nkr_note_add_0722c1201" n="0722c1201"/><anchor xml:id="beg0722c1201" n="0722c1201"/>已<anchor xml:id="end0722c1201"/>。此句兼前總義。爲入佛知見也。</p>
<lb ed="X" n="0722c13"/><lb ed="R033" n="0566b04"/><p xml:id="pX22p0722c1301">章。</p><p xml:id="pX22p0722c1302" cb:place="inline">藏敎分中者。藏有含攝義。謂含攝一切所應知
<lb ed="X" n="0722c14"/><lb ed="R033" n="0566b05"/>義故。敎有開示義。謂開示衆生令得正見故。分有分
<lb ed="X" n="0722c15"/><lb ed="R033" n="0566b06"/>劑義。謂分劑頭數。各各不同故。</p><p xml:id="pX22p0722c1513" cb:place="inline">各何攝屬者。言藏
<lb ed="X" n="0722c16"/><lb ed="R033" n="0566b07"/>敎分三種。各有不同。今在藏中是屬何藏。在敎中是
<lb ed="X" n="0722c17"/><lb ed="R033" n="0566b08"/>屬何敎。在分中是屬何分也。</p>
<lb ed="X" n="0722c18"/><lb ed="R033" n="0566b09"/><p xml:id="pX22p0722c1801">註。</p><p xml:id="pX22p0722c1802" cb:place="inline">此云契經者。謂上契諸佛之理。下契羣生之機。
<lb ed="X" n="0722c19"/><lb ed="R033" n="0566b10"/>若契理而不契機。則法不逗機。是閒言語非經也。契
<lb ed="X" n="0722c20"/><lb ed="R033" n="0566b11"/>機而不契理。如樵歌牧唱。治世語言。不詮妙理亦非
<lb ed="X" n="0722c21"/><lb ed="R033" n="0566b12"/>經也。</p><p xml:id="pX22p0722c2103" cb:place="inline">調伏者。謂調煉三業。制伏過非。使身口意悉
<lb ed="X" n="0722c22"/><lb ed="R033" n="0566b13"/>歸淸淨。</p><p xml:id="pX22p0722c2204" cb:place="inline">對法者。法有二種。一勝義法。卽涅槃是善
<lb ed="X" n="0722c23"/><lb ed="R033" n="0566b14"/>是常故名勝。二法相法。通四聖諦相。卽體性相狀也。
<lb ed="X" n="0722c24"/><lb ed="R033" n="0566b15"/>對亦有二。一者對向。謂向前涅槃。二者對觀。觀前四
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0723a" n="0723a"/>
<lb ed="X" n="0723a01"/><lb ed="R033" n="0566b16"/>諦。其能對者。卽無漏淨慧。及相應心所。</p><p xml:id="pX22p0723a0116" cb:place="inline">俱有多義
<lb ed="X" n="0723a02"/><lb ed="R033" n="0566b17"/>者。契經。或曰線。或曰蓆經井索聖敎等。對法。或名伏。
<lb ed="X" n="0723a03"/><lb ed="R033" n="0566b18"/>能勝伏他論故。或名通。能通釋經文故。調伏。或名尸
<lb ed="X" n="0723a04"/><lb ed="R033" n="0567a01"/>羅。此云淸淨。或名波羅提木叉。此云保解脫等。</p>
<lb ed="X" n="0723a05"/><lb ed="R033" n="0567a02"/><p xml:id="pX22p0723a0501">十藏品顯戒律者。第二戒藏。廣談戒律。始從普饒益
<lb ed="X" n="0723a06"/><lb ed="R033" n="0567a03"/>戒。終至無毀犯戒。明十種戒律故。</p>
<lb ed="X" n="0723a07"/><lb ed="R033" n="0567a04"/><p xml:id="pX22p0723a0701">問明品顯論議者。十首菩薩互相問答。論量妙理。經
<lb ed="X" n="0723a08"/><lb ed="R033" n="0567a05"/>中始從文殊。以一心種種差別問。覺首以萬法體虗
<lb ed="X" n="0723a09"/><lb ed="R033" n="0567a06"/>顯性答。終至覺首復以佛境界問。文殊以生界法界
<lb ed="X" n="0723a10"/><lb ed="R033" n="0567a07"/>無別答。</p>
<lb ed="X" n="0723a11"/><lb ed="R033" n="0567a08"/><p xml:id="pX22p0723a1101">章。</p><p xml:id="pX22p0723a1102" cb:place="inline">菩薩藏。是大乘法。如華嚴法華所說等。聲聞藏。
<lb ed="X" n="0723a12"/><lb ed="R033" n="0567a09"/>是小乘法。如四阿含所說等。</p>
<lb ed="X" n="0723a13"/><lb ed="R033" n="0567a10"/><p xml:id="pX22p0723a1301">註。</p><p xml:id="pX22p0723a1302" cb:place="inline">緣覺人不藉敎者。緣覺有二。一緣覺。出有佛世。
<lb ed="X" n="0723a14"/><lb ed="R033" n="0567a11"/>稟如來十二因緣而得覺悟。二獨覺。出無佛世。獨宿
<lb ed="X" n="0723a15"/><lb ed="R033" n="0567a12"/>孤峰。觀緣悟道。所謂觀物變。而悟非常。覩秋零而入
<lb ed="X" n="0723a16"/><lb ed="R033" n="0567a13"/>眞道。今之所指乃獨覺也。</p>
<lb ed="X" n="0723a17"/><lb ed="R033" n="0567a14"/><p xml:id="pX22p0723a1701">自利利他者。始爲衆生求生淨土。終以證忍還來度
<lb ed="X" n="0723a18"/><lb ed="R033" n="0567a15"/>生故。</p>
<lb ed="X" n="0723a19"/><lb ed="R033" n="0567a16"/><p xml:id="pX22p0723a1901">華嚴包無量乘者。淸涼序云。若乃千門潛注。與衆典
<lb ed="X" n="0723a20"/><lb ed="R033" n="0567a17"/>爲洪源。萬德交歸。攝羣經爲眷屬。是也。葢以華嚴如
<lb ed="X" n="0723a21"/><lb ed="R033" n="0567a18"/>大海。諸經如百川。華嚴如天子。諸經如侯王。無不攝
<lb ed="X" n="0723a22"/><lb ed="R033" n="0567b01"/>故。二乘種不生者。往生論云。大乘善根界。等無譏嫌
<lb ed="X" n="0723a23"/><lb ed="R033" n="0567b02"/>名。女人及根缺。二乘種不生。</p><p xml:id="pX22p0723a2312" cb:place="inline">暫有終無者。小乘臨
<lb ed="X" n="0723a24"/><lb ed="R033" n="0567b03"/>終。迴心向大得生淨土。以二乘根熟故。聞水鳥樹林。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0723b" n="0723b"/>
<lb ed="X" n="0723b01"/><lb ed="R033" n="0567b04"/>說無常苦空等法。順其夙習暫證小果。而心則<anchor xml:id="nkr_note_add_0723b0101" n="0723b0101"/><anchor xml:id="beg0723b0101" n="0723b0101"/>已<anchor xml:id="end0723b0101"/>入
<lb ed="X" n="0723b02"/><lb ed="R033" n="0567b05"/>大乘也。</p>
<lb ed="X" n="0723b03"/><lb ed="R033" n="0567b06"/><p xml:id="pX22p0723b0301">章。</p><p xml:id="pX22p0723b0302" cb:place="inline">判敎。謂判釋東流。一代時敎。亦頗有不同。如劉
<lb ed="X" n="0723b04"/><lb ed="R033" n="0567b07"/>虬二敎。南中三敎。天台四敎等。今不依彼。乃依賢首
<lb ed="X" n="0723b05"/><lb ed="R033" n="0567b08"/>所判五敎也。但說偏空曰小。初示衍門爲始。終歸一
<lb ed="X" n="0723b06"/><lb ed="R033" n="0567b09"/>實爲終。一念不生全體現。故謂之頓。重重法界總圓
<lb ed="X" n="0723b07"/><lb ed="R033" n="0567b10"/>融。故謂之圓。</p>
<lb ed="X" n="0723b08"/><lb ed="R033" n="0567b11"/><p xml:id="pX22p0723b0801">註。</p><p xml:id="pX22p0723b0802" cb:place="inline">人空卽前蘊中無我。法空卽前蘊亦是空。</p><p xml:id="pX22p0723b0818" cb:place="inline">縱
<lb ed="X" n="0723b09"/><lb ed="R033" n="0567b12"/>少說法空者。如經云。無誰老死。無是老死。上句人空。
<lb ed="X" n="0723b10"/><lb ed="R033" n="0567b13"/>下句卽法空也。又曰諸法無有我。亦復無我所。人法
<lb ed="X" n="0723b11"/><lb ed="R033" n="0567b14"/>亦然。</p><p xml:id="pX22p0723b1103" cb:place="inline">六識三毒等者。小乘不信有八識。獨有六識。
<lb ed="X" n="0723b12"/><lb ed="R033" n="0567b15"/>三毒爲能熏。六識爲所熏。三毒熏六識。流轉生死。爲
<lb ed="X" n="0723b13"/><lb ed="R033" n="0567b16"/>染根本。三毒不熏六識。以戒定慧熏六識。卽證涅槃
<lb ed="X" n="0723b14"/><lb ed="R033" n="0567b17"/>爲淨根本也。</p><p xml:id="pX22p0723b1406" cb:place="inline">未盡法源者。尙未窮七識。況八識眞
<lb ed="X" n="0723b15"/><lb ed="R033" n="0567b18"/>如耶。</p>
<lb ed="X" n="0723b16"/><lb ed="R033" n="0568a01"/><p xml:id="pX22p0723b1601">由第二時。但明於空者。法相宗中。以佛初於鹿苑轉
<lb ed="X" n="0723b17"/><lb ed="R033" n="0568a02"/>四諦法輪。說諸法爲有。爲初時。第二時中。依徧計所
<lb ed="X" n="0723b18"/><lb ed="R033" n="0568a03"/>執。說諸法皆空。卽諸部般若之一分是。然依他圓成
<lb ed="X" n="0723b19"/><lb ed="R033" n="0568a04"/>猶未說有。爲二時。第三時。具說徧計性空。依圓是有。
<lb ed="X" n="0723b20"/><lb ed="R033" n="0568a05"/>契合中道。方爲了義。今賢首。合彼二三兩時爲始敎。
<lb ed="X" n="0723b21"/><lb ed="R033" n="0568a06"/>以第二時。但明於空。空是大乘初門。第三時。定說三
<lb ed="X" n="0723b22"/><lb ed="R033" n="0568a07"/>乘隱於一極。皆非至極。故總爲始也。</p><p xml:id="pX22p0723b2215" cb:place="inline">廣談法相者。
<lb ed="X" n="0723b23"/><lb ed="R033" n="0568a08"/>謂色法十一。心法八。五十一個心所法。二十四個不
<lb ed="X" n="0723b24"/><lb ed="R033" n="0568a09"/>相應。六個無爲成百法。</p><p xml:id="pX22p0723b2410" cb:place="inline">其所云性。亦是相數者。以
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0723c" n="0723c"/>
<lb ed="X" n="0723c01"/><lb ed="R033" n="0568a10"/>六無爲是性。旣有六種。亦是相數也。</p><p xml:id="pX22p0723c0115" cb:place="inline">依生滅八識
<lb ed="X" n="0723c02"/><lb ed="R033" n="0568a11"/>者。法相宗中。眞如凝然不動。不許隨緣。以依生滅八
<lb ed="X" n="0723c03"/><lb ed="R033" n="0568a12"/>識。建立諸法。如云。無始時來界。一切法等依。由此有
<lb ed="X" n="0723c04"/><lb ed="R033" n="0568a13"/>諸趣。及涅槃證得。是也。界爲因義。卽第八識種子。</p>
<lb ed="X" n="0723c05"/><lb ed="R033" n="0568a14"/><p xml:id="pX22p0723c0501">中道妙有者。眞空妙有。二而不二。空卽有故。定性聲
<lb ed="X" n="0723c06"/><lb ed="R033" n="0568a15"/>聞得成佛。有卽空故。定性闡提亦得成佛。</p><p xml:id="pX22p0723c0617" cb:place="inline">方盡大
<lb ed="X" n="0723c07"/><lb ed="R033" n="0568a16"/>乘至極之說者。以一切衆生皆有佛性。皆當作佛。方
<lb ed="X" n="0723c08"/><lb ed="R033" n="0568a17"/>爲盡理也。</p><p xml:id="pX22p0723c0805" cb:place="inline">其所云相亦會歸性者。如云。三世五陰
<lb ed="X" n="0723c09"/><lb ed="R033" n="0568a18"/>法。說名爲世間。彼滅非世間。如是但假名。又云。有諍
<lb ed="X" n="0723c10"/><lb ed="R033" n="0568b01"/>說生死。無諍卽涅槃。生死及涅槃。二俱不可得等。</p>
<lb ed="X" n="0723c11"/><lb ed="R033" n="0568b02"/><p xml:id="pX22p0723c1101">如來藏卽自性淸淨心。八識卽黎耶體。依如來藏八
<lb ed="X" n="0723c12"/><lb ed="R033" n="0568b03"/>識者。謂非生滅八識。乃依不生滅心之八識也。論云。
<lb ed="X" n="0723c13"/><lb ed="R033" n="0568b04"/>依如來藏故有生滅心。所謂不生不滅。與生滅和合。
<lb ed="X" n="0723c14"/><lb ed="R033" n="0568b05"/>非一非異。名爲阿棃耶識。是也。</p><p xml:id="pX22p0723c1413" cb:place="inline">隨緣謂眞如隨緣。
<lb ed="X" n="0723c15"/><lb ed="R033" n="0568b06"/>如楞伽云。譬如巨海浪。斯由猛風起。洪波鼓冥壑。無
<lb ed="X" n="0723c16"/><lb ed="R033" n="0568b07"/>有斷絕時。成立者。謂此識之中。以不覺熏本覺故。生
<lb ed="X" n="0723c17"/><lb ed="R033" n="0568b08"/>諸染法。流轉生死。以本覺熏不覺故。生諸淨法。反流
<lb ed="X" n="0723c18"/><lb ed="R033" n="0568b09"/>出纏。成於始覺。依此二義。徧生一切染淨諸法。而一
<lb ed="X" n="0723c19"/><lb ed="R033" n="0568b10"/>切諸法。仍不離自性。故云隨緣成立諸義類也。</p>
<lb ed="X" n="0723c20"/><lb ed="R033" n="0568b11"/><p xml:id="pX22p0723c2001">不說法相。唯說眞性者。起信云。一切諸法。唯依妄念
<lb ed="X" n="0723c21"/><lb ed="R033" n="0568b12"/>而有差別。若離妄念。則無一切諸法自相可得等。</p>
<lb ed="X" n="0723c22"/><lb ed="R033" n="0568b13"/><p xml:id="pX22p0723c2201">一念不生。卽名爲佛者。古云。心有也曠劫而墮凡夫。
<lb ed="X" n="0723c23"/><lb ed="R033" n="0568b14"/>心無也刹那而成正覺。</p>
<lb ed="X" n="0723c24"/><lb ed="R033" n="0568b15"/><p xml:id="pX22p0723c2401">統該前四者。前之四敎。前淺後深。不該攝故。不圓滿
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0724a" n="0724a"/>
<lb ed="X" n="0724a01"/><lb ed="R033" n="0568b16"/>故。</p><p xml:id="pX22p0724a0102" cb:place="inline">無盡法界者。統惟一眞法界。分爲事理等四法
<lb ed="X" n="0724a02"/><lb ed="R033" n="0568b17"/>界。有爲無爲等五法界。乃至無量法界也。性海圓融
<lb ed="X" n="0724a03"/><lb ed="R033" n="0568b18"/>等者。性海圓融不礙緣起。法法相卽法法相入。如千
<lb ed="X" n="0724a04"/><lb ed="R033" n="0569a01"/>珠寶網重重無盡也。以四法界對之。則性海是理法
<lb ed="X" n="0724a05"/><lb ed="R033" n="0569a02"/>界。緣起是事法界。圓融無礙是事理無礙法界。相卽
<lb ed="X" n="0724a06"/><lb ed="R033" n="0569a03"/>下是事事無礙法界。</p>
<lb ed="X" n="0724a07"/><lb ed="R033" n="0569a04"/><p xml:id="pX22p0724a0701">章。</p><p xml:id="pX22p0724a0702" cb:place="inline">所具義理當復云何者。以圓頓二字自是名相。
<lb ed="X" n="0724a08"/><lb ed="R033" n="0569a05"/>而有名必有實。有相必有體。其中所應知之義。所當
<lb ed="X" n="0724a09"/><lb ed="R033" n="0569a06"/>證之理。尙未細明。故云當復云何。</p>
<lb ed="X" n="0724a10"/><lb ed="R033" n="0569a07"/><p xml:id="pX22p0724a1001">註。</p><p xml:id="pX22p0724a1002" cb:place="inline">其事甚難者。難行能行。難忍能忍。斷難斷之惑。
<lb ed="X" n="0724a11"/><lb ed="R033" n="0569a08"/>證難證之眞。</p><p xml:id="pX22p0724a1106" cb:place="inline">其道甚遠者。從初發心直至成佛。經
<lb ed="X" n="0724a12"/><lb ed="R033" n="0569a09"/>五十五位眞菩提路。如楞嚴中說。又起信云。經一萬
<lb ed="X" n="0724a13"/><lb ed="R033" n="0569a10"/>劫成就信心。經一僧祇滿足十向。乃至三僧祇滿方
<lb ed="X" n="0724a14"/><lb ed="R033" n="0569a11"/>得成佛。</p><p xml:id="pX22p0724a1404" cb:place="inline">彈指圓成者。古云。彈指圓成八萬門。一生
<lb ed="X" n="0724a15"/><lb ed="R033" n="0569a12"/>取辦僧祇果。</p>
<lb ed="X" n="0724a16"/><lb ed="R033" n="0569a13"/><p xml:id="pX22p0724a1601">章。</p><p xml:id="pX22p0724a1602" cb:place="inline">五法三自性等。出楞伽經。一念不生是心體離
<lb ed="X" n="0724a17"/><lb ed="R033" n="0569a14"/>念。無念則無一切境界之相。故悉空悉遣。</p>
<lb ed="X" n="0724a18"/><lb ed="R033" n="0569a15"/><p xml:id="pX22p0724a1801">註。</p><p xml:id="pX22p0724a1802" cb:place="inline">名相妄想。攝盡世間法。正智如如。攝盡出世間
<lb ed="X" n="0724a19"/><lb ed="R033" n="0569a16"/>法。</p>
<lb ed="X" n="0724a20"/><lb ed="R033" n="0569a17"/><p xml:id="pX22p0724a2001">名相是妄計性者。妄計。是六七識徧計性。安名執相
<lb ed="X" n="0724a21"/><lb ed="R033" n="0569a18"/>無有定體。是虗妄計度。故曰妄計。</p><p xml:id="pX22p0724a2114" cb:place="inline">妄想是緣起性
<lb ed="X" n="0724a22"/><lb ed="R033" n="0569b01"/>者。妄想指八識自體。此八識仗因託緣而生。故曰緣
<lb ed="X" n="0724a23"/><lb ed="R033" n="0569b02"/>故。敎中云。眼識依九緣生起。耳識依八緣。鼻舌身三
<lb ed="X" n="0724a24"/><lb ed="R033" n="0569b03"/>識。各依七緣。意識依五緣。七與第八皆四緣生起也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0724b" n="0724b"/>
<lb ed="X" n="0724b01"/><lb ed="R033" n="0569b04"/><p xml:id="pX22p0724b0101">正智如如是圓成性者。正智卽無分別之智。如如
<lb ed="X" n="0724b02"/><lb ed="R033" n="0569b05"/>卽無分別之理。理智不二。乃圓滿成就之性。故曰圓
<lb ed="X" n="0724b03"/><lb ed="R033" n="0569b06"/>成。</p>
<lb ed="X" n="0724b04"/><lb ed="R033" n="0569b07"/><p xml:id="pX22p0724b0401">賴耶此云含藏。以含藏根身器界諸種子故。末那此
<lb ed="X" n="0724b05"/><lb ed="R033" n="0569b08"/>云傳送。以此識內則依第八以爲我體。外則依第六
<lb ed="X" n="0724b06"/><lb ed="R033" n="0569b09"/>以爲我用。自無體用。故曰傳送識。</p>
<lb ed="X" n="0724b07"/><lb ed="R033" n="0569b10"/><p xml:id="pX22p0724b0701">人無我法無我者。我見爲內屬人。我所見物爲外屬
<lb ed="X" n="0724b08"/><lb ed="R033" n="0569b11"/>法。能性若空。是人無我。所相亦空。是法無我。</p>
<lb ed="X" n="0724b09"/><lb ed="R033" n="0569b12"/><p xml:id="pX22p0724b0901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0724b0901" n="0724b0901"/><anchor xml:id="beg0724b0901" n="0724b0901"/>已<anchor xml:id="end0724b0901"/>上亦皆入五法者。一八識入五法。謂八識自體。入
<lb ed="X" n="0724b10"/><lb ed="R033" n="0569b13"/>妄想。六識所計屬名相。轉識成智屬正智。所證屬如
<lb ed="X" n="0724b11"/><lb ed="R033" n="0569b14"/>如。二無我入五法。謂人法二執。屬名相妄想。二無我
<lb ed="X" n="0724b12"/><lb ed="R033" n="0569b15"/>理屬如如。證二無我之智屬正智。</p>
<lb ed="X" n="0724b13"/><lb ed="R033" n="0569b16"/><p xml:id="pX22p0724b1301">亦屬正智如如下。當配三自性。而文中不言者。以上
<lb ed="X" n="0724b14"/><lb ed="R033" n="0569b17"/>文三性<anchor xml:id="nkr_note_add_0724b1401" n="0724b1401"/><anchor xml:id="beg0724b1401" n="0724b1401"/>已<anchor xml:id="end0724b1401"/>入五法中故。若欲配之。則所念之佛屬妄
<lb ed="X" n="0724b15"/><lb ed="R033" n="0569b18"/>計。能念之心屬緣起。念力成就屬圓成。</p>
<lb ed="X" n="0724b16"/><lb ed="R033" n="0570a01"/><p xml:id="pX22p0724b1601">不以有心念等者。有心墮妄想乃增益謗。今則若言
<lb ed="X" n="0724b17"/><lb ed="R033" n="0570a02"/>其有。則能念之心本體自空。所念之佛了不可得。非
<lb ed="X" n="0724b18"/><lb ed="R033" n="0570a03"/>有也。</p><p xml:id="pX22p0724b1803" cb:place="inline">無心墮斷滅乃損減謗。今則若言其無。則能
<lb ed="X" n="0724b19"/><lb ed="R033" n="0570a04"/>念之心惺惺不昧。所念之佛歷歷分明。非無也。</p><p xml:id="pX22p0724b1919" cb:place="inline">亦
<lb ed="X" n="0724b20"/><lb ed="R033" n="0570a05"/>有亦無墮相違謗。今則有處全空。空處全有。互奪兩
<lb ed="X" n="0724b21"/><lb ed="R033" n="0570a06"/>亡。非雙亦也。</p><p xml:id="pX22p0724b2106" cb:place="inline">非無非有墮戲論謗。今則因有念顯
<lb ed="X" n="0724b22"/><lb ed="R033" n="0570a07"/>無念。因無念顯有念。互成雙立。非雙非也。</p><p xml:id="pX22p0724b2217" cb:place="inline">又不以
<lb ed="X" n="0724b23"/><lb ed="R033" n="0570a08"/>有心念。居一切時不起妄念也。不以無心念。於諸妄
<lb ed="X" n="0724b24"/><lb ed="R033" n="0570a09"/>心亦不息滅也。不以亦有亦無心念。住妄想境不加
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0724c" n="0724c"/>
<lb ed="X" n="0724c01"/><lb ed="R033" n="0570a10"/>了知也。不以非有非無心念。於無了知不辨眞實也。</p>
<lb ed="X" n="0724c02"/><lb ed="R033" n="0570a11"/><p xml:id="pX22p0724c0201">更有何念者。四句旣離。百非亦絕也。</p><p xml:id="pX22p0724c0215" cb:place="inline">念而無念
<lb ed="X" n="0724c03"/><lb ed="R033" n="0570a12"/>是名一心者。云念則非空。云無念則非有。念奪無念。
<lb ed="X" n="0724c04"/><lb ed="R033" n="0570a13"/>無念奪念。互奪兩亡。則雙遮二邊。因念成無念。因無
<lb ed="X" n="0724c05"/><lb ed="R033" n="0570a14"/>念又成念。互成雙立。則雙照二邊。以照奪遮。以遮奪
<lb ed="X" n="0724c06"/><lb ed="R033" n="0570a15"/>照。非遮非照。唯是一心。</p>
<lb ed="X" n="0724c07"/><lb ed="R033" n="0570a16"/><p xml:id="pX22p0724c0701">註。</p><p xml:id="pX22p0724c0702" cb:place="inline">事謂緣起無邊。理謂性海無盡。事理謂圓融無
<lb ed="X" n="0724c08"/><lb ed="R033" n="0570a17"/>礙。事事謂主伴重重。相卽相入。</p>
<lb ed="X" n="0724c09"/><lb ed="R033" n="0570a18"/><p xml:id="pX22p0724c0901">華嚴全圓。今得少分者。一無情說法同。二一含無量
<lb ed="X" n="0724c10"/><lb ed="R033" n="0570b01"/>同。三不動周徧同。四見聞獲益同。五八難頓超同。六
<lb ed="X" n="0724c11"/><lb ed="R033" n="0570b02"/>出生無盡同。七雙垂兩相同。八敎主法身同。九不可
<lb ed="X" n="0724c12"/><lb ed="R033" n="0570b03"/>思議同。十頓齊佛境同。此十配華嚴十種<g ref="#CB16199">𢆯</g>門。可以
<lb ed="X" n="0724c13"/><lb ed="R033" n="0570b04"/>意得。</p>
<lb ed="X" n="0724c14"/><lb ed="R033" n="0570b05"/><p xml:id="pX22p0724c1401">如本無差別。卽不動寂場。無量無等。謂無量世界。無
<lb ed="X" n="0724c15"/><lb ed="R033" n="0570b06"/>等世界。卽徧周法界也。</p><p xml:id="pX22p0724c1510" cb:place="inline">圓覺佛者。謂道窮妙覺。位
<lb ed="X" n="0724c16"/><lb ed="R033" n="0570b07"/>極於茶。究盡諸法實相。邊際智滿。種覺頓圓。圓顯十
<lb ed="X" n="0724c17"/><lb ed="R033" n="0570b08"/>身。富有萬德。如十五日月。圓滿具足。最上最勝究竟
<lb ed="X" n="0724c18"/><lb ed="R033" n="0570b09"/>覺也。</p><p xml:id="pX22p0724c1803" cb:place="inline">普門法者。普是徧義。門曰能通。華嚴中具無
<lb ed="X" n="0724c19"/><lb ed="R033" n="0570b10"/>量波羅蜜門。一一門中復出無量法。乃至一一句能
<lb ed="X" n="0724c20"/><lb ed="R033" n="0570b11"/>充徧法界。一一字能通大涅槃。故曰普門。</p><p xml:id="pX22p0724c2017" cb:place="inline">八難謂
<lb ed="X" n="0724c21"/><lb ed="R033" n="0570b12"/>地獄。餓鬼。畜生。盲聾瘖瘂。世智辨聰。佛前佛後。北俱
<lb ed="X" n="0724c22"/><lb ed="R033" n="0570b13"/>盧洲。無想天。以受此果報。不得聖化。故稱爲難。此是
<lb ed="X" n="0724c23"/><lb ed="R033" n="0570b14"/>凡夫住事八難。</p><p xml:id="pX22p0724c2307" cb:place="inline">又復有餘中。三十心爲三惡道。住
<lb ed="X" n="0724c24"/><lb ed="R033" n="0570b15"/>無我法。名爲北洲。地前法愛如長壽天。未有初地十
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0725a" n="0725a"/>
<lb ed="X" n="0725a01"/><lb ed="R033" n="0570b16"/>種六相。名諸根不具。地前智淺如世智辨聰不窮中
<lb ed="X" n="0725a02"/><lb ed="R033" n="0570b17"/>理。如佛前佛後。此是二乘住理八難。</p><p xml:id="pX22p0725a0215" cb:place="inline">舍那釋迦雙
<lb ed="X" n="0725a03"/><lb ed="R033" n="0570b18"/>垂兩相者。兩相。謂千丈圓滿報身。與丈六老比丘相。
<lb ed="X" n="0725a04"/><lb ed="R033" n="0571a01"/>雙垂卽二始同時。不動寂場而游鹿苑也。</p><p xml:id="pX22p0725a0417" cb:place="inline">淨名名
<lb ed="X" n="0725a05"/><lb ed="R033" n="0571a02"/>小不思議者。如借座鐙王。請飯香土。室包乾象。手擲
<lb ed="X" n="0725a06"/><lb ed="R033" n="0571a03"/>大千。及菩薩種種不思議解脫。皆不可思議也。</p><p xml:id="pX22p0725a0619" cb:place="inline">不
<lb ed="X" n="0725a07"/><lb ed="R033" n="0571a04"/>動智。謂不生不滅心。卽是一法界大總相法門體也。
<lb ed="X" n="0725a08"/><lb ed="R033" n="0571a05"/>同爲華嚴流類者。謂華嚴是源。而此則是其流。華嚴
<lb ed="X" n="0725a09"/><lb ed="R033" n="0571a06"/>是本。而此則是其類。此類字。與聖人之於民亦類也。
<lb ed="X" n="0725a10"/><lb ed="R033" n="0571a07"/>類字相似。此流字。與流流入海。流字相似。</p>
<lb ed="X" n="0725a11"/><lb ed="R033" n="0571a08"/><p xml:id="pX22p0725a1101">章。</p><p xml:id="pX22p0725a1102" cb:place="inline">定善散善者。十六觀門爲定善。定心成觀故。執
<lb ed="X" n="0725a12"/><lb ed="R033" n="0571a09"/>持名號爲散善。散心稱名故。</p>
<lb ed="X" n="0725a13"/><lb ed="R033" n="0571a10"/><p xml:id="pX22p0725a1301">彼經妙觀宗乎一心者。以若就事上直觀依正。豈名
<lb ed="X" n="0725a14"/><lb ed="R033" n="0571a11"/>微妙。今觀若依若正。乃法界心觀法界境。生於法界
<lb ed="X" n="0725a15"/><lb ed="R033" n="0571a12"/>依正色心。是則名爲唯依唯正。唯色唯心。唯觀唯境。
<lb ed="X" n="0725a16"/><lb ed="R033" n="0571a13"/>豈不名妙。故知妙觀皆宗一心。心性徧周。無法不造。
<lb ed="X" n="0725a17"/><lb ed="R033" n="0571a14"/>無法不具。若一毫法從心外生。則不名爲妙觀也。</p>
<lb ed="X" n="0725a18"/><lb ed="R033" n="0571a15"/><p xml:id="pX22p0725a1801">註。</p><p xml:id="pX22p0725a1802" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0725a1801" n="0725a1801"/><anchor xml:id="beg0725a1801" n="0725a1801"/>已<anchor xml:id="end0725a1801"/>非全散。何況理一者。若據事持應名散心。今
<lb ed="X" n="0725a19"/><lb ed="R033" n="0571a16"/>專注一境<anchor xml:id="nkr_note_add_0725a1901" n="0725a1901"/><anchor xml:id="beg0725a1901" n="0725a1901"/>已<anchor xml:id="end0725a1901"/>非全散。理一心者。悟自本心。本自不生。
<lb ed="X" n="0725a20"/><lb ed="R033" n="0571a17"/>本自不動。何爲散也。</p>
<lb ed="X" n="0725a21"/><lb ed="R033" n="0571a18"/><p xml:id="pX22p0725a2101">卽空卽假卽中。是一心三觀。觀三諦一境也。斯乃稱
<lb ed="X" n="0725a22"/><lb ed="R033" n="0571b01"/>性而觀。絕待而照。修此觀時。祇一觀而三觀。觀於一
<lb ed="X" n="0725a23"/><lb ed="R033" n="0571b02"/>諦而三諦。卽一而三。卽三而一。故空爲法界。一切法
<lb ed="X" n="0725a24"/><lb ed="R033" n="0571b03"/>趨空。無假無中無不空。假爲法界。一切法趨假。無空
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0725b" n="0725b"/>
<lb ed="X" n="0725b01"/><lb ed="R033" n="0571b04"/>無中無不假。中爲法界。一切法趨中。無空無假無不
<lb ed="X" n="0725b02"/><lb ed="R033" n="0571b05"/>中也。此觀成時。證一心三智。亦名一切種智。中論云。
<lb ed="X" n="0725b03"/><lb ed="R033" n="0571b06"/>因緣所生法。卽空卽假卽中。釋論云。三智實在一心
<lb ed="X" n="0725b04"/><lb ed="R033" n="0571b07"/>中得。卽此意也。</p><p xml:id="pX22p0725b0407" cb:place="inline">超乎次第者。以有次第三觀。先修
<lb ed="X" n="0725b05"/><lb ed="R033" n="0571b08"/>從假入空觀。次修從空入假觀。然後雙遮雙照。流入
<lb ed="X" n="0725b06"/><lb ed="R033" n="0571b09"/>薩婆若海。此是別敎行相。今是圓觀。故頓超也。</p>
<lb ed="X" n="0725b07"/><lb ed="R033" n="0571b10"/><p xml:id="pX22p0725b0701">了不可得者。能所性空故。能所歷然者。不礙緣起故。
<lb ed="X" n="0725b08"/><lb ed="R033" n="0571b11"/>非空非假。互奪兩亡。雙遮中道也。常空常假。互成雙
<lb ed="X" n="0725b09"/><lb ed="R033" n="0571b12"/>立。雙照中道也。遮照同時。故不可思議。</p>
<lb ed="X" n="0725b10"/><lb ed="R033" n="0571b13"/><p xml:id="pX22p0725b1001">觀卽念。念卽觀者。觀乃注想一境。念乃明記不忘。則
<lb ed="X" n="0725b11"/><lb ed="R033" n="0571b14"/>觀念似別。然觀曰心觀。念曰心念。則同宗一心。彼則
<lb ed="X" n="0725b12"/><lb ed="R033" n="0571b15"/>以法界心觀法界境。此則以法界心念法界佛。毫無
<lb ed="X" n="0725b13"/><lb ed="R033" n="0571b16"/>差別。故言卽也。</p>
<lb ed="X" n="0725b14"/><lb ed="R033" n="0571b17"/><p xml:id="pX22p0725b1401">名念佛三昧者。執持名號故。一行三昧者。繫緣法界
<lb ed="X" n="0725b15"/><lb ed="R033" n="0571b18"/>專稱名字故。諸佛現前三昧者。一心功成佛現其前
<lb ed="X" n="0725b16"/><lb ed="R033" n="0572a01"/>故。般若三昧者。一心不亂卽大般若故。普等三昧者。
<lb ed="X" n="0725b17"/><lb ed="R033" n="0572a02"/>一心功成無法不攝故。</p>
<lb ed="X" n="0725b18"/><lb ed="R033" n="0572a03"/><p xml:id="pX22p0725b1801">智者大師。於觀經分散分定者。觀經中。因韋提希啓
<lb ed="X" n="0725b19"/><lb ed="R033" n="0572a04"/>請。唯願世尊。敎我思惟。敎我正受。故世尊以三種淨
<lb ed="X" n="0725b20"/><lb ed="R033" n="0572a05"/>業。答思惟。十六妙觀答正受。天台疏云。三種淨業。散
<lb ed="X" n="0725b21"/><lb ed="R033" n="0572a06"/>心思量名曰思惟。十六正觀說名正受。是卽屬散屬
<lb ed="X" n="0725b22"/><lb ed="R033" n="0572a07"/>定也。</p><p xml:id="pX22p0725b2203" cb:place="inline">三種淨業者。一者孝養父母。奉事師長。慈心
<lb ed="X" n="0725b23"/><lb ed="R033" n="0572a08"/>不殺。修十善業。二者受持三皈。具足衆戒。不犯威儀。
<lb ed="X" n="0725b24"/><lb ed="R033" n="0572a09"/>三者發菩提心。深信因果。讀誦大乘。勸進行者。</p><p xml:id="pX22p0725b2419" cb:place="inline">若
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0725c" n="0725c"/>
<lb ed="X" n="0725c01"/><lb ed="R033" n="0572a10"/>修三種福。爲三惑染。不稱淨業。於十六境。不照三諦。
<lb ed="X" n="0725c02"/><lb ed="R033" n="0572a11"/>不名妙觀。</p>
<lb ed="X" n="0725c03"/><lb ed="R033" n="0572a12"/><p xml:id="pX22p0725c0301">四性不生者。謂達此心。自他共無因不可得無心無
<lb ed="X" n="0725c04"/><lb ed="R033" n="0572a13"/>念也。與空慧相應者。空慧卽大般若智。以無虗妄心
<lb ed="X" n="0725c05"/><lb ed="R033" n="0572a14"/>念。離一切法差別之相也。</p>
<lb ed="X" n="0725c06"/><lb ed="R033" n="0572a15"/><p xml:id="pX22p0725c0601">註。</p><p xml:id="pX22p0725c0602" cb:place="inline">但名故名散善者。以若有定心佛身自現。今不
<lb ed="X" n="0725c07"/><lb ed="R033" n="0572a16"/>見身。顯是無有定力。故名散善也。</p>
<lb ed="X" n="0725c08"/><lb ed="R033" n="0572a17"/><p xml:id="pX22p0725c0801">劣應故名散善者。以定力若深。則所見之身自然高
<lb ed="X" n="0725c09"/><lb ed="R033" n="0572a18"/>大。今是劣應。顯是無深定力故云散善也。</p><p xml:id="pX22p0725c0917" cb:place="inline">劣應是
<lb ed="X" n="0725c10"/><lb ed="R033" n="0572b01"/>丈六身。凡夫小乘依事識所見者。勝應是圓滿報身。
<lb ed="X" n="0725c11"/><lb ed="R033" n="0572b02"/>是大乘人依業識所見者。</p><p xml:id="pX22p0725c1111" cb:place="inline">非木菩提樹下之身者。
<lb ed="X" n="0725c12"/><lb ed="R033" n="0572b03"/>以劣應身。在木菩提樹下成道。以吉祥草爲座。報身
<lb ed="X" n="0725c13"/><lb ed="R033" n="0572b04"/>則七寶樹下成道。以天衣爲座也。卽勝卽劣生法。</p>
<lb ed="X" n="0725c14"/><lb ed="R033" n="0572b05"/><p xml:id="pX22p0725c1401">不二者。劣卽生身。勝卽法身。言相卽不二者。以佛眞
<lb ed="X" n="0725c15"/><lb ed="R033" n="0572b06"/>法身。猶若虗空。應物現形。如水中月。紛紜自彼。於我
<lb ed="X" n="0725c16"/><lb ed="R033" n="0572b07"/>何爲故。</p>
<lb ed="X" n="0725c17"/><lb ed="R033" n="0572b08"/><p xml:id="pX22p0725c1701">華局故名散善者。以若有深定。則所見之華自然廣
<lb ed="X" n="0725c18"/><lb ed="R033" n="0572b09"/>大。今局於小。顯是無深定力。故名散也。</p>
<lb ed="X" n="0725c19"/><lb ed="R033" n="0572b10"/><p xml:id="pX22p0725c1901">五逆不生名散善者。以具大定者。速入聖階度生亦
<lb ed="X" n="0725c20"/><lb ed="R033" n="0572b11"/>廣。今濟度功狹。顯是無有大定。故名散也。</p>
<lb ed="X" n="0725c21"/><lb ed="R033" n="0572b12"/><p xml:id="pX22p0725c2101">止屬下品名散善者。以具正定者。必於寶刹速證無
<lb ed="X" n="0725c22"/><lb ed="R033" n="0572b13"/>生。今止成下品。顯是無有正定。故名散也。</p>
<lb ed="X" n="0725c23"/><lb ed="R033" n="0572b14"/><p xml:id="pX22p0725c2301">獨要三意者。一謂佛身不屬諸數。而那由恒沙不無
<lb ed="X" n="0725c24"/><lb ed="R033" n="0572b15"/>數計。則此經爲獨要一也。此可對前。佛是劣應一疑。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0726a" n="0726a"/>
<lb ed="X" n="0726a01"/><lb ed="R033" n="0572b16"/>二謂用心不涉次第。而先日次水。自覺繁長則此經
<lb ed="X" n="0726a02"/><lb ed="R033" n="0572b17"/>爲獨要二也。此可對前。但聞佛名一疑。</p>
<lb ed="X" n="0726a03"/><lb ed="R033" n="0572b18"/><p xml:id="pX22p0726a0301">三謂游歷不分高下。而上輩三品。乃徧十方。則此經
<lb ed="X" n="0726a04"/><lb ed="R033" n="0573a01"/>爲獨要三也。此可對前。止屬下品一疑。</p><p xml:id="pX22p0726a0416" cb:place="inline">生身尊特
<lb ed="X" n="0726a05"/><lb ed="R033" n="0573a02"/>猶待辨疑者。有言六十萬億那由他之身。乃是生身。
<lb ed="X" n="0726a06"/><lb ed="R033" n="0573a03"/>葢以淨土之身勝於穢土。穢土生身丈六。淨土生身
<lb ed="X" n="0726a07"/><lb ed="R033" n="0573a04"/>宜爾許高大也。<name role="" type="person">四明尊者</name>。以十三重問答辨此決是
<lb ed="X" n="0726a08"/><lb ed="R033" n="0573a05"/>尊特身也。</p>
<lb ed="X" n="0726a09"/><lb ed="R033" n="0573a06"/><p xml:id="pX22p0726a0901">註。</p><p xml:id="pX22p0726a0902" cb:place="inline">隨其心淨佛土淨者。經云是故寶積。若菩薩欲
<lb ed="X" n="0726a10"/><lb ed="R033" n="0573a07"/>得淨土。當淨其心。隨其心淨。則佛土淨。肇註云。淨土
<lb ed="X" n="0726a11"/><lb ed="R033" n="0573a08"/>葢是心之影響耳。欲響順必和其聲。欲影端必正其
<lb ed="X" n="0726a12"/><lb ed="R033" n="0573a09"/>形。此報應之定數也。</p><p xml:id="pX22p0726a1209" cb:place="inline">淨名卽維摩詰。五百童子之
<lb ed="X" n="0726a13"/><lb ed="R033" n="0573a10"/>一也。以此經由淨名示疾說起。故遂以名經。</p>
<lb ed="X" n="0726a14"/><lb ed="R033" n="0573a11"/><p xml:id="pX22p0726a1401">深者。佛果深高。以心往求。故云深心。亦從深理生。亦
<lb ed="X" n="0726a15"/><lb ed="R033" n="0573a12"/>從厚樂善根生。故十地經云。入深廣心。涅槃經云。根
<lb ed="X" n="0726a16"/><lb ed="R033" n="0573a13"/>深難拔。故言深心。</p><p xml:id="pX22p0726a1608" cb:place="inline">法華者。實相妙理。巧喩蓮華。法
<lb ed="X" n="0726a17"/><lb ed="R033" n="0573a14"/>喩雙彰。名實並顯。云妙法蓮華也。</p>
<lb ed="X" n="0726a18"/><lb ed="R033" n="0573a15"/><p xml:id="pX22p0726a1801">般若此云智慧。從方等之後。出大般若。轉敎付財。融
<lb ed="X" n="0726a19"/><lb ed="R033" n="0573a16"/>通淘汰。約時。則禺中時。約味。則從生酥出熟酥也。</p>
<lb ed="X" n="0726a20"/><lb ed="R033" n="0573a17"/><p xml:id="pX22p0726a2001">圓者滿足周備。此外更無一法。覺者虗明靈照。無諸
<lb ed="X" n="0726a21"/><lb ed="R033" n="0573a18"/>分別想念。卽當人自性也。</p>
<lb ed="X" n="0726a22"/><lb ed="R033" n="0573b01"/><p xml:id="pX22p0726a2201">觀佛三昧者。以此經是說念佛法門。修行正定故。</p>
<lb ed="X" n="0726a23"/><lb ed="R033" n="0573b02"/><p xml:id="pX22p0726a2301">六念者。佛法僧施戒天六事。安心不動。稱之爲念也。
<lb ed="X" n="0726a24"/><lb ed="R033" n="0573b03"/>涅槃疏云。前三念他。後三念自。施戒是自因。生天是
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0726b" n="0726b"/>
<lb ed="X" n="0726b01"/><lb ed="R033" n="0573b04"/>自果。戒是止善。施是行善。天有近果遠果。近卽二十
<lb ed="X" n="0726b02"/><lb ed="R033" n="0573b05"/>八天。遠卽第一義天也。然謂菩薩六念。則是念同體
<lb ed="X" n="0726b03"/><lb ed="R033" n="0573b06"/>三寶。一心戒施。第一義理也。</p><p xml:id="pX22p0726b0312" cb:place="inline">涅槃。此云大滅度。是
<lb ed="X" n="0726b04"/><lb ed="R033" n="0573b07"/>如來斷德。具常樂我淨四義。此經是第五時所說。</p>
<lb ed="X" n="0726b05"/><lb ed="R033" n="0573b08"/><p xml:id="pX22p0726b0501">十心向往者。一於衆生起大慈。無損害心。二於衆生
<lb ed="X" n="0726b06"/><lb ed="R033" n="0573b09"/>起大悲。無逼惱心。三於佛法不惜身命樂守護心。四
<lb ed="X" n="0726b07"/><lb ed="R033" n="0573b10"/>於一切法發生勝忍無執著心。五不貪利養敬重淨
<lb ed="X" n="0726b08"/><lb ed="R033" n="0573b11"/>意樂心。六求佛種智於一切時無忘失心。七於衆生
<lb ed="X" n="0726b09"/><lb ed="R033" n="0573b12"/>尊重恭敬無下劣心。八不著世論於菩提分生決定
<lb ed="X" n="0726b10"/><lb ed="R033" n="0573b13"/>心。九種諸善根無有雜染淸淨之心。十於諸佛捨離
<lb ed="X" n="0726b11"/><lb ed="R033" n="0573b14"/>諸相起隨念心。</p><p xml:id="pX22p0726b1107" cb:place="inline">寶積者。此部廣談妙法。猶如珍寶
<lb ed="X" n="0726b12"/><lb ed="R033" n="0573b15"/>積集豐盈也。</p>
<lb ed="X" n="0726b13"/><lb ed="R033" n="0573b16"/><p xml:id="pX22p0726b1301">一經大旨。卽念佛往生也。</p><p xml:id="pX22p0726b1311" cb:place="inline">維摩丈室容八萬座者。
<lb ed="X" n="0726b14"/><lb ed="R033" n="0573b17"/>維摩詰。從<name role="" type="person">須彌燈王</name>佛所。借三萬二千獅子座。皆高
<lb ed="X" n="0726b15"/><lb ed="R033" n="0573b18"/>八萬四千由旬。置於丈室。無所妨礙。於毗耶城及四
<lb ed="X" n="0726b16"/><lb ed="R033" n="0574a01"/>天下。亦不迫迮。悉見如故。</p>
<lb ed="X" n="0726b17"/><lb ed="R033" n="0574a02"/><p xml:id="pX22p0726b1701">起信謂令人發起大乘信根。因緣分者。此論通有五
<lb ed="X" n="0726b18"/><lb ed="R033" n="0574a03"/>分。一者因緣分。二者立義分。乃至第五勸修利益分。
<lb ed="X" n="0726b19"/><lb ed="R033" n="0574a04"/>今當第一。說造論因緣有八種也。</p>
<lb ed="X" n="0726b20"/><lb ed="R033" n="0574a05"/><p xml:id="pX22p0726b2001">信位初心。謂十信中初信心也。有四種機者。論文云。
<lb ed="X" n="0726b21"/><lb ed="R033" n="0574a06"/>五者。爲示方便。消惡業障。善護其心。遠離癡慢出邪
<lb ed="X" n="0726b22"/><lb ed="R033" n="0574a07"/>網故。六者。爲示修習止觀。對治凡夫二乘心過故。七
<lb ed="X" n="0726b23"/><lb ed="R033" n="0574a08"/>者。爲示專念方便。生於佛前。必定不退信心故。八者。
<lb ed="X" n="0726b24"/><lb ed="R033" n="0574a09"/>爲示利益勸修行故。有如是等因緣。所以造論。疏云。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0726c" n="0726c"/>
<lb ed="X" n="0726c01"/><lb ed="R033" n="0574a10"/>自此下四種機。當信位初心。四中前三爲下中上三
<lb ed="X" n="0726c02"/><lb ed="R033" n="0574a11"/>人。後一策以勸修也。</p>
<lb ed="X" n="0726c03"/><lb ed="R033" n="0574a12"/><p xml:id="pX22p0726c0301">禮懺滅罪者。論云。若人雖修行信心。以從先世來。多
<lb ed="X" n="0726c04"/><lb ed="R033" n="0574a13"/>有重罪惡業障故。爲諸魔鬼之所惑亂。或爲世務牽
<lb ed="X" n="0726c05"/><lb ed="R033" n="0574a14"/>纏。或爲病苦所惱。應當精勤。晝夜六時。禮拜諸佛。誠
<lb ed="X" n="0726c06"/><lb ed="R033" n="0574a15"/>心懺悔。得免諸障。善根增長故。被初機者。疏云。此當
<lb ed="X" n="0726c07"/><lb ed="R033" n="0574a16"/>下品也。</p>
<lb ed="X" n="0726c08"/><lb ed="R033" n="0574a17"/><p xml:id="pX22p0726c0801">修習止觀者。論云。所言止者。謂止一切境界相。是依
<lb ed="X" n="0726c09"/><lb ed="R033" n="0574a18"/>眞如門。止諸境相無所分別。卽成根本無分別智。所
<lb ed="X" n="0726c10"/><lb ed="R033" n="0574b01"/>言觀者。謂分別因緣生滅相。是依生滅門。分別諸相
<lb ed="X" n="0726c11"/><lb ed="R033" n="0574b02"/>觀諸理趣。卽成後得智。被中機者。疏云。此當中品也。
<lb ed="X" n="0726c12"/><lb ed="R033" n="0574b03"/>求生淨土者。論云。若人專念阿彌陀佛。願生彼界。卽
<lb ed="X" n="0726c13"/><lb ed="R033" n="0574b04"/>得往生。常見佛故。終無有退。若觀彼佛眞如法身。常
<lb ed="X" n="0726c14"/><lb ed="R033" n="0574b05"/>勤修習。畢竟得生。依正定故。被上機者。疏云。此當上
<lb ed="X" n="0726c15"/><lb ed="R033" n="0574b06"/>品也。</p>
<lb ed="X" n="0726c16"/><lb ed="R033" n="0574b07"/><p xml:id="pX22p0726c1601">註。</p><p xml:id="pX22p0726c1602" cb:place="inline">信生佛不二者。迷此心爲衆生。悟此心爲諸佛。
<lb ed="X" n="0726c17"/><lb ed="R033" n="0574b08"/>諸佛乃覺悟之衆生。衆生乃沈迷之諸佛。古云。諸佛
<lb ed="X" n="0726c18"/><lb ed="R033" n="0574b09"/>心內衆生。塵塵流轉。衆生心中諸佛。念念證眞也。又
<lb ed="X" n="0726c19"/><lb ed="R033" n="0574b10"/>復此信。卽是起信信根本。慈雲信自心。而彼根本外。
<lb ed="X" n="0726c20"/><lb ed="R033" n="0574b11"/>尙有信佛。信法。信僧。不疑自心外尙有不疑師。不疑
<lb ed="X" n="0726c21"/><lb ed="R033" n="0574b12"/>法。今獨擧根本自心者。以信淨土唯心。爲淨業之獨
<lb ed="X" n="0726c22"/><lb ed="R033" n="0574b13"/>要也。</p>
<lb ed="X" n="0726c23"/><lb ed="R033" n="0574b14"/><p xml:id="pX22p0726c2301">如子憶母者。楞嚴言。十方諸佛憐念衆生。如母憶子。
<lb ed="X" n="0726c24"/><lb ed="R033" n="0574b15"/>子若憶母。如母憶時。母子歷生。不相違遠。</p><p xml:id="pX22p0726c2417" cb:place="inline">不堪承
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0727a" n="0727a"/>
<lb ed="X" n="0727a01"/><lb ed="R033" n="0574b16"/>受甘露法味者。楞嚴云。如淨器中。除去毒蜜。以諸湯
<lb ed="X" n="0727a02"/><lb ed="R033" n="0574b17"/>水。幷雜<g ref="#CB01926">灰</g>香。洗滌其器。後貯甘露。今羸劣破漏豈堪
<lb ed="X" n="0727a03"/><lb ed="R033" n="0574b18"/>承受。</p><p xml:id="pX22p0727a0303" cb:place="inline">雖有諸過。亦名爲器者。如觀經下三品。皆五
<lb ed="X" n="0727a04"/><lb ed="R033" n="0575a01"/>逆十惡。臨終發心。皆得往生。</p>
<lb ed="X" n="0727a05"/><lb ed="R033" n="0575a02"/><p xml:id="pX22p0727a0501">註。</p><p xml:id="pX22p0727a0502" cb:place="inline">下智觀者等。下智是但解偏空。而根稍鈍者。彼
<lb ed="X" n="0727a06"/><lb ed="R033" n="0575a03"/>卽觀思議生滅十二因緣。從他聞聲而解了故。成聲
<lb ed="X" n="0727a07"/><lb ed="R033" n="0575a04"/>聞菩提。</p><p xml:id="pX22p0727a0704" cb:place="inline">中智亦但解偏空。而根大利者。彼卽觀思
<lb ed="X" n="0727a08"/><lb ed="R033" n="0575a05"/>議不生滅因緣。悟解甚深因緣法故。成緣覺菩提。</p>
<lb ed="X" n="0727a09"/><lb ed="R033" n="0575a06"/><p xml:id="pX22p0727a0901">上智是解但中理者。彼卽觀不思議生滅因緣。心廣
<lb ed="X" n="0727a10"/><lb ed="R033" n="0575a07"/>無量故。成菩薩廣大行故。得菩薩菩提。</p><p xml:id="pX22p0727a1016" cb:place="inline">上上智是
<lb ed="X" n="0727a11"/><lb ed="R033" n="0575a08"/>解不但中理者。彼卽觀不思議不生滅因緣。一切種
<lb ed="X" n="0727a12"/><lb ed="R033" n="0575a09"/>淸淨故。一切佛法皆成就故。得佛菩提。是同是十二
<lb ed="X" n="0727a13"/><lb ed="R033" n="0575a10"/>因緣一法。而因智慧不同。觀察不同。而所得遂各各
<lb ed="X" n="0727a14"/><lb ed="R033" n="0575a11"/>不同也。非隨因感果而何。</p><p xml:id="pX22p0727a1411" cb:place="inline">諸天共器者。淨名經云。
<lb ed="X" n="0727a15"/><lb ed="R033" n="0575a12"/>譬如諸天共寶器食。隨其福德飯色有異。</p><p xml:id="pX22p0727a1517" cb:place="inline">三獸同
<lb ed="X" n="0727a16"/><lb ed="R033" n="0575a13"/>河者。永嘉集云。譬如象馬兔渡河。足有長短。而分深
<lb ed="X" n="0727a17"/><lb ed="R033" n="0575a14"/>淺。</p>
<lb ed="X" n="0727a18"/><lb ed="R033" n="0575a15"/><p xml:id="pX22p0727a1801">註。</p><p xml:id="pX22p0727a1802" cb:place="inline">下品猶勝天宮者。如云。六欲諸天具五衰。三禪
<lb ed="X" n="0727a19"/><lb ed="R033" n="0575a16"/>尙自有風災。假饒修到非非想。不若西方歸去來。</p>
<lb ed="X" n="0727a20"/><lb ed="R033" n="0575a17"/><p xml:id="pX22p0727a2001">章。</p><p xml:id="pX22p0727a2002" cb:place="inline">先明隨相者。相卽文義之相。隨有二義。一者文
<lb ed="X" n="0727a21"/><lb ed="R033" n="0575a18"/>隨於義。義隨於文。文義二相。交相隨順。而爲敎體故。
<lb ed="X" n="0727a22"/><lb ed="R033" n="0575b01"/>二者且未會歸一心。先隨文義外相。談能詮體故。</p>
<lb ed="X" n="0727a23"/><lb ed="R033" n="0575b02"/><p xml:id="pX22p0727a2301">十門推本者。一音聲語言。二名句文身。三通取四法。
<lb ed="X" n="0727a24"/><lb ed="R033" n="0575b03"/>四諸法顯義。五攝境唯心。六會緣入空。七理事無礙。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0727b" n="0727b"/>
<lb ed="X" n="0727b01"/><lb ed="R033" n="0575b04"/>八通攝所詮。九事事無礙。十海印炳現。</p>
<lb ed="X" n="0727b02"/><lb ed="R033" n="0575b05"/><p xml:id="pX22p0727b0201">二謂所詮義者。或難云。此明能詮體性。何故所詮之
<lb ed="X" n="0727b03"/><lb ed="R033" n="0575b06"/>義。亦作能詮耶。當知以義對名句文。則義爲所詮。若
<lb ed="X" n="0727b04"/><lb ed="R033" n="0575b07"/>以義對理而言。義爲能詮。理爲所詮也。</p>
<lb ed="X" n="0727b05"/><lb ed="R033" n="0575b08"/><p xml:id="pX22p0727b0501">註。</p><p xml:id="pX22p0727b0502" cb:place="inline">或以聲爲敎體者。攝假從實故。名等有展轉義。
<lb ed="X" n="0727b06"/><lb ed="R033" n="0575b09"/>非正敎體故。依聲有名。依名有義。如依父有子。依子
<lb ed="X" n="0727b07"/><lb ed="R033" n="0575b10"/>有孫。父爲體故。</p><p xml:id="pX22p0727b0707" cb:place="inline">或以名句文身爲敎體者。以體從
<lb ed="X" n="0727b08"/><lb ed="R033" n="0575b11"/>用故。唯識云。此三離聲雖無別體。而假實異。亦不卽
<lb ed="X" n="0727b09"/><lb ed="R033" n="0575b12"/>聲等。</p>
<lb ed="X" n="0727b10"/><lb ed="R033" n="0575b13"/><p xml:id="pX22p0727b1001">名詮法自性者。如無量壽佛。無詮非有自性。量詮分
<lb ed="X" n="0727b11"/><lb ed="R033" n="0575b14"/>限。壽詮永年。佛詮大覺。</p><p xml:id="pX22p0727b1110" cb:place="inline">句詮法差別者。如無量壽
<lb ed="X" n="0727b12"/><lb ed="R033" n="0575b15"/>佛。詮法則廣大。若云量壽佛。詮法則少狹矣。</p><p xml:id="pX22p0727b1218" cb:place="inline">文爲
<lb ed="X" n="0727b13"/><lb ed="R033" n="0575b16"/>上二所依者。藉文彩連合之功。方顯名句之用也。</p>
<lb ed="X" n="0727b14"/><lb ed="R033" n="0575b17"/><p xml:id="pX22p0727b1401">假實體用兼資者。名句文爲假。二十四不相應行攝
<lb ed="X" n="0727b15"/><lb ed="R033" n="0575b18"/>故。聲爲實。十一色法所攝故。聲爲體。名句文爲用。</p>
<lb ed="X" n="0727b16"/><lb ed="R033" n="0576a01"/><p xml:id="pX22p0727b1601">註。</p><p xml:id="pX22p0727b1602" cb:place="inline">法能顯義者。色聲香味觸法。塵塵皆爲敎體。眼
<lb ed="X" n="0727b17"/><lb ed="R033" n="0576a02"/>耳鼻舌身意。根根盡入圓通。所謂翠竹黃華。無非般
<lb ed="X" n="0727b18"/><lb ed="R033" n="0576a03"/>若。白雲流水。盡是眞如。松風昨夜熾然說。自是聾人
<lb ed="X" n="0727b19"/><lb ed="R033" n="0576a04"/>不肯聽。</p>
<lb ed="X" n="0727b20"/><lb ed="R033" n="0576a05"/><p xml:id="pX22p0727b2001">章。</p><p xml:id="pX22p0727b2002" cb:place="inline">唯識者。唯有揀擇。決定。顯勝。三義。識有了別義。
<lb ed="X" n="0727b21"/><lb ed="R033" n="0576a06"/>略而言之。唯遮境有。識揀心空。故曰唯識。</p>
<lb ed="X" n="0727b22"/><lb ed="R033" n="0576a07"/><p xml:id="pX22p0727b2201">文義皆識所變者。變有二。一者因緣變。有實體用。是
<lb ed="X" n="0727b23"/><lb ed="R033" n="0576a08"/>前五及第八識。二者分別變。但可爲境。是六七二識。
<lb ed="X" n="0727b24"/><lb ed="R033" n="0576a09"/>今聲爲因緣變。有實體用故。名句文及所詮義。乃分
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0727c" n="0727c"/>
<lb ed="X" n="0727c01"/><lb ed="R033" n="0576a10"/>別變。但可爲境。無實體用故。</p>
<lb ed="X" n="0727c02"/><lb ed="R033" n="0576a11"/><p xml:id="pX22p0727c0201">本影四句者。本者實有本質。影者自心影像。本如鏡
<lb ed="X" n="0727c03"/><lb ed="R033" n="0576a12"/>外之物。影如鏡中所顯之影。識如鏡體。</p>
<lb ed="X" n="0727c04"/><lb ed="R033" n="0576a13"/><p xml:id="pX22p0727c0401">註。</p><p xml:id="pX22p0727c0402" cb:place="inline">唯本無影者。是認影爲本。</p><p xml:id="pX22p0727c0412" cb:place="inline">小乘不知唯識現
<lb ed="X" n="0727c05"/><lb ed="R033" n="0576a14"/>者。以小乘人。不達三界唯心。心外有境。如小兒執鏡
<lb ed="X" n="0727c06"/><lb ed="R033" n="0576a15"/>中之影爲實。不知乃鏡光所現之影故。</p>
<lb ed="X" n="0727c07"/><lb ed="R033" n="0576a16"/><p xml:id="pX22p0727c0701">淨識卽第六識心王。以六識相應心所。旣轉成妙智。
<lb ed="X" n="0727c08"/><lb ed="R033" n="0576a17"/>則心王豈不是淨識。以純無漏故。</p><p xml:id="pX22p0727c0814" cb:place="inline">妙觀察智者。唯
<lb ed="X" n="0727c09"/><lb ed="R033" n="0576a18"/>識論云。轉八識相應心所。成大圓鏡智。轉七識相應
<lb ed="X" n="0727c10"/><lb ed="R033" n="0576b01"/>心所。成平等性智。轉前五識相應心所。成成所作智。
<lb ed="X" n="0727c11"/><lb ed="R033" n="0576b02"/>轉六識相應心所。成妙觀察智。五七八三智。能現種
<lb ed="X" n="0727c12"/><lb ed="R033" n="0576b03"/>種身。唯妙觀察智。能於大衆中雨大法雨。</p><p xml:id="pX22p0727c1217" cb:place="inline">聞者識
<lb ed="X" n="0727c13"/><lb ed="R033" n="0576b04"/>上所變者。他佛宣說。若文若義本質。聞者識上變起
<lb ed="X" n="0727c14"/><lb ed="R033" n="0576b05"/>文義而緣。如鏡對像自變影故。</p><p xml:id="pX22p0727c1413" cb:place="inline">增上是助意互爲
<lb ed="X" n="0727c15"/><lb ed="R033" n="0576b06"/>增上者。佛無衆生。佛不說法。是衆生於佛爲增上緣。
<lb ed="X" n="0727c16"/><lb ed="R033" n="0576b07"/>衆生無佛說法。衆生亦不能自變文義而緣。是佛於
<lb ed="X" n="0727c17"/><lb ed="R033" n="0576b08"/>衆生爲增上緣。如月無水不能現影。水無月亦不能
<lb ed="X" n="0727c18"/><lb ed="R033" n="0576b09"/>現影。是互爲增上意。</p>
<lb ed="X" n="0727c19"/><lb ed="R033" n="0576b10"/><p xml:id="pX22p0727c1901">離衆生心。更無有佛者。謂佛本是無。心淨故有。以心
<lb ed="X" n="0727c20"/><lb ed="R033" n="0576b11"/>淨故。諸佛卽現。若離衆生心。更無有佛也。何以故。法
<lb ed="X" n="0727c21"/><lb ed="R033" n="0576b12"/>身妙理。無有色相迭相見故。敎中云。佛果無別色心
<lb ed="X" n="0727c22"/><lb ed="R033" n="0576b13"/>功德。唯有如如。及如如智獨存。是也。</p><p xml:id="pX22p0727c2215" cb:place="inline">大悲卽衆生
<lb ed="X" n="0727c23"/><lb ed="R033" n="0576b14"/>緣。無心攀緣一切衆生。而於衆生自然現益。如涅槃
<lb ed="X" n="0727c24"/><lb ed="R033" n="0576b15"/>經。我實不往。慈善根力。能令衆生見如斯事。</p><p xml:id="pX22p0727c2418" cb:place="inline">大智
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0728a" n="0728a"/>
<lb ed="X" n="0728a01"/><lb ed="R033" n="0576b16"/>卽法緣。無心觀法。而於諸法自然普照。如日照物無
<lb ed="X" n="0728a02"/><lb ed="R033" n="0576b17"/>所分別。</p><p xml:id="pX22p0728a0204" cb:place="inline">爲增上緣者。如涅槃云。波羅奈城。有優婆
<lb ed="X" n="0728a03"/><lb ed="R033" n="0576b18"/>夷。屈請衆僧。奉施醫藥。有一比丘身嬰重病。良醫診
<lb ed="X" n="0728a04"/><lb ed="R033" n="0577a01"/>之。當須肉藥。是優婆夷割其股肉。切以爲羮。施病比
<lb ed="X" n="0728a05"/><lb ed="R033" n="0577a02"/>丘。服<anchor xml:id="nkr_note_add_0728a0501" n="0728a0501"/><anchor xml:id="beg0728a0501" n="0728a0501"/>已<anchor xml:id="end0728a0501"/>病差。女人患瘡苦惱。發聲稱佛。我在舍衛聞
<lb ed="X" n="0728a06"/><lb ed="R033" n="0577a03"/>其音聲。於是女人起大悲心。是女尋見我持良藥。塗
<lb ed="X" n="0728a07"/><lb ed="R033" n="0577a04"/>其瘡上。還復如本。善男子。我於爾時實不往至波羅
<lb ed="X" n="0728a08"/><lb ed="R033" n="0577a05"/>奈城持藥塗彼。當知皆是慈善根力。令彼女人見如
<lb ed="X" n="0728a09"/><lb ed="R033" n="0577a06"/>是事。此卽大悲大智爲增上緣也。</p><p xml:id="pX22p0728a0914" cb:place="inline">根熟衆生心中
<lb ed="X" n="0728a10"/><lb ed="R033" n="0577a07"/>現佛說法者。華嚴云。諸佛無有法。佛於何有說。但隨
<lb ed="X" n="0728a11"/><lb ed="R033" n="0577a08"/>其自心。謂說如是法等。</p>
<lb ed="X" n="0728a12"/><lb ed="R033" n="0577a09"/><p xml:id="pX22p0728a1201">不敎之敎者。如維摩詰嘿然無言。文殊歎曰。是眞不
<lb ed="X" n="0728a13"/><lb ed="R033" n="0577a10"/>二法門。世尊洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0728a1301" n="0728a1301"/><anchor xml:id="beg0728a1301" n="0728a1301"/>已<anchor xml:id="end0728a1301"/>。敷座而坐。須菩提讚言。希有世
<lb ed="X" n="0728a14"/><lb ed="R033" n="0577a11"/>尊。經云。法性本空寂。無取亦無見。性空卽是佛。不可
<lb ed="X" n="0728a15"/><lb ed="R033" n="0577a12"/>得思量。是也。</p><p xml:id="pX22p0728a1506" cb:place="inline">尊者無說。我乃無聞者。空生宴坐石
<lb ed="X" n="0728a16"/><lb ed="R033" n="0577a13"/>室中。空中帝釋散華供養。空生曰。散華者誰。曰我天
<lb ed="X" n="0728a17"/><lb ed="R033" n="0577a14"/>帝釋也。何以散華。曰以尊者善說般若。尊者曰。我本
<lb ed="X" n="0728a18"/><lb ed="R033" n="0577a15"/>無說。帝釋曰。尊者無說。我乃無聞。乃眞說般若也。</p>
<lb ed="X" n="0728a19"/><lb ed="R033" n="0577a16"/><p xml:id="pX22p0728a1901">此四皆言唯識者。唯識有二。一勝義唯識。二世俗唯
<lb ed="X" n="0728a20"/><lb ed="R033" n="0577a17"/>識。今初句唯本無影非唯識。卽前之隨相門。二句亦
<lb ed="X" n="0728a21"/><lb ed="R033" n="0577a18"/>本亦影。是世俗唯識。三句唯影無本。通世俗勝義。以
<lb ed="X" n="0728a22"/><lb ed="R033" n="0577b01"/>無本質。應是勝義。以有影像應通世俗故。四句非本
<lb ed="X" n="0728a23"/><lb ed="R033" n="0577b02"/>非影。唯是勝義唯識也。勝義唯識。卽後歸性一門。此
<lb ed="X" n="0728a24"/><lb ed="R033" n="0577b03"/>當門名世俗唯識。四句料簡實通前後也。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0728b" n="0728b"/>
<lb ed="X" n="0728b01"/><lb ed="R033" n="0577b04"/><p xml:id="pX22p0728b0101">心樂出離五句。是唯影無本。而實無說無聽。是非本
<lb ed="X" n="0728b02"/><lb ed="R033" n="0577b05"/>非影。旣不離此二句。此文此義非識所變而何。故識
<lb ed="X" n="0728b03"/><lb ed="R033" n="0577b06"/>爲敎體也。</p>
<lb ed="X" n="0728b04"/><lb ed="R033" n="0577b07"/><p xml:id="pX22p0728b0401">章。</p><p xml:id="pX22p0728b0402" cb:place="inline">歸性者。因一念無明。迷此性體。而現起八識。次
<lb ed="X" n="0728b05"/><lb ed="R033" n="0577b08"/>從八識體。變起萬境。今遡流及源。反末歸本故歸性
<lb ed="X" n="0728b06"/><lb ed="R033" n="0577b09"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0728b07"/><lb ed="R033" n="0577b10"/><p xml:id="pX22p0728b0701">八識卽心生滅門。所謂不生不滅。與生滅和合。非一
<lb ed="X" n="0728b08"/><lb ed="R033" n="0577b11"/>非異。名爲阿黎耶識也。此識有覺不覺二義。今是不
<lb ed="X" n="0728b09"/><lb ed="R033" n="0577b12"/>覺義中。無明不覺生三細。境界爲緣長六麤。故云能
<lb ed="X" n="0728b10"/><lb ed="R033" n="0577b13"/>變之八識也。</p>
<lb ed="X" n="0728b11"/><lb ed="R033" n="0577b14"/><p xml:id="pX22p0728b1101">一心卽本源之一心。所謂是心則攝一切世間出世
<lb ed="X" n="0728b12"/><lb ed="R033" n="0577b15"/>間法。依於此心。顯示摩訶衍義也。此心有眞如生滅
<lb ed="X" n="0728b13"/><lb ed="R033" n="0577b16"/>二門。是雖體絕有無。相非生滅。而迷之則生死無窮。
<lb ed="X" n="0728b14"/><lb ed="R033" n="0577b17"/>解之則廓爾大悟。故云能現之一心也。</p>
<lb ed="X" n="0728b15"/><lb ed="R033" n="0577b18"/><p xml:id="pX22p0728b1501">註。</p><p xml:id="pX22p0728b1502" cb:place="inline">從眞如流出敎法者。具足言之。則從眞如流出
<lb ed="X" n="0728b16"/><lb ed="R033" n="0578a01"/>根本智。從根本智流出後得智。從後得智流出大悲
<lb ed="X" n="0728b17"/><lb ed="R033" n="0578a02"/>心。從大悲心流出十二分敎。今但依源頭說。故云從
<lb ed="X" n="0728b18"/><lb ed="R033" n="0578a03"/>眞如流出也。</p><p xml:id="pX22p0728b1806" cb:place="inline">重頌如。授記如者。謂重頌亦是眞如。
<lb ed="X" n="0728b19"/><lb ed="R033" n="0578a04"/>授記亦是眞如。</p><p xml:id="pX22p0728b1907" cb:place="inline">一切皆如者。一切差別敎法。皆從
<lb ed="X" n="0728b20"/><lb ed="R033" n="0578a05"/>緣無性。卽是眞如。是故虗相本盡。眞性本現也。</p>
<lb ed="X" n="0728b21"/><lb ed="R033" n="0578a06"/><p xml:id="pX22p0728b2101">出仁王經。經云。波斯匿王白佛言。云何十方諸佛一
<lb ed="X" n="0728b22"/><lb ed="R033" n="0578a07"/>切菩薩。不離文字而行諸法相。佛言大王。法輪者。重
<lb ed="X" n="0728b23"/><lb ed="R033" n="0578a08"/>頌如。授記如。十二分敎一切皆如等。</p>
<lb ed="X" n="0728b24"/><lb ed="R033" n="0578a09"/><p xml:id="pX22p0728b2401">譬之物不離夢者。物譬隨相。夢譬唯識。人譬歸性。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0728c" n="0728c"/>
<lb ed="X" n="0728c01"/><lb ed="R033" n="0578a10"/><p xml:id="pX22p0728c0101">生法。是因緣所生之法。生法本無。一切唯識。卽物不
<lb ed="X" n="0728c02"/><lb ed="R033" n="0578a11"/>離夢。識如夢幻。但是一心。卽夢不離人。</p>
<lb ed="X" n="0728c03"/><lb ed="R033" n="0578a12"/><p xml:id="pX22p0728c0301">皆以一實相印爲敎體者。印有二種。一三法印。二實
<lb ed="X" n="0728c04"/><lb ed="R033" n="0578a13"/>相印。凡經詮空。無相。無願。三法。乃小乘經。詮一實者。
<lb ed="X" n="0728c05"/><lb ed="R033" n="0578a14"/>乃大乘經也。</p>
<lb ed="X" n="0728c06"/><lb ed="R033" n="0578a15"/><p xml:id="pX22p0728c0601">章。</p><p xml:id="pX22p0728c0602" cb:place="inline">無礙者。前二科攝末歸本。會相歸性。前淺後深。
<lb ed="X" n="0728c07"/><lb ed="R033" n="0578a16"/>不能相融。今此一門。本末融通。性相不二。擧一全彰。
<lb ed="X" n="0728c08"/><lb ed="R033" n="0578a17"/>圓融無礙也。</p><p xml:id="pX22p0728c0806" cb:place="inline">心境理事本自交徹者。心外無境。境
<lb ed="X" n="0728c09"/><lb ed="R033" n="0578a18"/>外無心。心者全境之心。境者全心之境。則心境不二。
<lb ed="X" n="0728c10"/><lb ed="R033" n="0578b01"/>理外無事。事外無理。理者卽事之理。事者卽理之事。
<lb ed="X" n="0728c11"/><lb ed="R033" n="0578b02"/>則理事圓融。</p>
<lb ed="X" n="0728c12"/><lb ed="R033" n="0578b03"/><p xml:id="pX22p0728c1201">註。</p><p xml:id="pX22p0728c1202" cb:place="inline">生滅門者。謂迷此法界。爲三細六麤。爲流轉門。
<lb ed="X" n="0728c13"/><lb ed="R033" n="0578b04"/>滅此三細六麤。歸一法界。爲還滅門。此二門。迷時妄
<lb ed="X" n="0728c14"/><lb ed="R033" n="0578b05"/>生眞滅。悟時眞生妄滅。總爲生滅門也。</p><p xml:id="pX22p0728c1416" cb:place="inline">眞如門者。
<lb ed="X" n="0728c15"/><lb ed="R033" n="0578b06"/>謂眞如自體。迷時不見妄生眞滅。悟時不見眞生妄
<lb ed="X" n="0728c16"/><lb ed="R033" n="0578b07"/>滅。非生非滅。非染非淨之體。卽眞如門也。</p><p xml:id="pX22p0728c1617" cb:place="inline">一心原
<lb ed="X" n="0728c17"/><lb ed="R033" n="0578b08"/>有二門者。論文云。依一心法。有二種門。云何爲二。一
<lb ed="X" n="0728c18"/><lb ed="R033" n="0578b09"/>者心眞如門。二者心生滅門。是二種門。皆各總攝一
<lb ed="X" n="0728c19"/><lb ed="R033" n="0578b10"/>切法。是也。</p>
<lb ed="X" n="0728c20"/><lb ed="R033" n="0578b11"/><p xml:id="pX22p0728c2001">眞如卽是生滅者。以眞如不守自性。五道隨緣故。全
<lb ed="X" n="0728c21"/><lb ed="R033" n="0578b12"/>眞如爲生滅。不變隨緣也。</p><p xml:id="pX22p0728c2111" cb:place="inline">生滅卽是眞如者。雖五
<lb ed="X" n="0728c22"/><lb ed="R033" n="0578b13"/>道隨緣。而緣起無性故。全生滅卽眞如。隨緣不變也。
<lb ed="X" n="0728c23"/><lb ed="R033" n="0578b14"/>心卽是土下。乃以理成事門。理隨事變。一多緣起之
<lb ed="X" n="0728c24"/><lb ed="R033" n="0578b15"/>無邊也。</p><p xml:id="pX22p0728c2404" cb:place="inline">土卽是心下。乃全事歸理門。事得理融。千
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0729a" n="0729a"/>
<lb ed="X" n="0729a01"/><lb ed="R033" n="0578b16"/>差涉入而無礙也。</p>
<lb ed="X" n="0729a02"/><lb ed="R033" n="0578b17"/><p xml:id="pX22p0729a0201">章。</p><p xml:id="pX22p0729a0202" cb:place="inline">通論佛敎因緣爲宗者。敎中云。諸法從緣生。諸
<lb ed="X" n="0729a03"/><lb ed="R033" n="0578b18"/>法從緣滅。我佛大沙門。常作如是說。乃至法華最後
<lb ed="X" n="0729a04"/><lb ed="R033" n="0579a01"/>極談。亦曰以一大事因緣出現於世。</p>
<lb ed="X" n="0729a05"/><lb ed="R033" n="0579a02"/><p xml:id="pX22p0729a0501">註。</p><p xml:id="pX22p0729a0502" cb:place="inline">無因邪因者。計萬法從虗空生。從自然生等。是
<lb ed="X" n="0729a06"/><lb ed="R033" n="0579a03"/>無因。或從冥諦生。或從自在天生。或從太極生等。皆
<lb ed="X" n="0729a07"/><lb ed="R033" n="0579a04"/>邪因也。</p>
<lb ed="X" n="0729a08"/><lb ed="R033" n="0579a05"/><p xml:id="pX22p0729a0801">因緣故生滅者。謂因緣和合虗妄有生。因緣別離虗
<lb ed="X" n="0729a09"/><lb ed="R033" n="0579a06"/>妄名滅。</p><p xml:id="pX22p0729a0904" cb:place="inline">因緣故卽空。是因緣所生法。我說卽是空。</p>
<lb ed="X" n="0729a10"/><lb ed="R033" n="0579a07"/><p xml:id="pX22p0729a1001">因緣故卽假。是亦名爲假名。</p><p xml:id="pX22p0729a1012" cb:place="inline">因緣故卽中。是亦
<lb ed="X" n="0729a11"/><lb ed="R033" n="0579a08"/>名中道義。</p><p xml:id="pX22p0729a1105" cb:place="inline">此四句若對五敎言。因緣故生滅。是小
<lb ed="X" n="0729a12"/><lb ed="R033" n="0579a09"/>乘敎。卽空卽假是始敎。卽中是終頓圓三敎。以終爲
<lb ed="X" n="0729a13"/><lb ed="R033" n="0579a10"/>雙照二邊中道。頓爲雙遮二邊中道。圓爲遮照同時。
<lb ed="X" n="0729a14"/><lb ed="R033" n="0579a11"/>不思議中道也。</p><p xml:id="pX22p0729a1407" cb:place="inline">若對四敎言。生滅爲藏敎。卽空爲
<lb ed="X" n="0729a15"/><lb ed="R033" n="0579a12"/>通敎。卽假爲別敎。卽中爲圓敎。以別敎但中。對圓爲
<lb ed="X" n="0729a16"/><lb ed="R033" n="0579a13"/>假故。</p>
<lb ed="X" n="0729a17"/><lb ed="R033" n="0579a14"/><p xml:id="pX22p0729a1701">不出有空等者。以第一我法俱有宗。此唯有。第二法
<lb ed="X" n="0729a18"/><lb ed="R033" n="0579a15"/>有我無宗。第三法無去來宗。第四現通假實宗。此三
<lb ed="X" n="0729a19"/><lb ed="R033" n="0579a16"/>通有空二法。第五俗妄眞實宗。第六諸法但名宗。此
<lb ed="X" n="0729a20"/><lb ed="R033" n="0579a17"/>二唯空。第七三性空有宗。爲法相。第八眞空絕相宗。
<lb ed="X" n="0729a21"/><lb ed="R033" n="0579a18"/>亦是空。第九空有無礙宗。爲法性。第十圓融具德宗。
<lb ed="X" n="0729a22"/><lb ed="R033" n="0579b01"/>爲圓融。</p>
<lb ed="X" n="0729a23"/><lb ed="R033" n="0579b02"/><p xml:id="pX22p0729a2301">註。</p><p xml:id="pX22p0729a2302" cb:place="inline">論言者是天親論。</p>
<lb ed="X" n="0729a24"/><lb ed="R033" n="0579b03"/><p xml:id="pX22p0729a2401">章。</p><p xml:id="pX22p0729a2402" cb:place="inline">宗乎法性者。以此經屬終頓二敎。終敎多談法
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0729b" n="0729b"/>
<lb ed="X" n="0729b01"/><lb ed="R033" n="0579b04"/>性。少及法相。其所云相。亦會歸性。出中道妙有一切
<lb ed="X" n="0729b02"/><lb ed="R033" n="0579b05"/>作佛。此經正是中道妙有。皆登不退故。頓敎總不說
<lb ed="X" n="0729b03"/><lb ed="R033" n="0579b06"/>法相。唯說眞性。一念不生。卽名爲佛。此經一心不亂。
<lb ed="X" n="0729b04"/><lb ed="R033" n="0579b07"/>卽得見佛故。</p>
<lb ed="X" n="0729b05"/><lb ed="R033" n="0579b08"/><p xml:id="pX22p0729b0501">註。</p><p xml:id="pX22p0729b0502" cb:place="inline">兼備交資而得往生者。有信願。而無依正。則信
<lb ed="X" n="0729b06"/><lb ed="R033" n="0579b09"/>願何法。故必依正淸淨以資信願也。有依正而無信
<lb ed="X" n="0729b07"/><lb ed="R033" n="0579b10"/>願。彼依正淸淨。自是淸淨。於我何爲。故必信之願之。
<lb ed="X" n="0729b08"/><lb ed="R033" n="0579b11"/>以資親證彼依正二報也。皆不出自心者。恐問云。旣
<lb ed="X" n="0729b09"/><lb ed="R033" n="0579b12"/>是依正信願往生爲宗趣。何又言法性爲宗。故云也。
<lb ed="X" n="0729b10"/><lb ed="R033" n="0579b13"/>彼經亦兼衆說者。華嚴經。有以無礙甚深法界爲宗。
<lb ed="X" n="0729b11"/><lb ed="R033" n="0579b14"/>有以緣起爲宗。法界緣起相卽入故。有以因果爲宗。
<lb ed="X" n="0729b12"/><lb ed="R033" n="0579b15"/>以此經廣明菩薩行位之因。及所成果故。有以海印
<lb ed="X" n="0729b13"/><lb ed="R033" n="0579b16"/>三昧理實爲宗。有以因果理實合爲宗。以因果是行
<lb ed="X" n="0729b14"/><lb ed="R033" n="0579b17"/>位。理實是法界故。以上各各互缺。今賢首總兼衆說。
<lb ed="X" n="0729b15"/><lb ed="R033" n="0579b18"/>共爲宗趣也。</p>
<lb ed="X" n="0729b16"/><lb ed="R033" n="0580a01"/><p xml:id="pX22p0729b1601">上句爲宗。下句爲趣者。彼經因果緣起爲宗。理實法
<lb ed="X" n="0729b17"/><lb ed="R033" n="0580a02"/>界爲趣。此經依正淸淨爲宗。信願往生爲趣。</p>
<lb ed="X" n="0729b18"/><lb ed="R033" n="0580a03"/><p xml:id="pX22p0729b1801">章。</p><p xml:id="pX22p0729b1802" cb:place="inline">別明者。展轉推尋也。正是大師極論其宏功。令
<lb ed="X" n="0729b19"/><lb ed="R033" n="0580a04"/>人發起眞信處。世人多疑此經文義麤淺。敎義一對
<lb ed="X" n="0729b20"/><lb ed="R033" n="0580a05"/>足以破之。愚者多執事而迷理。事理一對足以破之。
<lb ed="X" n="0729b21"/><lb ed="R033" n="0580a06"/>狂者多執理而遺事。境行一對足以破之。或疑念佛
<lb ed="X" n="0729b22"/><lb ed="R033" n="0580a07"/>正涉有爲。行寂一對足以破之。或疑念佛自救不了。
<lb ed="X" n="0729b23"/><lb ed="R033" n="0580a08"/>寂用一對足以破之。</p>
<lb ed="X" n="0729b24"/><lb ed="R033" n="0580a09"/><p xml:id="pX22p0729b2401">一敎義者。敎謂言敎義。謂義理。智者能於一字中。尙
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0729c" n="0729c"/>
<lb ed="X" n="0729c01"/><lb ed="R033" n="0580a10"/>解無量義。愚人雖讀盡貝書。祇是尋行數墨而<anchor xml:id="nkr_note_add_0729c0101" n="0729c0101"/><anchor xml:id="beg0729c0101" n="0729c0101"/>已<anchor xml:id="end0729c0101"/>。故
<lb ed="X" n="0729c02"/><lb ed="R033" n="0580a11"/>敎義一對。不可不發明也。</p>
<lb ed="X" n="0729c03"/><lb ed="R033" n="0580a12"/><p xml:id="pX22p0729c0301">二事理者。事卽依正信願等事。理卽一一消歸自性。
<lb ed="X" n="0729c04"/><lb ed="R033" n="0580a13"/>彼執事而迷理。正由不知旨趣故。</p>
<lb ed="X" n="0729c05"/><lb ed="R033" n="0580a14"/><p xml:id="pX22p0729c0501">三境行者。境謂法界境。卽阿彌陀佛是。行是法界心。
<lb ed="X" n="0729c06"/><lb ed="R033" n="0580a15"/>卽一心執持是。此卽所謂繫緣法界。專稱名字。一行
<lb ed="X" n="0729c07"/><lb ed="R033" n="0580a16"/>三昧也。</p>
<lb ed="X" n="0729c08"/><lb ed="R033" n="0580a17"/><p xml:id="pX22p0729c0801">四行寂者。行卽一行之行。寂卽寂光之寂。修一行三
<lb ed="X" n="0729c09"/><lb ed="R033" n="0580a18"/>昧。欲證寂光無上果也。</p>
<lb ed="X" n="0729c10"/><lb ed="R033" n="0580b01"/><p xml:id="pX22p0729c1001">五寂用者。寂卽常寂本體。用卽恒沙妙用。證此本體
<lb ed="X" n="0729c11"/><lb ed="R033" n="0580b02"/>發起妙用。還度衆生。方是大乘妙旨也。</p>
<lb ed="X" n="0729c12"/><lb ed="R033" n="0580b03"/><p xml:id="pX22p0729c1201">註。</p><p xml:id="pX22p0729c1202" cb:place="inline">不徒爲語言文字者。古云。汝終日轉經。不知終
<lb ed="X" n="0729c13"/><lb ed="R033" n="0580b04"/>日經轉。葢以其徒爲語言文字故也。所以說。誦經千
<lb ed="X" n="0729c14"/><lb ed="R033" n="0580b05"/>卷。不如解經一偈。</p>
<lb ed="X" n="0729c15"/><lb ed="R033" n="0580b06"/><p xml:id="pX22p0729c1501">顯發事中所具至理有二義。一是隨文入觀。卽一一
<lb ed="X" n="0729c16"/><lb ed="R033" n="0580b07"/>消歸自<anchor xml:id="nkr_note_add_0729c1601" n="0729c1601"/><anchor xml:id="beg0729c1601" n="0729c1601"/>己<anchor xml:id="end0729c1601"/>。一是依事造修。往生彼國。發明自性唯心
<lb ed="X" n="0729c17"/><lb ed="R033" n="0580b08"/>之理。</p><p xml:id="pX22p0729c1703" cb:place="inline">徒爲事緣之蹟。卽所謂終日死鑽故紙。與終
<lb ed="X" n="0729c18"/><lb ed="R033" n="0580b09"/>日喃喃但掐數珠者。</p>
<lb ed="X" n="0729c19"/><lb ed="R033" n="0580b10"/><p xml:id="pX22p0729c1901">以境爲宗。境字。若依後文解釋。標念境者。以四字名
<lb ed="X" n="0729c20"/><lb ed="R033" n="0580b11"/>號爲境。則此處當云。境卽是所稱之名。而言卽是所
<lb ed="X" n="0729c21"/><lb ed="R033" n="0580b12"/>觀之理者何。良由所念阿彌陀佛四字。全體卽是法
<lb ed="X" n="0729c22"/><lb ed="R033" n="0580b13"/>界。全體卽是當人自心。而自心一念。具足三千性相。
<lb ed="X" n="0729c23"/><lb ed="R033" n="0580b14"/>自心一念。卽空卽假卽中。豈不是所觀之理。</p><p xml:id="pX22p0729c2318" cb:place="inline">能觀
<lb ed="X" n="0729c24"/><lb ed="R033" n="0580b15"/>之智。卽當人稱念之心。靈靈不昧。無有間斷者是。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0730a" n="0730a"/>
<lb ed="X" n="0730a01"/><lb ed="R033" n="0580b16"/><p xml:id="pX22p0730a0101">對能觀之智。故名爲境者。以所念之佛對能念之心。
<lb ed="X" n="0730a02"/><lb ed="R033" n="0580b17"/>卽名爲境也。而其實心外無境。境外無心。又復自性
<lb ed="X" n="0730a03"/><lb ed="R033" n="0580b18"/>唯心之理。忘能所絕對待。何言境也。故云。理雖非境。
<lb ed="X" n="0730a04"/><lb ed="R033" n="0581a01"/>對能觀之智。亦得言境也。</p><p xml:id="pX22p0730a0411" cb:place="inline">正欲卽此以爲眞境者。
<lb ed="X" n="0730a05"/><lb ed="R033" n="0581a02"/>當知此字。卽自性唯心。卽所觀之理。卽阿彌陀佛四
<lb ed="X" n="0730a06"/><lb ed="R033" n="0581a03"/>字名號。離我心性別無名號。離此名號別無心性。全
<lb ed="X" n="0730a07"/><lb ed="R033" n="0581a04"/>體法界爲眞境也。</p><p xml:id="pX22p0730a0708" cb:place="inline">而起觀行執持名號者。謂以此
<lb ed="X" n="0730a08"/><lb ed="R033" n="0581a05"/>名號爲眞境。而起執持之觀行也。此正是從性起修。
<lb ed="X" n="0730a09"/><lb ed="R033" n="0581a06"/>性旣離言。行亦無住雖云執持。實離四句絕百非。無
<lb ed="X" n="0730a10"/><lb ed="R033" n="0581a07"/>念之念也。</p>
<lb ed="X" n="0730a11"/><lb ed="R033" n="0581a08"/><p xml:id="pX22p0730a1101">強抑妄心者。有定無慧。名曰癡禪。若墮無想。則成外
<lb ed="X" n="0730a12"/><lb ed="R033" n="0581a09"/>道。故理體雖寂。不妨起行持名。以幻修幻。以楔出楔。
<lb ed="X" n="0730a13"/><lb ed="R033" n="0581a10"/>幻盡覺圓。乃歸眞寂也。</p><p xml:id="pX22p0730a1310" cb:place="inline">今依正觀。卽是後文理持。</p>
<lb ed="X" n="0730a14"/><lb ed="R033" n="0581a11"/><p xml:id="pX22p0730a1401">至於一心。卽後理一心。</p><p xml:id="pX22p0730a1410" cb:place="inline">有作是有爲。有作對無
<lb ed="X" n="0730a15"/><lb ed="R033" n="0581a12"/>作說。妄計是虗妄徧計。對圓成說。謂若不歸空寂。則
<lb ed="X" n="0730a16"/><lb ed="R033" n="0581a13"/>是有爲有作之修。多劫終成敗壞故。</p>
<lb ed="X" n="0730a17"/><lb ed="R033" n="0581a14"/><p xml:id="pX22p0730a1701">沈空滯寂者。耽著空寂之體。不起利生之用。乃二乘
<lb ed="X" n="0730a18"/><lb ed="R033" n="0581a15"/>有餘涅槃之境也。</p>
<lb ed="X" n="0730a19"/><lb ed="R033" n="0581a16"/><p xml:id="pX22p0730a1901">註。</p><p xml:id="pX22p0730a1902" cb:place="inline">平等卽壽命。淸淨卽光明。覺卽佛也。</p><p xml:id="pX22p0730a1916" cb:place="inline">支婁迦
<lb ed="X" n="0730a20"/><lb ed="R033" n="0581a17"/>讖等。是五譯人。<name role="" type="person">支婁迦讖</name>。漢明帝時人。光武中興。故
<lb ed="X" n="0730a21"/><lb ed="R033" n="0581a18"/>名後漢。明帝卽光武子也。</p><p xml:id="pX22p0730a2111" cb:place="inline"><name role="" type="person">康僧鎧</name>魏人。曹丕篡漢
<lb ed="X" n="0730a22"/><lb ed="R033" n="0581b01"/>國號曰魏。</p><p xml:id="pX22p0730a2205" cb:place="inline"><name role="" type="person">支謙</name>吳人。孫權稱帝。國號曰吳。</p><p xml:id="pX22p0730a2217" cb:place="inline">法賢
<lb ed="X" n="0730a23"/><lb ed="R033" n="0581b02"/>趙宋時人。趙匡胤爲天子。國號曰宋。</p><p xml:id="pX22p0730a2315" cb:place="inline"><name role="" type="person">菩提流志</name>。南
<lb ed="X" n="0730a24"/><lb ed="R033" n="0581b03"/>北朝魏人。魏主本姓拓<g ref="#CB02494">䟦</g>。改姓元。國號魏。</p>
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0730b" n="0730b"/>
<lb ed="X" n="0730b01"/><lb ed="R033" n="0581b04"/><p xml:id="pX22p0730b0101">亦有未盡。謂<anchor xml:id="nkr_note_add_0730b0101" n="0730b0101"/><anchor xml:id="beg0730b0101" n="0730b0101"/>已<anchor xml:id="end0730b0101"/>盡美。未盡善也。亦可舊文緊要處。彼
<lb ed="X" n="0730b02"/><lb ed="R033" n="0581b05"/>亦採取未盡。</p>
<lb ed="X" n="0730b03"/><lb ed="R033" n="0581b06"/><p xml:id="pX22p0730b0301">高下失次者。下品不發。則不發爲劣矣。上竟不言。上
<lb ed="X" n="0730b04"/><lb ed="R033" n="0581b07"/>亦劣耶。上竟不言。不言爲勝矣。下言不發。不發亦爲
<lb ed="X" n="0730b05"/><lb ed="R033" n="0581b08"/>勝乎。故曰失次也。</p>
<lb ed="X" n="0730b06"/><lb ed="R033" n="0581b09"/><p xml:id="pX22p0730b0601">同一發心正往生要旨者。不發菩提心。則小乘而<anchor xml:id="nkr_note_add_0730b0601" n="0730b0601"/><anchor xml:id="beg0730b0601" n="0730b0601"/>已<anchor xml:id="end0730b0601"/>。
<lb ed="X" n="0730b07"/><lb ed="R033" n="0581b10"/>二乘種不生。故知發心乃往生根本也。</p>
<lb ed="X" n="0730b08"/><lb ed="R033" n="0581b11"/><p xml:id="pX22p0730b0801">註。</p><p xml:id="pX22p0730b0802" cb:place="inline">伽陀。此云孤起頌。</p><p xml:id="pX22p0730b0809" cb:place="inline">十大願王者。一者禮敬諸
<lb ed="X" n="0730b09"/><lb ed="R033" n="0581b12"/>佛。二者稱讚如來。乃至第十普皆迴向。華嚴稱性而
<lb ed="X" n="0730b10"/><lb ed="R033" n="0581b13"/>談。法華正直而說。二經皆歸極樂者。以欲入毗盧性
<lb ed="X" n="0730b11"/><lb ed="R033" n="0581b14"/>海。先歸淨土<g ref="#CB16199">𢆯</g>門。欲悟一乘實相。先入西方安養。二
<lb ed="X" n="0730b12"/><lb ed="R033" n="0581b15"/>經始終旣爾。中間諸經可知。故知淨土一門。一代時
<lb ed="X" n="0730b13"/><lb ed="R033" n="0581b16"/>敎之總持。法界衆生之歸地也。</p>
<lb ed="X" n="0730b14"/><lb ed="R033" n="0581b17"/><p xml:id="pX22p0730b1401">章。</p><p xml:id="pX22p0730b1402" cb:place="inline">詳略同別者。詳謂大本。略謂此經。同謂同類。別
<lb ed="X" n="0730b15"/><lb ed="R033" n="0581b18"/>謂非部非類。</p>
<lb ed="X" n="0730b16"/><lb ed="R033" n="0582a01"/><p xml:id="pX22p0730b1601">註。</p><p xml:id="pX22p0730b1602" cb:place="inline">嬴秦者。周時有非子者。是伯益之後。善養馬。周
<lb ed="X" n="0730b17"/><lb ed="R033" n="0582a02"/>孝王愛之。封於<anchor xml:id="nkr_note_add_0730b1701" n="0730b1701"/><anchor xml:id="beg0730b1701" n="0730b1701"/>陝<anchor xml:id="end0730b1701"/>。國號秦。後幷吞列國。而有天下。以
<lb ed="X" n="0730b18"/><lb ed="R033" n="0582a03"/>其姓嬴。故云嬴秦。</p><p xml:id="pX22p0730b1808" cb:place="inline">苻秦者。東晉時氐種也。苻堅強
<lb ed="X" n="0730b19"/><lb ed="R033" n="0582a04"/>盛。雄據關中。國亦號秦。是爲苻秦。</p><p xml:id="pX22p0730b1914" cb:place="inline">姚秦者。羗種也。
<lb ed="X" n="0730b20"/><lb ed="R033" n="0582a05"/>姚萇爲苻堅將。後堅爲晉兵所敗。萇遂據關中。傳子
<lb ed="X" n="0730b21"/><lb ed="R033" n="0582a06"/>興。是爲姚秦。</p><p xml:id="pX22p0730b2106" cb:place="inline">周禮掌四方之語者。東曰寄。南曰象。
<lb ed="X" n="0730b22"/><lb ed="R033" n="0582a07"/>西曰狄鞮。北曰譯。皆官名也。寄言能寄寓風俗之異
<lb ed="X" n="0730b23"/><lb ed="R033" n="0582a08"/>於此。象言能倣像風俗之異於彼。狄鞮。則欲別其服
<lb ed="X" n="0730b24"/><lb ed="R033" n="0582a09"/>飾之異。譯。則欲辨其語言之異。周官通謂之象胥。而
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0730c" n="0730c"/>
<lb ed="X" n="0730c01"/><lb ed="R033" n="0582a10"/>世俗通謂之譯也。又譯釋也。猶言謄也。謂以彼此言
<lb ed="X" n="0730c02"/><lb ed="R033" n="0582a11"/>語相謄釋而通之也。</p><p xml:id="pX22p0730c0209" cb:place="inline">遣將呂光者。秦苻堅建元十
<lb ed="X" n="0730c03"/><lb ed="R033" n="0582a12"/>三年。使呂光伐丘茲國破之。擁衆歸至涼州。因據州
<lb ed="X" n="0730c04"/><lb ed="R033" n="0582a13"/>稱涼王。光死。姪呂隆降秦。乃迎師入關。居<name role="" type="person">逍遙園</name>。</p>
<lb ed="X" n="0730c05"/><lb ed="R033" n="0582a14"/><p xml:id="pX22p0730c0501">章。</p><p xml:id="pX22p0730c0502" cb:place="inline">二經聯比者。聯謂聯續。比謂比並。什師譯之於
<lb ed="X" n="0730c06"/><lb ed="R033" n="0582a15"/>前。奘師譯之於後。有聯續義。兩經意義無相違背。有
<lb ed="X" n="0730c07"/><lb ed="R033" n="0582a16"/>比並義。</p>
<lb ed="X" n="0730c08"/><lb ed="R033" n="0582a17"/><p xml:id="pX22p0730c0801">註。</p><p xml:id="pX22p0730c0802" cb:place="inline">卓然自立者。師十一歲時。見諸沙彌劇談戲笑。
<lb ed="X" n="0730c09"/><lb ed="R033" n="0582a18"/>乃呵曰。夫出家者。爲無爲法。何得更爲兒戲。可謂空
<lb ed="X" n="0730c10"/><lb ed="R033" n="0582b01"/>喪百年。識者知師德器非凡矣。</p>
<lb ed="X" n="0730c11"/><lb ed="R033" n="0582b02"/><p xml:id="pX22p0730c1101">註。</p><p xml:id="pX22p0730c1102" cb:place="inline">孤山十疏通經者。一文殊般若經。二遺敎經。三
<lb ed="X" n="0730c12"/><lb ed="R033" n="0582b03"/>般若心經。四瑞應經。五四十二章經。六不思議法門
<lb ed="X" n="0730c13"/><lb ed="R033" n="0582b04"/>經。七無量義經。八普賢觀經。九阿彌陀經。十首楞嚴
<lb ed="X" n="0730c14"/><lb ed="R033" n="0582b05"/>經。世稱十經疏主云。</p>
<lb ed="X" n="0730c15"/><lb ed="R033" n="0582b06"/><p xml:id="pX22p0730c1501">註。</p><p xml:id="pX22p0730c1502" cb:place="inline">寶王論等者。草堂飛錫法師。作念佛三昧寶王
<lb ed="X" n="0730c16"/><lb ed="R033" n="0582b07"/>論。天台智者大師。作釋十疑論。龍舒居士<name role="" type="person">王日休</name>。作
<lb ed="X" n="0730c17"/><lb ed="R033" n="0582b08"/>淨土文。無盡居士<name role="" type="person">張商英</name>。作求生淨土文。侍郞王古。
<lb ed="X" n="0730c18"/><lb ed="R033" n="0582b09"/>作直指淨土決疑集。吳群沙門大佑。作淨土指歸集。
<lb ed="X" n="0730c19"/><lb ed="R033" n="0582b10"/>無功居士王闐。作淨土自信錄。慈雲懺主遵式。作淨
<lb ed="X" n="0730c20"/><lb ed="R033" n="0582b11"/>土略傳。善導和尙。作偈。偈云漸漸雞皮鶴髮。看看步
<lb ed="X" n="0730c21"/><lb ed="R033" n="0582b12"/>行龍鍾。惟有徑路修行。但念阿彌陀佛。永明壽禪師。
<lb ed="X" n="0730c22"/><lb ed="R033" n="0582b13"/>作神棲安養賦。諸家懷淨土詩。如中峰西齋楚石。諸
<lb ed="X" n="0730c23"/><lb ed="R033" n="0582b14"/>師等。</p>
<lb ed="X" n="0730c24"/><lb ed="R033" n="0582b15"/><p xml:id="pX22p0730c2401">註。</p><p xml:id="pX22p0730c2402" cb:place="inline">枝低只爲挂金臺者。詩云我師一念登初地。佛
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0731a" n="0731a"/>
<lb ed="X" n="0731a01"/><lb ed="R033" n="0582b16"/>國笙歌兩度來。惟有門前古槐樹。枝低只爲挂金臺。</p>
<lb ed="X" n="0731a02"/><lb ed="R033" n="0582b17"/><p xml:id="pX22p0731a0201">註。</p><p xml:id="pX22p0731a0202" cb:place="inline">如西齋。空谷。天奇。毒峰等。皇明楚石琦禪師。有
<lb ed="X" n="0731a03"/><lb ed="R033" n="0582b18"/>西齋淨土詩。空谷隆禪師。有空谷集。天奇禪師號<g ref="#CB00671">㷀</g>
<lb ed="X" n="0731a04"/><lb ed="R033" n="0583a01"/>絕老人。有煢絕集。毒峰善禪師。有語錄行世。</p>
<lb ed="X" n="0731a05"/><lb ed="R033" n="0583a02"/><p xml:id="pX22p0731a0501">章。</p><p xml:id="pX22p0731a0502" cb:place="inline">羣星悉皆拱北者。論語云。爲政以德。譬如北辰
<lb ed="X" n="0731a06"/><lb ed="R033" n="0583a03"/>居其所。而衆星拱之。</p>
<lb ed="X" n="0731a07"/><lb ed="R033" n="0583a04"/><p xml:id="pX22p0731a0701">註。</p><p xml:id="pX22p0731a0702" cb:place="inline">永明以宗門上上品生者。永明壽禪師。秉單傳
<lb ed="X" n="0731a08"/><lb ed="R033" n="0583a05"/>之旨。作宗鏡錄。萬善同歸集等。入滅後。有僧經年遶
<lb ed="X" n="0731a09"/><lb ed="R033" n="0583a06"/>其塔。人問故。曰我病入冥。見殿左供一僧像。王勤敬
<lb ed="X" n="0731a10"/><lb ed="R033" n="0583a07"/>禮。密詢之。乃杭州壽禪師也。凡人死皆經冥府。此師
<lb ed="X" n="0731a11"/><lb ed="R033" n="0583a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0731a1101" n="0731a1101"/><anchor xml:id="beg0731a1101" n="0731a1101"/>已<anchor xml:id="end0731a1101"/>往西方上品上生矣。</p>
<lb ed="X" n="0731a12"/><lb ed="R033" n="0583a09"/><p xml:id="pX22p0731a1201">圓照標名蓮境者。宋時圓照本禪師。初參天衣有省。
<lb ed="X" n="0731a13"/><lb ed="R033" n="0583a10"/>後一志念佛住淨慈。有雷峰材法師。神遊淨土。見一
<lb ed="X" n="0731a14"/><lb ed="R033" n="0583a11"/>華殊麗問之曰。待淨慈本禪師耳。又資福<g ref="#CB04647">㬢</g>公。至師
<lb ed="X" n="0731a15"/><lb ed="R033" n="0583a12"/>所禮足。施金而去。人詁其故。曰吾定中見金蓮華。人
<lb ed="X" n="0731a16"/><lb ed="R033" n="0583a13"/>言以俟本禪師耳。後臨終坐逝<anchor xml:id="nkr_note_add_0731a1601" n="0731a1601"/><anchor xml:id="beg0731a1601" n="0731a1601"/>諡<anchor xml:id="end0731a1601"/>圓照。</p>
<lb ed="X" n="0731a17"/><lb ed="R033" n="0583a14"/><p xml:id="pX22p0731a1701">僧叡蓮華出榻者。僧叡。從羅什法師稟受經義。後預
<lb ed="X" n="0731a18"/><lb ed="R033" n="0583a15"/>廬山蓮社。宋元嘉十六年。忽吿衆曰。吾將行矣。面西
<lb ed="X" n="0731a19"/><lb ed="R033" n="0583a16"/>合掌而化。衆見叡榻前一金蓮華。倐爾而隱。有五色
<lb ed="X" n="0731a20"/><lb ed="R033" n="0583a17"/>香煙從其房出。</p>
<lb ed="X" n="0731a21"/><lb ed="R033" n="0583a18"/><p xml:id="pX22p0731a2101">淸照說偈西歸者。宋淸照亨律師。初依靈芝習律。專
<lb ed="X" n="0731a22"/><lb ed="R033" n="0583b01"/>修淨業六十年。臨終念佛說偈曰。彌陀口口稱。白毫
<lb ed="X" n="0731a23"/><lb ed="R033" n="0583b02"/>念念想。持此不退心。決定生安養。</p>
<lb ed="X" n="0731a24"/><lb ed="R033" n="0583b03"/><p xml:id="pX22p0731a2401">九流者。謂儒流。道流。陰陽。法流。名流。墨流。縱橫。雜流。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0731b" n="0731b"/>
<lb ed="X" n="0731b01"/><lb ed="R033" n="0583b04"/>農流。</p>
<lb ed="X" n="0731b02"/><lb ed="R033" n="0583b05"/><p xml:id="pX22p0731b0201">文潞公名彥博。爲宋宰相。封潞公。</p><p xml:id="pX22p0731b0214" cb:place="inline">蘇長公名軾。爲
<lb ed="X" n="0731b03"/><lb ed="R033" n="0583b06"/>翰林學士。自號東坡。十萬緣者。勸人念佛書名蓮錄。
<lb ed="X" n="0731b04"/><lb ed="R033" n="0583b07"/>滿足十萬人。西方公據者。長公往來南北。每帶一西
<lb ed="X" n="0731b05"/><lb ed="R033" n="0583b08"/>方變相而行。人問之曰。此我生西方公據也。</p>
<lb ed="X" n="0731b06"/><lb ed="R033" n="0583b09"/><p xml:id="pX22p0731b0601">捨仙學而回心者。宋葛濟之。句容人。久事仙學。妻紀
<lb ed="X" n="0731b07"/><lb ed="R033" n="0583b10"/>氏。獨精誠念佛。元嘉三年。方在機杼。忽覺空中淸明。
<lb ed="X" n="0731b08"/><lb ed="R033" n="0583b11"/>乃瞻仰四表。見西方有佛現身。寶葢幢幡。映蔽雲漢。
<lb ed="X" n="0731b09"/><lb ed="R033" n="0583b12"/>喜曰。經言。無量壽佛其卽此耶。遂五體投地。濟之驚
<lb ed="X" n="0731b10"/><lb ed="R033" n="0583b13"/>異就之。紀氏指示佛所。濟之亦見佛半身。祥雲五彩。
<lb ed="X" n="0731b11"/><lb ed="R033" n="0583b14"/>親里咸覩。濟之由是回心念佛。</p>
<lb ed="X" n="0731b12"/><lb ed="R033" n="0583b15"/><p xml:id="pX22p0731b1201">焚仙經而修觀經者。後魏曇鸞。性嗜長生。受陶隱君
<lb ed="X" n="0731b13"/><lb ed="R033" n="0583b16"/>仙經十卷。後遇<name role="" type="person">菩提流志</name>。乃問曰。佛有長生不死術
<lb ed="X" n="0731b14"/><lb ed="R033" n="0583b17"/>乎。志笑曰。長生不死吾佛道也。乃授十六觀經。曰學
<lb ed="X" n="0731b15"/><lb ed="R033" n="0583b18"/>此則三界無復生。六道無復往。其爲壽也恒沙劫石
<lb ed="X" n="0731b16"/><lb ed="R033" n="0584a01"/>莫能比焉。此吾金仙氏之長生也。曇大喜。遂焚仙經
<lb ed="X" n="0731b17"/><lb ed="R033" n="0584a02"/>而修淨土。</p>
<lb ed="X" n="0731b18"/><lb ed="R033" n="0584a03"/><p xml:id="pX22p0731b1801">業岐黃而念佛者。元吳子章業醫。一生念佛。至正間
<lb ed="X" n="0731b19"/><lb ed="R033" n="0584a04"/>無疾。念佛而逝。岐黃者。岐伯與軒轅黃帝問答。作內
<lb ed="X" n="0731b20"/><lb ed="R033" n="0584a05"/>經等書。爲醫家之祖。</p>
<lb ed="X" n="0731b21"/><lb ed="R033" n="0584a06"/><p xml:id="pX22p0731b2101">荷<anchor xml:id="nkr_note_add_0731b2101" n="0731b2101"/><anchor xml:id="beg0731b2101" n="0731b2101"/>耒<anchor xml:id="end0731b2101"/>耜而稱名者。晉張銓。高逸好學。耕鋤間帶經不
<lb ed="X" n="0731b22"/><lb ed="R033" n="0584a07"/>釋。後入廬山蓮社。研窮內典。多有悟入。宋景平元年
<lb ed="X" n="0731b23"/><lb ed="R033" n="0584a08"/>無疾。西向念佛而逝。</p>
<lb ed="X" n="0731b24"/><lb ed="R033" n="0584a09"/><p xml:id="pX22p0731b2401">冥君敬禮。卽壽禪師。羅刹休心者。有羅刹在一聚落。
<pb ed="X" xml:id="X22.0427.0731c" n="0731c"/>
<lb ed="X" n="0731c01"/><lb ed="R033" n="0584a10"/>其民日送子與食。有子歸信三寶。一心念佛。遂不能
<lb ed="X" n="0731c02"/><lb ed="R033" n="0584a11"/>食。因得歸。</p><p xml:id="pX22p0731c0205" cb:place="inline">眞際所詣。詣者在也。</p>
<lb ed="X" n="0731c03"/><lb ed="R033" n="0584a12"/><p xml:id="pX22p0731c0301">不疑何卜者。唐太宗爲秦王時。與太子建成相忌。欲
<lb ed="X" n="0731c04"/><lb ed="R033" n="0584a13"/>擧兵。衆疑恐不勝。命卜之張公謹。取龜投地曰。卜以
<lb ed="X" n="0731c05"/><lb ed="R033" n="0584a14"/>決疑。不疑何卜。</p>
<lb ed="X" n="0731c06"/><lb ed="R033" n="0584a15"/>
<lb ed="X" n="0731c07"/><lb ed="R033" n="0584a16"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>彌陀經疏鈔演義卷一</cb:jhead></cb:juan>
</cb:div></body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0704c0301" to="#end0704c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0705b0801" to="#end0705b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0705b0802" to="#end0705b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0705c0101" to="#end0705c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707a1201" to="#end0707a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">釆</rdg></app>
<app from="#beg0707b0501" to="#end0707b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707b0801" to="#end0707b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707b0901" to="#end0707b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707b1001" to="#end0707b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707b1101" to="#end0707b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0707b1401" to="#end0707b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0708a2001" to="#end0708a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712a0101" to="#end0712a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712a1201" to="#end0712a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712a1601" to="#end0712a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712a1701" to="#end0712a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0712c1501" to="#end0712c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713a0201" to="#end0713a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713a1401" to="#end0713a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0713b0101" to="#end0713b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714b1601" to="#end0714b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0714c0401" to="#end0714c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0715b0801" to="#end0715b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716a0101" to="#end0716a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716a0401" to="#end0716a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716a0501" to="#end0716a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716a0601" to="#end0716a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716a0701" to="#end0716a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716b0201" to="#end0716b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716b0901" to="#end0716b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716b1601" to="#end0716b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0716c1901" to="#end0716c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0717b0201" to="#end0717b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0717b0301" to="#end0717b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0718b0101" to="#end0718b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0718c0201" to="#end0718c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0718c0401" to="#end0718c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0719c0601" to="#end0719c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720a1001" to="#end0720a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720a1601" to="#end0720a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720b1101" to="#end0720b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0720c0201" to="#end0720c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0721b2201" to="#end0721b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0721b2301" to="#end0721b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0721b2302" to="#end0721b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0721c0101" to="#end0721c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0721c1001" to="#end0721c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0721c1201" to="#end0721c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0721c2101" to="#end0721c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0722c1201" to="#end0722c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0723b0101" to="#end0723b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724b0901" to="#end0724b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0724b1401" to="#end0724b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0725a1801" to="#end0725a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0725a1901" to="#end0725a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0728a0501" to="#end0728a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0728a1301" to="#end0728a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0729c0101" to="#end0729c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0729c1601" to="#end0729c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0730b0101" to="#end0730b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0730b0601" to="#end0730b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0730b1701" to="#end0730b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陝</lem><rdg wit="#wit.orig">陜</rdg></app>
<app from="#beg0731a1101" to="#end0731a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0731a1601" to="#end0731a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">諡</lem><rdg wit="#wit.orig">謚</rdg></app>
<app from="#beg0731b2101" to="#end0731b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="來函：吳 志偉 (2022-10-13)">耒<note type="cf1">X22n0424_p0622a14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">來</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="cbeta-notes">
<head>CBETA 校注</head>
<p>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0708001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0708001">恁疑什</note>
<note n="0717001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0717001">生一作相</note>
<note n="0721001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0721001">扳與攀通</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0704c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0704c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0705b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0705b0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705b0802">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0705c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0705c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707a1201">采【CB】，釆【卍續】</note>
<note n="0707b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0501">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b0901">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b1001">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b1101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0707b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0707b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0708a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0708a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712a1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0712c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0712c1501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713a1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0713b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0713b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0714c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0714c0401">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0715b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0715b0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716a0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716b1601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0716c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0716c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0717b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0717b0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0717b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0717b0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0718b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0718b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0718c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0718c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0718c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0718c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0719c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0719c0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0720a1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0720a1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0720b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0720c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0720c0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0721b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721b2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0721b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0721b2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721b2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0721c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0721c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721c1001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0721c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0721c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0721c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0722c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0722c1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0723b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0723b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724b0901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0724b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0724b1401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0725a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0725a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0725a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0725a1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0728a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0728a0501">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0728a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0728a1301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0729c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0729c0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0729c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0729c1601">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0730b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0730b0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0730b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0730b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0730b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0730b1701">陝【CB】，陜【卍續】</note>
<note n="0731a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0731a1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0731a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0731a1601">諡【CB】，謚【卍續】</note>
<note n="0731b2101" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X22.0731b21.02" target="#nkr_note_add_0731b2101">耒【CB】，來【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>